පහසු දේශපාලන මාවත තෝරාගැනීම වෙනුවට, වාර්ගික ආතතීන් සහ වාර්ගික බිය ඇතුළත් දුෂ්කර කරුණු ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ඔහු තීරණය කර ඇත. ඔහුගේ ප්‍රකාශවලට දැඩි ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හේතු වූ ප්‍රධාන කරුණු තුනක් තිබේ. පළමුව, ජාතිකවාදී අභිප්‍රායන් සහිතව උතුරු පළාතට ගමන් කරන බෞද්ධ බැතිමතුන් ගැන ඔහු කතාකළේය. දෙවනුව, කන්කසන්තුරේ හි අලුතින් ඉදිකරන ලද බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වන තිස්ස රජ මහා විහාරය පුළුල් කිරීම පිළිබඳ මතභේදයක් පවතී. මෙම විහාරස්ථානය ප්‍රදේශයේ දෙමළ පදිංචිකරුවන් සහ සිංහල ජාතිකවාදී කණ්ඩායම් අතර ආතතියේ ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත. තෙවනුව, නිදහස් දින සැමරුම් උත්සවයේදී යුද්ධයේ හමුදා ජයග්‍රහණයට විශේෂ වැදගත්කමක් ලබානොදීමට ජනාධිපතිවරයා තීරණය කළේය.
ඔහු විපක්ෂයේ සිටියදී සහ ඔහුගේ පක්ෂයට පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන තුනක් පමණක් තිබියදී පවා, අනුර කුමාර දිසානායක මහජන අධ්‍යාපනඥයෙකු ලෙස තම භූමිකාව බැරෑරුම් ලෙස සැලකුවේය. ඔහු පාර්ලිමේන්තුවේදී දිගු, හොඳින් පර්යේෂණ කරන ලද සහ තේරුම් ගැනීමට පහසු කතා පැවැත්වීය. ජනාධිපති ධුරයේ දී පවා ඔහු මෙය දිගටම කරගෙන යයි. ඔහුගේ ප්‍රකාශවල ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ පහසුම ආකාරයෙන් ඡන්ද දිනාගැනීමට උත්සාහ කිරීම වෙනුවට මහජන දැනුවත්භාවය ඉහළ නැංවීම සහ ජනතාව වඩාත් ගැඹුරින් සිතීමට දිරිමත් කිරීමයි. ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ වෙනත් බොහෝ රටවල ඡන්ද දිනාගැනීමට ඇති පහසුම ක්‍රමය නම් ජාතිකවාදී සහ ජාතිවාදී හැඟීම් ඇවිස්සීම සහ එයින් සහයෝගය ලබාගැනීමයි. නිදහසින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය පෙන්නුම් කරන්නේ, පටු ජනවාර්ගික බෙදීම් සඳහා ආයාචනා කිරීම කෙටි කාලීන මැතිවරණ සාර්ථකත්වයක් ගෙනදිය හැකි නමුත් එය බොහෝ විට රටට දිගු කාලීන හානියක් සිදුකරන බවයි.
විපක්ෂයේ සමහර සාමාජිකයන් සහ මහජනතාවගෙන් කොටසක් ජනාධිපතිවරයා මෙම ස්ථාවරයන් ගැනීම විවේචනය කර ඇත. ඔවුන් පවසන්නේ, ඔහු මෙය කරන්නේ, දෙමළ ඡන්ද වැඩිකර ගැනීමට හෝ සුළුතර ප්‍රජාවන් සතුටු කිරීමට බවයි. එලෙසම, ප්‍රතිවිරුද්ධ මතයක් දරන අනෙක් අය සිංහල ඡන්ද දිනාගැනීමට උත්සාහ කරන බව ද පැවසිය හැකිය. ජාතිකවාදී හැඟීම් මත යැපෙන දේශපාලනඥයන් ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රකාශ බහුතර ප්‍රජාව පාවාදීමක් ලෙස පෙන්වීමට උත්සාහ කර ඇත. කෙසේවෙතත්, ජනාධිපතිවරයාගේ ක්‍රියාමාර්ග ජාතික සංහිඳියාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ රටට දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වයක් සහතික කිරීම යන පුළුල් සන්දර්භය තුළ දැකිය යුතුය.
ප්‍රතිසන්ධානකරුගේ රාජකාරිය
ජනාධිපතිවරයා දකුණේ සිට උතුරට යන බෞද්ධ බැතිමතුන් ගැන කතාකළ විට, ඔහු නාගදීපය හෝ කන්දරෝඩයි වැනි දිගු කලක් තිස්සේ ස්ථාපිත බෞද්ධ උරුම ස්ථාන නැරඹීම ගැන සඳහන් කළේ නැත. ඔහුගේ අදහස් නිශ්චිත හා මතභේදාත්මක කාරණයක් ගැන විය. එනම්, කන්කසන්තුරෙයි හි මෑතකදී ඉදිකරන ලද බෞද්ධ විහාරස්ථානය මෙන්ම මෑත වසරවලදී උතුර හා නැගෙනහිර ඉදිකරන ලද අනෙකුත් විහාරස්ථාන ගැන එහිදී ඔහු අදහස් කළේය. කන්කසන්තුරෙයි හි විහාරස්ථානය ඉදිකර ඇත්තේ, එම ප්‍රදේශයේ වාසය කරන බෞද්ධ ප්‍රජාවක ආගමික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා නොවේ, මන්ද එම ප්‍රදේශයේ එවැනි ප්‍රජාවක් ජීවත් නොවන බැවිනි. එය ඉදිකර ඇත්තේ කළින් දෙමළ සිවිල් වැසියන්ට අයත් වූ ඉඩමක වන අතර, පසුව එය හමුදා අධිආරක්ෂක කලාපයක කොටසක් බවට පත්විය. මෙම ගැටළුව විශේෂයෙන් මතභේදාත්මක වී ඇත්තේ ආරක්ෂක හමුදාවන්ගේ සහාය ඇතිව විහාරස්ථානය පිහිටුවා ඇති බැවිනි.
වර්තමාන මතභේදය වර්ධනය වී ඇත්තේ, විහාරස්ථාන බලධාරීන්ට අක්කරයක පමණ භූමි ප්‍රමාණය අක්කර දාහතරකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් දක්වා පුළුල් කිරීමට අවශ්‍ය වීම නිසාය. යටත් විජිත සමය දක්වා දිවෙන ඓතිහාසික බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් එහි පැවැති බව ඔවුහු පවසති. කෙසේවෙතත්, ප්‍රදේශයේ දෙමළ පදිංචිකරුවන් කනස්සල්ලට පත්ව සිටින්නේ, විහාරස්ථානය පුළුල් කිරීම අවට පවුල් පළවා හැර, බහුතරයක් හින්දු භක්තිකයන් සිටින ප්‍රදේශයක ස්ථිර බෞද්ධ ආගමික පැවැත්මක් ඇති කරනු ඇති බවටය. කන්කසන්තුරේ හි බොහෝ දෙමළ ජනතාවට ගැටලුව බුද්ධාගමම නොවේ. ඔවුන්ගේ කනස්සල්ල වන්නේ, ආගම ඉඩම් හිමිකම සඳහා යොදාගැනීම සහ යුද්ධයේදී බොහෝ දුක්විඳි ප්‍රදේශයක ජනගහන සමතුලිතතාව වෙනස් කිරීමට කෙරෙන උත්සාහයයි. ඒ හා සමානව, උතුර හා නැගෙනහිර අනෙකුත් ප්‍රදේශවල, සමහර විහාරස්ථාන සහ පූජනීය ස්ථාන යුද්ධය අතරතුර හමුදා නිලධාරීන් විසින් ඔවුන්ගේ කඳවුරු තුළ ඉදිකරන ලදී. හමුදා කඳවුරු අවසානයේ වසාදැමූ විට මෙම ආගමික ස්ථානවලට කුමක් සිදුවේද යන්න පිළිබඳව මෙය ප්‍රශ්න මෙහිදී මතුකර තිබේ.
තිස්ස විහාරය වැදගත් ආගමික ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සමහර කණ්ඩායම් දකුණේ සිට විශාල වන්දනා චාරිකා සංවිධානය කර ඇත. මෙම සංචාර ආගමික ක්‍රියාවන් ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවද, බොහෝ ප්‍රදේශවාසීන් ඒවා දකින්නේ බලය සහ ආධිපත්‍යය පෙන්වීමක් ලෙසය. මෙම සෑම සංචාරයක්ම ආතතිය වැඩිකරයි. දෙමළ පදිංචිකරුවන්ගේ විරෝධතාවලට තුඩුදෙයි. එසේම ගැටුම් අවදානමක් ඇතිකරයි. සමූහ අවතැන්වීම්, හමුදා අත්පත් කරගැනීම් සහ ඉඩම් අහිමිවීම්වලට මුහුණදුන් ප්‍රජාවන් සඳහා, මතභේදාත්මක භූමියක, විශේෂයෙන් ආරක්ෂක හමුදාවන්ගේ සහාය ඇතිව, රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලත් ආගමික ගොඩනැගිල්ලක් යුද්ධයේ සහ විනාශයේ වේදනාකාරී මතකයන් සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ. බහුතර ප්‍රජාවේ සමහර කොටස් ප්‍රශ්න කිරීමට හෝ අභියෝග කිරීමට අපහසු වුවද, සංහිඳියාව සඳහා කැපවී සිටින ජනාධිපතිවරයකුට එවැනි අවස්ථාවන්හිදී නිහඬව සිටිය නොහැක.
උසස් මනසක් ඇති නායකත්වය
ජනාධිපතිවරයාගේ නිදහස් දින කතාව ද දැඩි විවාදයකට හේතුවිය. ඔහුගේ කතාවේදී, ඔහු එල්ටීටීඊයට එරෙහි හමුදා ජයග්‍රහණය ගැන සඳහන් නොකළ අතර, සොල්දාදුවන් හැඳින්වීමට 'රණවිරුවන්' යන යෙදුම භාවිත කළේ නැත. බොහෝ සිංහල ජාතිකවාදී කණ්ඩායම් විසින්, මෙය සන්නද්ධ හමුදා විසින් කරන ලද කැපකිරීම් අවතක්සේරු කිරීමක් හෝ නොසලකා හැරීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙස විස්තර කර ඇත. කෙසේවෙතත්, විවිධ ප්‍රජාවන් සඳහා නිදහස් දිනයට විවිධ අර්ථයන් ඇත. උතුර හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල, එකම දිනය බොහෝ විට විරෝධතා සහ ශෝකයෙන් සලකුණු වේ. එය සමහර විට 'කළු දිනයක්' ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එහි බොහෝදෙනෙකුට තවමත් තමන් බැහැර කරන බවත්, ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා සම්පූර්ණයෙන්ම හඳුනානොගන්නා බවත් හැඟෙන රාජ්‍යයක් ශක්තිමත් කිරීම සංකේතවත් කරයි.
ඊට වෙනස්ව, ජනාධිපතිවරයාගේ ඉලක්කය වූයේ නිදහස් දිනය රටේ සියලුම ප්‍රජාවන්ට අයත් සැමරුමක් බවට පත්කිරීමයි. සුළුතර කණ්ඩායම් සතුටු කිරීමට හෝ දේශපාලන වාසි ලබාගැනීමට ඔහු මෙම තනතුරු දරන බව උපකල්පනය කිරීම නිවැරදි නොවේ. ඔහු තවමත් ධුරය දරා ඇත්තේ, වසරක් පමණක් වන අතර, කෙටි කාලීන මැතිවරණ ප්‍රතිලාභ සඳහා දේශපාලන අවදානම් ගැනීමට ඔහුට අවශ්‍ය නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔහුගේ ස්ථාවරයන් සැලකිය යුතු විරෝධයක් ඇති කළ හැකි ශක්තිමත් ජාතිකවාදී දේශපාලන කණ්ඩායම්වලට අභියෝග කරයි. එසේ කිරීමෙන්, බහුතර ප්‍රජාවේ කොටස්වල සහයෝගය අහිමිවීමේ අවදානමක් ඔහුට ඇත. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ, ඔහුගේ තීරණ මැතිවරණ උපායමාර්ග මත නොව වෙනත් මූලධර්ම මත පදනම් වී ඇති බවයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ දිගුකාලීන දේශපාලන ස්ථාවරත්වය සහ ආර්ථික ප්‍රකෘතිය රඳාපවතින්නේ කලක් සාමකාමීව එකට ජීවත් වූ නමුත්, පසුව දශක ගණනාවක යුද්ධයෙන් පීඩා විඳි ප්‍රජාවන් අතර විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගීම මත බව ජනාධිපති දිසානායක තේරුම් ගෙන ඇත. දේශපාලනික වශයෙන් පහසු දේ පමණක් නොව අවශ්‍ය දේ පැවසීමට ධෛර්යය ඔහුට පැවැතීමෙන්, ඔහුගේ සැබෑ දේශපාලන නායකත්වය පෙන්නුම් කෙරේ. ජනාධිපතිවරයාගේ මෑත කාලීන ක්‍රියාමාර්ග දුර්ලභ ආකාරයේ ජාතික නායකත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. ඔහු උත්සාහ කරන්නේ, මහජන සාකච්ඡාව වාර්ගික අභිමානයෙන් හා ජයග්‍රහණයෙන් ඉවතට ගෙන ජාතිකත්වය පිළිබඳ, වඩාත් සියල්ලන් ඇතුළත් අදහසක් කරා ගෙනයෑමටය. ජාතික සිදුවීම් මගින් එක් ප්‍රජාවක් ජයග්‍රාහකයා ලෙසත් තවත් ප්‍රජාවක් පරාජිතයා ලෙසත් හැඟෙන්නේ නම්, විශේෂයෙන් එකම රට තුළ සිදු වූ ගැටුමකින් අනතුරුව, සංහිඳියාව සාර්ථක විය නොහැක.
