ග්‍රීකයන් විසින් රඳවා තබා ගිය ප්‍රසිද්ධ ලී අශ්වයා ගැන කැසැන්ඩ්‍රා ට්‍රෝජන්වරුන්ට අනතුරු ඇඟවූ නමුත් ඔවුහු එය විශ්වාස නොකළහ. අශ්වයා නගරයට ඇදගෙන යන ලදී. ඇතුළත සැඟවී සිටි රණශූරයෝ අන්ධකාරයේ පිටතට පැන, ආරක්ෂකයින් මරා දමා පිටත බලා සිටි ප්‍රහාරකයන්ට දොරටු විවෘත කර දුන්හ.
ශ්‍රී ලංකාව තුළ එය අඛණ්ඩව පැවතීමේ සාක්ෂි, වැඩි වශයෙන් පාලක පක්ෂය විසින් පවත්වන ලද, විවිධ මැයි දින රැස්වීම්වලට සහභාගී වූවන් ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලද බස් රථ විශාල සංඛ්‍යාවේ ඡායාරූප මගින් දකින්නට ලැබෙයි. බස් රථ ඩීසල් භාවිතා කරන අතර, එය ජනතාවට ආහාර සපයන සැපයුම් දාමයන් සහ අපනයන ආර්ථිකය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ඉන්ධනය වෙයි. කාර්ය සාධන අරමුණු සඳහා භාවිතා කරන ලද ඩීසල්, ගල් අඟුරු සහ ජල විදුලිබල හිඟයයන් හමුවේ, උපරිම විදුලි ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා භාවිතා කරනු ලබයි. මැයි දිනයේ දී පුළුස්සා දැමූ ඉන්ධන නවතම තොගවලට සිපෙට්කෝ සමාගමට වැය වූ මිල බැරලයකට ඇමරිකානු ඩොලර් 268 ක් වූ අතර එය එතෙක් ලොව පුරා ඩීසල් සඳහා ගෙවන ලද ඉහළ ම මිල යි.
විශ්ලේෂකයින්ට අනුව, විවිධ ඉන්ධන වර්ග අතරින්, වැඩි ම අවධානයක් අවශ්‍ය වන්නේ ඩීසල් සඳහා ය. හෝමූස් අවහිර කිරීම් මගින් දැන් අවහිර කර ඇති කලාපය, ජෙට් ඉන්ධන සහ ඩීසල් වැනි මධ්‍යම මට්ටමේ පිරිපහදු සඳහා අමුද්‍රව්‍ය ලෙස හොඳින් ගැලපෙන මධ්‍යම සංයුතියේ බොරතෙල් ශ්‍රේණි නිෂ්පාදනය කරයි. යුද්ධය දිගට ම පවතින විට, මෙම පිරිපහදු කළ නිෂ්පාදන, විශේෂයෙන් ඩීසල්, සැපයීම දැඩි ලෙස සීමා වෙමින් පවතී; එක්සත් ජනපද ඩීසල් මිල දැනටමත් වාර්තාගත ඉහළ මට්ටම් කරා ළඟා වී තිබේ. ඕස්ට්‍රේලියාව ඩීසල් හදිසි සැපයුම් ලබා ගනිමින් සිටියි.
මෙම තොරතුරු අන්තර්ජාල පහසුකම් ඇති ඕනෑ ම කෙනෙකුට පුළුල් ලෙස ලබා ගත හැකිය. එය සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා දෙකෙන් ම ලියා ඇති අතර දෘඩ පිටපත් සහ මාර්ගගතව ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
“ඩීසල් සහ ෆර්නස් ඔයිල් (දැවී තෙල්) ඇතුළු සියලු ම ඉන්ධන සඳහා තොග ලබා ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳ විශ්වාසදායක දත්ත සකස් කර ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතු ය.. ඩීසල් සහ ෆර්නස් ඔයිල් (දැවී තෙල්) යන දෙකට ම හදිසි සැලසුම් සකස් කළ යුතු ය. ඩීසල් සම්බන්ධයෙන්, ප්‍රමුඛතා විය යුත්තේ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සහ විදුලිබල උත්පාදනය යි. පිරිවැය අයකර ගැනීමට වඩා වැඩියෙන් ඩීසල් මිල වැඩි කිරීම සාධාරණීකරණය කළ හැකිය. නිෂ්පාදන අරමුණු සඳහා ඩීසල් අවශ්‍ය වාහනවලට පිරිවැය ඉක්මවා යා හැකිය. මෙහි අරමුණ වන්නේ ඉන්ධන සඳහා ඇති ඉල්ලුම තියුනු ලෙස පහත හෙලීම යි. ”
මෙම පණිවිඩය බලධාරීන් තේරුම් ගත් බව මම විශ්වාස කළෙමි. එසේ වුයේ, රජය අවුරුදු නිවාඩුවට පෙර නිවේදනය කළේ පෙට්‍රල් වාහන සඳහා සලාක සීමා කිරීම් තාවකාලිකව අත්හිටුවන ලද නමුත් ඩීසල් සඳහා එසේ නො කිරීම නිසා යි. එම වෙනස්කම් කිරීම ඩීසල් සහ පෙට්‍රල් තොග පිළිබඳ දැනුම සහ ඩීසල් සඳහා ලබා දී ඇති ඉහළ ප්‍රමුඛතාවය මත පදනම් වූ බව පෙනෙන්නට තිබිණි. ඉහත නිර්දේශය රජය අර්ධ වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටි බව මම අනුමාන කළෙමි.
නමුත් පාලක පක්ෂය විසින් සංවිධානය කරන ලද රැස්වීම් 21 සඳහා මෙන් ම විරුද්ධ පක්ෂ විසින් සංවිධානය කරන ලද රැස්වීම් සඳහා ද ජනතාව විශාල වශයෙන් ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා ඩීසල් බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බස් රථ භාවිතා කිරීමේ අධික වියදම් වලින් පෙනී යන්නේ රජය අනතුරු ඇඟවීම් බැරෑරුම් ලෙස නොසලකන බව යි. එයින් පෙනී යන්නේ 21 වන සියවසේ ශ්‍රී ලංකාව තුළ කැසැන්ඩ්‍රාගේ ශාපය ජීවමානව හා හොඳින් පවතින බව යි.
2021-22 ආර්ථික අර්බුදයට පෙර, ළඟා වන කුණාටුව දැකගත හැකි වූ අය ඒ ගැන අනතුරු ඇඟවූ අතර ශ්‍රී ලංකාව ලෙබනනයේ මට්ටමට පහත වැටීම වැළැක්වීම සඳහා පියවර නිර්දේශ කළහ. මෙම අනතුරු ඇඟවීම් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. රජය ආරක්ෂා කරන පුද්ගලයෙක් නමින් ම මට පහර දෙමින් මෙසේ පැවසීය: “සාමාන්‍ය ජනතාව... කලබල වනු ඇත, නමුත් අපව ලෙබනනයට සංසන්දනය කිරීමෙන් කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් නොමැති බව ඔවුන් දැන ගනු ඇත. බියජනක දේවල් පවසන කැසැන්ඩ්‍රාලා සිටි බවත් ඔවුන් දිගු කලක් මෙවන් කටයුතුවල නියැලී සිටින බවත් ඔවුන් දැන ගනු ඇත. ” ඔහු හිතුවේ කැසැන්ඩ්‍රා සමාන කිරීමෙන් මා පහතට ඇද දැමිය හැකි බව යි. නමුත් ඔහු එම සමාන කිරීම නිවැරදිව භාවිතා කළේ ය. අනතුරු ඇඟවීම නිවැරදි ය. එමෙන් ම එය පිළිගත යුතුව තිබිණි.
අසන්නන් අනාවැකි විශ්වාස නොකිරීම කැසැන්ඩ්‍රාගේ ඉරණම යි. විනාශ මුඛයට යෑම ට්‍රෝයි වරුන්ගේ ඉරණම යි. ගෝඨාභය රජය අනතුරු ඇඟවීම් ගණන් ගත්තේ නැත. ඔහුගේ ඉල්ලා අස්වීම 2022 ජූලි 14 වන දින ඉදිරිපත් කරන ලදී.
කළ යුත්තේ කුමක්ද?
ප්‍රමාද වී හෝ අනතුරු ඇඟවීම් බැරෑරුම් ලෙස සැලකීම අවශ්‍ය ය. සමහර විට ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගෙන් ලැබෙන අනතුරු ඇඟවීම් ප්‍රමාණවත් නොවනවා විය හැකි ය. ‘ද ඉකොනොමිස්ට්’ යනු කීර්තිමත් ප්‍රකාශනයකි. එහි සඳහන් දේ මෙන්න:
"ගල්ෆ් අපනයනවලින් පහෙන් හතරක් ලැබුණු ආසියාව, විශේෂිත බැඳීමකට ලක්ව ඇත. තවත් ආසියානු රටවල් කිහිපයක වාණිජ තොග අවසන් වෙමින් පවතී. ඉදිරි දිනවල දී දකුණු කොරියාව සිය උපායමාර්ගික සංචිතවලින් මුදා හැරීම අඩු කිරීමට නියමිත ය. ජපානයේ ඒවා මැයි මාසයේ දී අවසන් වනු ඇත.. චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප භාවිතයෙන් තොග සංචිත ඇස්තමේන්තු කරන සමාගමක් වන කයිරෝස් පවසන පරිදි, අප්‍රේල් 19 වනදා දක්වා මාසය තුළ චීනය හැර ආසියාවේ බොරතෙල් තොග බැරල් මිලියන 67 කින් හෙවත් 11% කින් පහත වැටුණි"
අමුද්‍රව්‍ය හිඟයක් හේතුවෙන් ආසියානු පිරිපහදුකරුවන්ට දිනකට බැරල් මිලියන 3 කට වඩා (b/d) එනම් ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ ධාරිතාවෙන් 10% කින් ප්‍රතිදානය අඩු කිරීමට සිදුවී ඇත. මැයි මාසයේ දී එය දිනකට බැරල් මිලියන 5 දක්වා වැඩි විය හැකි අතර, සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දැමුවහොත් ජූලි මාසයේ දී බැරල් මිලියන 10 ක් විය හැකි බව දත්ත සමාගමක් වන ස්පාටා කොමොඩිටීස් හි නීල් ක්‍රොස්බි පවසයි. ඔවුන් සතුව ඇති බොරතෙල් බැරල් බිලියන 1.3 න් කොටසක් නිදහස් කිරීමෙන් චීනයට උදව් කළ හැකිය. ඒ වෙනුවට එය පිරිපහදු කළ නිෂ්පාදන අපනයනය අත්හිටුවා තිබේ. ඔවුන්ගේ බලශක්ති උපාය මාර්ගය ගැන හුරුපුරුදු වෙළෙන්දෙකු සිතන්නේ කල් පවතින සටන් විරාමයක් ඇති වන තුරු ඔවුන් කරාම විවෘත නොකරනු ඇති බව යි. මේ සියල්ල මගින්, ආසියාව ද රැඳී ඇති ගල්ෆ් නිමි ඉන්ධන අපනයනය අහිමි වීමෙන් ඇති වන හිඟයයන් තවත් උග්‍ර කරයි. ”
සූදානම් වීමට, සංචිත ගොඩනඟා ගැනීමට, හදිසි සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ ප්‍රමුඛතා සඳහා වෙන් කිරීම් සහ සලාකනය සහ අනෙකුත් අයට තහනම් කිරීම් දැඩි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීමට කාලය මෙය යි. දේශපාලන රැස්වීම් සඳහා බස් රථවලින් ආධාරකරුවන් රැගෙන යාම ප්‍රමුඛතාවයක් විය නොහැකි ය. ජනාධිපතිතුමාට විකාශන සේවයක් හරහා හෝ සමාජ මාධ්‍ය හරහා වැඩි පිරිසක් වෙත ළඟා විය හැකිව තිබිණි. 2022 අත්දැකීම නැවත අත් විඳිය යුතු නැත.
(සටහන | මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව)දේශපාලන හා සමාජ ක්‍රියාකාරික
rohan@lirneasia.net
Chair, LIRNEasia (www.lirneasia.net)
Twitter: @samarajiva
https://www.linkedin.com/in/
Most recent publication: https://journals.sagepub.com/
Most recent book: https://www.idrc.ca/en/book/
