වසර 2024 සැප්තැම්බර් මස 21 වැනි දින පැවැති ජනාධිපතිවරණය ජය ගත් අනුර කුමාර දිසානායක මහතා සිය රජයේ මංගල අය – වැය ලේඛනය රට හමුවේ තැබුවේ මේ වසරේ පෙබරවාරි 17 වැනි දිනය.
එදා මෙරට සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන දේහයයේ සුව නොවූ රෝගී තත්ත්ව පැවැතිණි. එම රෝගී තත්ත්වයෙන් මිදී නීරෝගි රටක්, ජනතාවක් බිහි කිරීමට උරදෙන ඔසු එදා මුල්ම අය වැයෙන් සැපැයිණි.
අද වන විට වසරක කාලයක් පුරා බොහෝ අමාරුකම්, අභියෝග, අසීරුතා මැද රට සෑම අංශයකින්ම පෙරට පැමිණ තිබේ. එය මෙරට දේශපාලනය දරුණු ලෙසම තම පාට පක්ෂ කණ්ණාඩිවලින් බලන පිරිසට හැර අන් සෑම මධ්‍යස්ථ මතධාරියෙකුට ම දක්නට ලැබෙන සුබවාදී තත්ත්වයකි. රටේ දැඩි විරුද්ධ මතධාරීන්ට නොපෙනුණද ලෝකයේ මධ්‍යස්ථ මතධාරීහු හා ස්වාධීන ශ්‍රේණිගත කිරීම් සිදු කරන ආයතන සියල්ල මේ වන විට මෙරට ආර්ථික දේහයේ සුවදායක තත්ත්වයක් දකිති. එය එම ආයතන වරින්වර තම වාර්තා හරහා පෙන්වා දී ඇත.
2026 ජනවාරි 01 වැනිදා සිට වේගවත් සමාජ, ආර්ථික පරිවර්තනයකට
ශ්‍රී ලංකාව තිරසරව මූල්‍ය විනයක් අත්පත් කරගනිමින් දේශීය හා විදේශීය ආයෝජකයින්ගේ සිත්වල විශ්වාසය දිනා ගැනීමට සමත් වී තිබේ. මේ විශ්වාසය ගොඩනැගී ඇති ආකාරය ජාත්‍යන්තර ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනවල වාර්තා මගින් වරින් වර පෙන්වා දී ඇත.
අනුර කුමාර දිසානායක ජනාධිපතිවරයා වීමට පෙර, රටේ මුදල් තත්ත්වය පිළිබඳව එම ආයතන විසින් ලබා දී තිබුණේ, යහපත් ලකුණු ප්‍රමාණයක් නොවේ. එසේ අඩු ගණන් බැලීමකින් පසුපසට වැටී සිටි රට නැවත ජාත්‍යන්තර ආයතන විසින් යහපත්, ඉහළ ලකුණු ලබා ගන්නා තැනකට තල්ලු කරවීම ලෙහෙසි පහසු කටයුත්තක් නොවිණි. නමුත්, වත්මන් රජය එය ජයගෙන ඇත.
ජාත්‍යන්තර ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන වන Fitch Ratings, Moody’s සහ SDP විසින් අප රටේ ස්වෛරීත්ව ශ්‍රේණිගත කිරීම් පිළිවෙළින් ccct, Caal සහ ccc + දක්වා ඉහළ නංවා ඇත.
එවන් ප්‍රසාදජනක ප්‍රගතීන් අත්පත් කරගනිමින් පෙරට ආ රට, වසර 2026 ජනවාරි 01 වැනිදා සිට වේගවත් සමාජ, ආර්ථික පරිවර්තනයකට යොමුකිරීමට මෙවර අයවැයෙන් යෝජනාකොට ඇත. මෙම අය – වැය යෝජනා එකින් එක ඉතා ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක කළහොත් රජයේ ප්‍රධාන උපයාමාර්ගික අරමුණ වන ඉදිරි වසර දෙක, තුන හා ඉන් ඔබ්බට සියයට 07 ඉක්මවන ආර්ථික වර්ධන වේගයක් අත්පත් කර ගැනීමට හැකිවනු ඇත.
මෙලෙස සියයට 07 ඉක්මවන ආර්ථික වර්ධන වේගයක් කරා රට රැගෙන යන මොහොතේ ඉන් රටේ සෑම ප්‍රදේශයකටම, සෑම ජන ප්‍රජාවකටම සහ සෑම සමාජ කණ්ඩායමකටම ප්‍රතිලාභ ලැබිය යුතු වේ. ජනතා සහභාගිත්ව සංවර්ධනයක් හා රටේ සෑමදෙනාටම සාධාරණව ප්‍රතිලාභ බෙදී යන ආකාරයේ වැඩපිළිවෙළක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට අය – වැයෙන් යෝජනාකොට ඇත.
රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්ව යෝජනා
කෙටි හා මැදි කාලීනව ආර්ථික වර්ධන වේගය වැඩිකරගන්නා ඉලක්කය සහිතව ක්‍රියා කරන රජය, සංවර්ධන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී හැකි තරම් ජනතා සහභාගිත්වයක් අත්කර ගැනීමට යෝජනා කර සිටියි. එමෙන්ම ඵලදායිතාව හා කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම, නවෝත්පාදනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම, රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශවල ආයෝජන හා ආර්ථික සබඳතා වැඩිදියුණු කිරීම ඉලක්ක කර ඇත.
අපනයන සහ අගය එකතු කළ කර්මාන්ත ශක්තිමත් කරමින්, ශ්‍රී ලංකාව ගෝලීය අගයදාම සමග ඒකාබද්ධ කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව රජය හඳුනාගෙන ඇත. රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්ව සහ රාජ්‍ය ව්‍යවසා නවීකරණය කිරීම, ඒ සඳහා වූ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අය වැයෙන් යෝජනා කර ඇත. ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දෙන ප්‍රධානම ගැටලුවක් වනුයේ අය වැය පරතරය වැඩිවීම සහ ආනයන අපනයන අතර පවතින දැඩි හිඟය යි. මේ දෙආකාර පැනයට විසඳුම් ලබාදීමට රජය මෙවර අය වැයෙන් ගෙන ආ 62ක් වන යෝජනාවලින් බහුතරයකින් ම උත්සාහ දරා ඇත.
ණය තිරසරභාවය ඇති කිරීම
මෙරට අපනයන වර්ධනය තවදුරටත් ඉහළ නංවා ගනිමින් රටට ලැබෙන විදේශ විනිමය වැඩි කර ගැනීමට රජය අය වැයෙන් යෝජනා ගෙනැවිත් ඇත. ජාතික අපනයන සංවර්ධන සැලැස්ම (2025-2029) මගින්: අපනයන විවිධාංගීකරණය කිරීම, අපනයන තරගකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සහ ගෝලීය අගයදාම සමග අපේ රටේ නිෂ්පාදකයින්ගේ, කර්මාන්තකරුවන්ගේ නිෂ්පාදනවලට එක්වීමට ඉඩකඩ ලැබෙන පරිසරයක් අය වැයෙන් සකසා දෙන බවට සහතික වී ඇත.
ශ්‍රී ලංකාව රටක් ලෙස අපනයන ආදායම් වැඩි කර ගන්නා අතර, දෙස් විදෙස් ණය ගැනීම් අඩු කර ණය තිරසරභාවය සහිත රටක් ලෙස පරිවර්තනය කළ යුතුව ඇත. මෙය රජය මනාව හඳුනාගත් කරුණකි. ඒ අනුව යමින් අප රටේ ණය තිරසරභාවය ඇති කිරීමට මුල්වන යෝජනා අය වැයෙන් ගෙනැවිත් ඇත. අප රට කලක් තිස්සේ වගකීම් විරහිත, ප්‍රමුඛතා මත අනවශ්‍ය සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කර ඇත. ලබාගත් ණයවලින් අවශ්‍ය වත්කම් ජනිත නොවන දේ කර ඇත. ඇතැම් ව්‍යාපෘති සුදු අලි බවට පත්ව තිබේ. ඒවායේ කිසිදු මූල්‍ය කළමනාකරණයක් සිදුවී නැත.
මෙවැනි දේ සඳහා ලබා ගත් ණය වියදම් කිරීම නිසා අප රටක් ලෙස අමාරුවේ වැටී ඇත. එසේ නම් මේ මොහොතේ කුමක් කළ යුතුද? යන පැනයට මුහුණදීමට අපට සිදුවී තිබේ. මේ අවස්ථාවේ අප කළ යුත්තේ රටේ ආදායම් මාර්ග පුළුල් කර ගනිමින් රාජ්‍ය ආදායම ඉහළ නංවා ගැනීමය. අනවශ්‍ය රාජ්‍ය වියදම් දුරු කිරීමය.
ඉලක්ක ජය ගන්නට නම්...
අපේ රටේ වාර්ෂිකව දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයන් 13%කට වඩා මට්ටමක සහ වාර්ෂික මධ්‍යම රජයේ විදේශ මුදල් ණය සේවාකරණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස 4.5% නොඉක්මවන මට්ටමක තබා ගත යුතු ය. ඒ අනුව රටේ රාජ්‍ය මූල්‍ය තත්ත්වය යහපත් කිරීමට අය වැයෙන් යෝජනා කර ඇත. ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීම අප අමාරුවෙන් හරි කළ යුතුව ඇත. අප රටක් ලෙස වසර 2032 දී ළඟා කර ගත යුතු ඉලක්කය වනුයේ 95% ආසන්න ණය ප්‍රමාණයක් තබා ගැනීම ය.
වසර 2032 දී ණය අනුපාතය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස 90%කට වඩා අඩු අගයක තබා ගැනීමේ ඉලක්කය පහසුවෙන් ම ළඟාකර ගතහැකි වනු ඇතැයි අපි විශ්වාස කරන්නෙමු. මෙවැනි ඉලක්ක ජයගන්නට හැකි යෝජනා අය-වැයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත. එය හුදෙක්ම ඉතා අමාරුවෙන්, ළඟා කර ගතයුතු ඉලක්ක වේ. නාස්තිය, දූෂණය, වංචාව අවම කළ යුතුය. දේශපාලන හිතවත්කම් මත සිදුකරන වරදාන, වරප්‍රසාද ලබාදීම් අඩුකළ යුතුය. එසේ නොකොට මේ ඉලක්ක ජයගත නොහැකි වනු ඇත.
රජයේ ආදායම් වැඩිකර ගන්නා අතර, ග්‍රාමීය දිළිඳු බව තුරන් කිරීම, ඩිජිටල්කරණය ප්‍රවර්ධනය සඳහා ද අය-වැයෙන් විශාල මුදලක් සහ යෝජනා රැසක් ඉදිරිපත් කර ඇත. රටේ නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් බිහි කිරීමේ දී දේශීය කර්මාන්තකරුවාට, නව නිපැයුම් සිදු කරන්නට ප්‍රමුඛතාව ලබා දිය යුතු ය. ඒ සඳහා ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදනවල ගුණාත්මකභාවය, නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩුකරගත හැකි නව ක්‍රමවේද, වෙළෙඳපොළ දිනාදිය යුතුය. අවශ්‍ය මූලික කාරක ප්‍රාග්ධනය පහසුවෙන් අඩු පිරිවැයකින් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව තිබිය යුතු ය.
මේවා පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ රජය දැනටමත් ඇප රහිත ණය යෝජනා ක්‍රම, වෙළෙඳපොළ දිනා ගැනීමට මඟපෙන්වීම් යනාදියට අය-වැයෙන් නව යෝජනා ගෙනැවිත් ඇත. දෙස් විදෙස් ඍජු විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමට පහසුකම් සපයා ඇත. කෘෂිකර්මාන්තය, කර්මාන්ත සහ සේවා නවීකරණයට, නව යෝජනා ගැනීම්, නවෝත්පාදනය, පර්යේෂණ සහ සංවර්ධනයට වැඩි මුදලක් වෙන් කර ඇත. මේ සියලු දිරි ගැන්වීම් මත අදට වඩා ආර්ථික වශයෙන් ශක්තිමත් වූ ශ්‍රී ලංකාවක් බිහි කිරීමට අය වැය උත්සාහ දරා ඇත. ඉන් ප්‍රතිඵල ලැබීමට පක්ෂ විපක්ෂ ජාති, ආගම් භේද නොතකා සියලු රටවැසියෝ, පාලකයෝ, නිලධාරීන් කැපවීමෙන්, උද්‍යෝගයෙන් රට, ජාතිය පිළිබඳ ගැඹුරින් සිතා: අවංකව, වෙහෙස, මහන්සිය වී වැඩ කළ යුතු ම ය.
(Dinamina | ජයසිරි මුණසිංහ)
