ඉරාන යුද්ධය අවසන් වන්නේ කවදාද?
ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ කාලරාමු සොයා යාම!
ධවල මන්දිරයේ පැවති දේශනයකින්, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉරානය සමඟ එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල යුද්ධය කොපමණ කාලයක් පැවතිය හැකිද යන්න පිළිබඳ ඔහුගේ නවතම තක්සේරුව ඉදිරිපත් කළේය.
පෙබරවාරි අග භාගයේදී ඔහු එය දියත් කිරීමෙන් පසු යුද්ධය පිළිබඳ ඔහුගේ පළමු රූපවාහිනී ජාතික දේශනයේදී බදාදා රාත්‍රියේ කතා කරමින් ට්‍රම්ප් පැවසුවේ එක්සත් ජනපදය ඉරානයේ මිලිටරි අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා "කෙටියෙන්, ඉතා ඉක්මනින්" යන මාවතට පිවිසෙමින් සිටින බවයි.
දෙවන ලෝක යුද්ධය සහ වියට්නාම් යුද්ධය වැනි වසර ගණනාවක් පුරා පැවති යුද්ධවලට වඩා ගැටුම මෙතෙක් කෙටි වී ඇති බව ට්‍රම්ප් ඇමරිකානුවන්ට මතක් කර දුන් අතර, පසුව යාවත්කාලීන කාලරාමුවක් ලබා දුන්නේය.
"ඉදිරි සති දෙක තුන තුළ, අපි ඔවුන් අයත් වන ගල් යුගයට නැවත ගෙන එන්නෙමු," ඔහු පැවසීය
නේටෝව කඩදාසි කොටියෙක් - ට්‍රම්ප් !
ට්‍රම්ප් නව සම්මුඛ සාකච්ඡා වලදී යෝජනා කරන්නේ, ‘කඩදාසි කොටි’ නේටෝවෙන් එක්සත් ජනපදය ඉවත් කර ගැනීම ‘නියත වශයෙන්ම’ සලකා බලන බවයි.
ඉරාන යුද්ධය සඳහා සාමාජිකයින්ගේ සහයෝගය නොමැතිකම නැවත නැවතත් විවේචනය කිරීමෙන් පසු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් නව සම්මුඛ සාකච්ඡා දෙකකින් යෝජනා කළේ, යුද්ධයෙන් පසු එක්සත් ජනපදයේ නේටෝ සාමාජිකත්වය නැවත සලකා බලන්නේද යන්න බදාදා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී තීරණය කරන බවයි.
මේ පිලිබඳව දක්ෂිණාංශික බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රකාශනයක් වන ටෙලිග්‍රාෆ් විසින් විමසන ලද අතර, ට්‍රම්ප් මෙසේ පැවසීය: “ඔව්, මම කියන්නේ (එය) නැවත සලකා බැලීමෙන් ඔබ්බට ය.
''මම කිසි විටෙකත් නේටෝවෙන් නැඹුරු වූයේ නැත. ඔවුන් කඩදාසි කොටියෙකු බව මම සැමවිටම දැන සිටියෙමි. රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර්) පුටින් ද එය දනී.”
යූද කලාපයේ තත්වය කෙටියෙන් !
* හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ට්‍රම්ප්ගේ අඟහරුවාදා අවසන් දිනය ටෙහෙරානය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.
* ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉරානයට හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කිරීමට හෝ "නිරයට" මුහුණ දීමට අඟහරුවාදා අවසාන දිනය නියම කර ඇති අතර, එක්සත් ජනපදය ඉරාන බලාගාර සහ පාලම් වලට පහර දෙන බව පවසයි.
* ඉරානය පවසන්නේ එහි යටිතල පහසුකම් මත එල්ල වන ඕනෑම ප්‍රහාරයකට "එකම ආකාරයෙන්" ප්‍රතිචාර දක්වන බවයි, ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රකාශ "යුද අපරාධ සඳහා පෙළඹවීමක්" ලෙස හෙළා දකී.
* එක්සත් ජනපද හමුදා ඉරානයේ දී බිම හෙළන ලද F-15E ජෙට් යානයේ දෙවන ගුවන් භටයෙකු බේරා ගත් බව ට්‍රම්ප් තහවුරු කළ අතර, ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම සිදු වූ ප්‍රදේශයේ ගුවන් ප්‍රහාරවලින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් නව දෙනෙකු මිය ගිය බව ඉරාන මාධ්‍ය පැවසීය.
සමූලඝාතන ප්‍රහාර අඛණ්ඩව....
ලෝක අවධානය ඉරානය සමඟ පවතින යුද්ධය වෙත යොමුව තිබියදී ඊශ්‍රායලය ගාසා තීරය තුළ සිය සමූලඝාතන ප්‍රහාර අඛණ්ඩව සිදුකරමින් සිටින බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබේ.
ගාසා නගරයේ යර්මුක් ක්‍රීඩාංගනය අසල සිටි සිවිල් වැසියන් පිරිසකට එල්ල වූ ඊශ්‍රායල ප්‍රහාරයකින් පලස්තීන ජාතිකයෙකු මියගොස් තවත් පිරිසක් තුවාල ලබා ඇත.
එසේම, Khan Younis නගරයට දකුණින් පිහිටි Lemon Tree ප්‍රදේශය අසලදී විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත තරුණයෙකුට ඊශ්‍රායල හමුදා වෙඩි තබා ඝාතනය කර තිබේ.
ගාසා සෞඛ්‍ය බලධාරීන් පවසන පරිදි, පසුගිය වසරේ ඔක්තෝබර් මාසයේ ඇති කරගත් සටන් විරාමය යැයි කියනු ලබන කාලසීමාවේ සිට මේ දක්වා ඊශ්‍රායල ප්‍රහාරවලින් මියගිය සංඛ්‍යාව 716 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
ඊශ්‍රායලයේ හයිෆා හි නේවාසික ගොඩනැගිල්ලකට ඉරාන මිසයිලයක් වැදී ඇති අතර, පුද්ගලයින් හතර දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති අතර තවත් හතර දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති බව ඊශ්‍රායල මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.
ගල්ෆ් හරහා ඉරාන ප්‍රහාර දිගටම පවතින අතර, කුවේටයේ විදුලිය, ජල ලවණ ඉවත් කිරීම සහ තෙල් කම්හල් සහ බහරේනයේ තෙල් කම්හලක් ඉලක්ක කර ඇත.
ඊශ්‍රායලය බේරූට් සහ දකුණු ලෙබනනය වෙත නිරන්තර බෝම්බ හෙලීම දිගටම කරගෙන යන අතර, අගනුවර වන ජානා අසල්වැසි ප්‍රදේශයට එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් හතර දෙනෙකු මිය ගොස් තවත් 39 දෙනෙකු තුවාල ලබා තිබේ.
අමෙරිකානු සහ ඊශ්‍රායල හමුදා විසින් ඉරානයේ Baharestan දිස්ත්‍රික්කයට එල්ල කළ ගුවන් ප්‍රහාර හේතුවෙන් පුද්ගලයින් 13දෙනෙකු පමණ මියගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.
ඉරානයේ Qom නගරයේ ගොඩනැගිල්ලකට එල්ල කළ ප්‍රහාරයකින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් පස් දෙනෙකු මියගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබේ.
දකුණු ලෙබනනයේ ක්ෆර්හටා ගම්මානයට එල්ල වූ ඊශ්‍රායල ගුවන් ප්‍රහාරයකින් සිව් හැවිරිදි දරුවෙකු ඇතුළු පුද්ගලයන් හත් දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබේ.
එමෙන්ම බේරූට් නුවර ජ්නා ප්‍රදේශයට එල්ල වූ තවත් ප්‍රහාරයකින් පුද්ගලයන් සිව් දෙනෙකු මියගොස් තවත් 39 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව ද සඳහන්.
ලෙබනනයේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ වන ක්‍රිස්තියානි බැතිමතුන් පාස්කු ඉරිදා සමරද්දී, පසුගිය මාසයේ ආරම්භ වූ සටන්වලින් පසු එරට අත්විඳි දරුණුතම සහ ප්‍රචණ්ඩකාරී දිනයක් ලෙස මෙය සටහන් වී ඇත.
OPEC සංවිධානයේ තෙල් නිෂ්පාදනය :
OPEC සංවිධානය තෙල් නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට එකඟ වන අතර, ප්‍රහාරවලින් පසු මන්දගාමීව යථා තත්ත්වයට පත්වීම ගැන අනතුරු අඟවයි.
ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල් යුද්ධය මධ්‍යයේ සමහර ප්‍රධාන සාමාජිකයින්ට නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට නොහැකි වීම නිසා මෙම වැඩිවීම බොහෝ දුරට සංකේතාත්මක ය.
පෙබරවාරි අග සිට යුද්ධය හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය - ලෝකයේ වැදගත්ම තෙල් මාර්ගය - අවහිර කර ඇති අතර OPEC+ සාමාජිකයින් වන සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (UAE), කුවේට් සහ ඉරාකය විසින් අපනයන කපා හැර ඇත.
ඊශ්‍රාලයේ එල්ලා මැරීමේ දඬුවම..
පලස්තීන ජාතිකයන් එල්ල කරගනිමින් ඊශ්‍රාලයේ එල්ලා මැරීමේ දඬුවම නියම කිරීමට බලය පවරමින් අන්ත දක්ෂිණාංශික ජාතික ආරක්ෂක අමාත්‍ය ඉටමාර් බෙන් ග්විර්ගේ නීති සම්පාදනයට පක්ෂව නීති සම්පාදකයින් 62-47 ක් ඡන්දය දුන්හ.
බෙන් ග්විර් සහ ඔහුගේ පක්ෂය වන ඔට්ස්මා යෙහුඩිට් මෙම පියවර යෝජනා කළහ.
මෝල්ටා ධජය සහිත බහාලුම් නෞකාව සමුද්‍ර සන්ධිය තරණය කරයි
ප්‍රංශ සමාගමක් වන CMA CGM සතු මෝල්ටා ධජය සහිත බහාලුම් නෞකාව සමුද්‍ර සන්ධිය තරණය කළ බව නැව් සමාගම සතු මාධ්‍ය සංවිධානයක් වන BFM TV සිකුරාදා තහවුරු කළේය. CMA CGM අදහස් දැක්වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.
ගැටුම ආරම්භ වූ දා සිට සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කළ ප්‍රධාන බටහිර යුරෝපීය සමාගමක් සතු පළමු නෞකාව මෙය බව නැව් විශ්ලේෂක Kpler තහවුරු කළේය.
"සතුරු නොවන යාත්‍රාවලට" ජල මාර්ගය භාවිතා කළ හැකි බව ඉරානය පවසා ඇතත්, නැව් කිහිපයකට පහර දී ඇති අඛණ්ඩ ගැටුම සාමාන්‍ය ප්‍රවාහන කටයුතු නතර කර ඇත.
ලෝක තෙල් වෙළඳපොළ
මැයි මැද භාගය දක්වා බාධා පැවතුනහොත් තෙල් මිල ඩොලර් 150 ඉක්මවිය හැකි බව ජේ.පී. මෝගන් අනතුරු අඟවයි.
(රොයිටර්) - මැයි මැද භාගය දක්වා හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා සැපයුම බාධා ඇති වුවහොත් තෙල් මිල ඩොලර් 150 ට වඩා ඉහළ යාමේ අවදානමක් සහිතව, කෙටි කාලීනව තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 120-130 දක්වා ඉහළ යා හැකි බව ජේ.පී. මෝගන් බ්‍රහස්පතින්දා සඳහන් කළේය.
සැපයුම් ආතතිය සහ තොග පහත වැටීම් කාල පරිච්ඡේදයකින් පසුව සමුද්‍ර සන්ධියේ ඇති බාධාවන් අවසානයේ සාකච්ඡා මගින් විසඳනු ඇති බව ද ජේ.පී. මෝගන්ගේ මූලික උපකල්පනයයි.
ඉරාන බලශක්ති පහසුකම්වලට පහර දෙන බවට ට්‍රම්ප් ගෙන් තර්ජන
හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත විවෘත නොකළහොත් ඉරාන බලශක්ති පහසුකම්වලට පහර දෙන බවට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තර්ජනය කිරීමෙන් පසු ඉරිදා තෙල් මිල නැවත ඉහළ ගියේය.
ගෝලීය මිණුම් ලකුණ වන බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් 1.4% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 110.60 ක් විය. එක්සත් ජනපද බොරතෙල් 1.8% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 113.60 ක් විය.
යුක්රේන ප්‍රහාර මධ්‍යයේ පැටවීම් පහත වැටීමත් සමඟ රුසියානු බොරතෙල් බෙදාහැරීම් වසර තුනක ඉහළම මට්ටමට ළඟා වී ඇත.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපද සම්බාධක සහන මත මාර්තු මාසයේදී රුසියාවේ මාසික මුහුදු මාර්ගයෙන් බොරතෙල් බෙදාහැරීම් වසර තුනක ඉහළම මට්ටමට ගිය නමුත්, නොනවතින යුක්රේන ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාරවලින් පසු එහි ප්‍රධාන බෝල්ටික් මධ්‍යස්ථානවල පැටවීමේ බාධා මධ්‍යයේ අපනයන සුළු වශයෙන් පහත වැටුණි.
ජපානයේ සහ දකුණු කොරියාවේ කොටස් වෙළඳපොළ
ජපානයේ ප්‍රධාන Nikkei 225 දර්ශකය 0.45% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, දකුණු කොරියාවේ KOSPI දර්ශකය 1.8% කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත.
ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, චීනයේ ප්‍රධාන දර්ශක පහත වැටී තිබේ.
( සටහන | සේන සූරියප්පෙරුම)
ආර්ථික සහ මූල්‍ය විශ්ලේෂක
sapsuriyapperuma@gmail.com
