බොහෝ දෙනාගේ අවධානයට ලක් වූ අතර, එය වැඩි වශයෙන් විවේචනය කරනු ලැබුවේ වැරදි දෘෂ්ටි කෝණවලිනි.
හිටපු අමාත්‍ය පාඨලී චම්පික රණවක සහ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේ සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 148 වන වගන්තියට සහ 2005 අංක 13 දරන ආපදා කළමනාකරණ පනතට අනුකූල වීම පිළිබඳ ගැටලුව නිවැරදිව මතු කළහ. ඒ සම්බන්ධ ගෞරවය ඔවුන්ට හිමි විය යුතුය.
පාලක මණ්ඩලයේ හෝ කළමනාකරණ කමිටුවේ නියෝජනය හෝ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය පදනම් කරගත් සමතුලිතතාවයට වඩා මෙම අඩුපාඩු ඉතා බරපතල ඒවා විය. රණවක සහ ද සිල්වා යන මහත්වරුන් විසින් මතු කරන ලද ගැටලු අලුත් ඒවා නොවේ. පසුගිය දශක දෙකක කාලය තුළ පාර්ලිමේන්තුවේදී සහ අධිකරණය ඉදිරියේ මේවා විවාදයට ලක් වී ඇත.
නීති සහ අරමුදල්
අප විසින්ම ගොතා ගන්නා ලද කතාන්දර කෙසේ වෙතත්, ආපදා සහ යළි ගොඩනැගීම ශ්‍රී ලංකාවට ආගන්තුක දේවල් නොවේ. එහෙත් 2004 ඉන්දියන් සාගර සුනාමි ව්‍යසනයෙන් පසු මාස කිහිපය තුළ රජය විසින් 2005 අංක 13 දරන ආපදා කළමනාකරණ පනත කඩිනමින් සම්මත කර ගන්නා ලදී. යළි ගොඩනැගීම සඳහා අරමුදල් සම්පාදනය කිරීම ඇතුළුව, ආපදා අවදානම් අවම කිරීමේ සහ කළමනාකරණය කිරීමේ සියලු අංශ කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මෙය විශේෂයෙන් නිර්මාණය කර තිබුණි.
ආපදා කළමනාකරණ සභාවේ කාර්යයන් අතරින් එකක් වන්නේ, විවිධ රාජ්‍ය ආයතනවලින් සහ යළි ගොඩනැගීමේ හා පුනරුත්ථාපන අරමුදලෙන් මුදල් වෙන් කළ යුතු ආකාරය නිර්දේශ කිරීම බව 2005 පනතේ 4(o) වගන්තියෙහි සඳහන් වේ. මෙම අරමුදල 1993 අංක 58 දරන යළි ගොඩනැගීමේ සහ පුනරුත්ථාපන අරමුදල් පනත යටතේ පිහිටුවන ලද්දකි. එහි පාලක මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස අග්‍රාමාත්‍යවරයා කටයුතු කරන අතර කථානායකවරයා, විපක්ෂ නායකවරයා, අදාළ විෂය භාර අමාත්‍යවරයා සහ ප්‍රධාන නිලධාරීහු ඊට ඇතුළත් වෙති (3 වන වගන්තිය).
අරමුදලට ලැබෙන පරිත්‍යාග දේශීය ආදායම් පනත යටතේ පිළිගත් පරිත්‍යාග ලෙස සැලකේ. සහන සැලසීම, යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සහ අවම කිරීම ආදී ආපදා චක්‍රයේ සියලුම අදියරයන්හිදී මෙම අරමුදල භාවිතා කළ හැකිය (6 වන වගන්තිය). 1993 පනත මූලික වශයෙන් නිර්මාණය කර ඇත්තේ දේශීය මූලාශ්‍රවලින් පරිත්‍යාග භාර ගැනීම සඳහා බව පෙනේ.
ආපදා කළමනාකරණ පනතේ 17 වන වගන්තිය මගින් පරිත්‍යාග ලබා ගැනීමට බලය ඇති තවත් අරමුදලක් නිර්මාණය කරයි. කෙසේ වෙතත් මෙය ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වේ. 2004 සුනාමියෙන් පසුව සහ 2005 ජනවාරි මාසයේදී ජපානයේ හයිගෝ (Hyogo) හි පැවති ආපදා අවම කිරීමේ ලෝක සම්මේලනයට සමගාමීව, ශ්‍රී ලංකාවේ ආපදා අවදානම් අවම කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා හැකිතාක් දුරට බාහිර පාර්ශවයන්ගෙන් අරමුදල් ලබා ගැනීම මෙහි අරමුණ වූ බව නිරීක්ෂණය විය. කිසිදු සාකච්ඡාවකින් තොරව හදිසි පනත් කෙටුම්පතක් ලෙස මෙම පනත කඩිනමින් සම්මත කර ගැනීමට හේතුව මෙයයි.
නීත්‍යානුකූලව පිහිටුවන ලද අරමුදල් දෙකක් සහ පාලක මණ්ඩල දෙකක් තිබියදීත්, මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා 2005 අවසාන භාගයේදී ජනාධිපති ධුරයට පත්වූ වහාම සිදු කළ මුල්ම ක්‍රියාවක් වූයේ, යළි ගොඩනැගීමේ සහ සංවර්ධන නියෝජිතායතනය (RADA) නමින් තවත් අරමුදලක් සහ ආයතනයක් නිර්මාණය කිරීමයි. එහි ප්‍රධානියා වූයේ ටිරාන් අලස් මහතාය. අලස් මහතා, එමිල් කාන්තන් (LTTE අරමුදල් රැස් කරන්නෙකු යැයි කියන) සහ තවත් දෙදෙනෙකුට එරෙහිව 2016 වසරේදී රුපියල් මිලියන 200ක මහජන මුදල් අවභාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් අධිචෝදනා ගොනු කරන ලදී. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආණ්ඩුව යටතේ නීතිපතිවරයා විසින් 2020 වසරේදී මෙම අධිචෝදනා ඉල්ලා අස්කර ගන්නා ලදී.
ආපදා යළි ගොඩනැගීම සඳහා හිතුමතේ අරමුදල් පිහිටුවීමේ ඇති අනතුර RADA සහ කුප්‍රකට ‘හෙල්පිං හම්බන්තොට’ ගිණුම මගින් පෙන්නුම් කරයි. මෙම නඩු දෙකෙහිදීම නිශ්චිත තීන්දු ලැබුණේ නැත (2005 දී ජනාධිපති අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා නිදොස් කොට නිදහස් කරන ලදී, නමුත්, එම තීන්දුව ලබාදුන් එවකට අග්‍ර විනිශ්චයකාර සරත් සිල්වා මහතා පසුව එම තීන්දුව පිළිබඳව වෙනස් අදහසක් පළ කළේය). එබැවින්, මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා පවතින යාන්ත්‍රණ සහ පාර්ලිමේන්තු පාලනය මග හැරියේ මන්දැයි නිශ්චිතවම තහවුරු කළ නොහැක.
2005 වසරේදී යෝජිත P-TOMSහි (සුනාමි සහන මණ්ඩලයේ) මූලිකාංග හතරක් සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අතුරු තහනම් නියෝගයක් නිකුත් කරන ලදී. අභියෝගයට ලක් වූ මූලිකාංගවලින් එකක් වූයේ පශ්චාත් සුනාමි යළි ගොඩනැගීමේ කටයුතු සඳහා භාවිතා කිරීමට නියමිතව තිබූ P-TOMS අරමුදලයි.
අමතක වීමක්ද?
| P-TOMS විරෝධී ජවිපෙ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 2005 ජූලි 15 වන දින, උසාවිය ඉදිරිපිට දී
P-TOMS සම්බන්ධ නඩුව ආරම්භ කරන ලද්දේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) විසිනි. එබැවින් ව්‍යවස්ථාපිත රාමුවෙන් පරිබාහිර අරමුදල්වල ඇති ගැටලු සහගත ස්වභාවය පිළිබඳව වත්මන් දේශපාලන නායකත්වය නොදන්නා බව පැවසිය නොහැක. 2005 ජුනි මාසයේදී ජවිපෙ රජයෙන් ඉවත් වීමට ආසන්නතම හේතුව වූයේ P-TOMS ය. එම වසරේ මුලදී ආපදා කළමනාකරණ පනත් කෙටුම්පත අනුමත කළ කැබිනට් මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෝ ලෙස වත්මන් ජනාධිපතිවරයා සහ වත්මන් අමාත්‍යවරු කිහිප දෙනෙක් කටයුතු කළහ. ඔවුහු එහි විධිවිධාන පිළිබඳව පූර්ණ දැනුවත්භාවයකින් සිටිය යුතුව තිබුණි.
RADA නඩු පැවරීම සිදුවූයේ යහපාලන රජය සමයේදීය. ජවිපෙ එම රජයේ කොටස්කරුවෙකු නොවූ නමුත්, ඔවුන් දූෂණ විරෝධී න්‍යාය පත්‍රය මෙහෙයවීමේ එකඟතාවයක සිටියහ. වත්මන් මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍ය ආනන්ද විජේපාල මහතා දූෂණ මර්දන කමිටු ලේකම් කාර්යාලයේ අධ්‍යක්ෂවරයා විය. නැවතත් කිව හැක්කේ, RADA මුදල් අවභාවිතය මගින් මතු වූ ගැටලු පිළිබඳව නොදැනුවත් බව පැවසීම විය නොහැක්කක් බවයි.
මෙම සන්දර්භය තුළ, ව්‍යවස්ථාපිත රාමුවෙන් පරිබාහිර අරමුදලක් නිර්මාණය කිරීමට ඉදිරිපත් කර තිබෙන වත්මන් යෝජනාව, රජයේ නීති උපදේශකයින් ද ඇතුළුව පුද්ගලයින් රැසකට වැළඳී ඇති අමතක වීමේ රෝගයක් (amnesia) ලෙස මිස වෙනත් ආකාරයකට පැහැදිලි කළ නොහැකිය.
මෙම රෝගී තත්ත්වය තාවකාලික එකක් වනු ඇතැයි ද, නැවත මතකය ලැබෙනු ඇතැයි ද අපේක්ෂා කරමු. පශ්චාත් සුළි කුණාටු යළි ගොඩනැගීමේ කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය සම්පත් රැස් කර කාර්යක්ෂමව බෙදා හැරිය යුතුය. මෙය සිදු කළ යුත්තේ පවතින යාන්ත්‍රණයක් හරහා, දැනටමත් ක්‍රියාත්මක කර ඇති (නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය වටගල මහතාගේ වචනවලින් කියනවා නම්, (“සක්‍රීය කළ,”) ආපදා කළමනාකරණ සභාවේ අධීක්ෂණය යටතේය.
(සටහන | මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව)
දේශපාලන හා සමාජ ක්‍රියාකාරික
rohan@lirneasia.net
Chair, LIRNEasia (www.lirneasia.net)
Twitter: @samarajiva
https://www.linkedin.com/in/rohan-samarajiva-39199918/
Most recent publication: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/14614448221143428
Most recent book: https://www.idrc.ca/en/book/infocus-information-lives-poor-fighting-poverty-technology
