පුත්තලම නොරොච්චෝල ලක්විජය බලාගාරය වෙත ගල්අඟුරු රැගෙන පැමිණි 'MV JOSCO YONGZHOU' නෞකාවේ අඩංගු ගල්අඟුරු තොගයේ ප්‍රමිතිය සම්බන්ධයෙන් බරපතළ නෛතික සහ තාක්ෂණික ගැටලුකාරී තත්ත්වයක් උද්ගතව ඇතැයි ‘ෆ්‍රී ලෝයර්ස්’ (Free Lawyers) සංවිධානය පවසයි.
මැයි 28 වනදා පුත්තලම නැංගුරම් පොළට පැමිණි මෙම නෞකාවේ ගල්අඟුරු මෙට්‍රික් ටොන් 59,766 ක ප්‍රමාණයක් අඩංගු වන අතර, එහි අළු ප්‍රතිශතය (Ash Content) නියමිත ප්‍රමිතිය ඉක්මවා ගොස් ඇති බැවින් එය ගොඩබෑම සහ ඒ සඳහා ගෙවීම් කිරීම නීතිවිරෝධී බව එම සංවිධානය අවධාරණය කරයි.
කෙසේ වෙතත්, බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ උසස් නිලධාරියෙකු ප්‍රකාශ කරන්නේ මෙම චෝදනා සත්‍යයෙන් තොර, ජනතාව නොමඟ යවන සුළු කටකතා බවයි.
"අද්භූත" අනුමැතිය සහ නීතිඥයන්ගේ දූෂණ විරෝධී සටන
ෆ්‍රී ලෝයර්ස් සංවිධානයේ නීතිඥ අතුල ද සිල්වා සහ නීතිඥ පියල් දර්ශන ගුරුගේ මාධ්‍ය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පෙන්වා දෙන්නේ ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමේ ටෙන්ඩර් කොන්දේසිවල 5.2 වගන්තියට අනුව ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු උපරිම අළු ප්‍රතිශත සීමාව (LCC Reject Value) ඒකක 16 ක් වන බවයි. කෙසේ වුවද, දකුණු අප්‍රිකාවේ 'Bureau Veritas Solutions' ආයතනය නිකුත් කළ වරාය පැටවුම් වාර්තාවට (Load Port Report) අනුව මෙම නැවේ ඇති ගල්අඟුරුවල අළු ප්‍රතිශතය ඒකක 16.8 ක් ලෙස සටහන්ව ඇත.
නැව පැමිණ විනාඩි 30 ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ගොඩබෑමේ අනුමැතිය දීම ගැටලුසහගත බව පවසන එම සංවිධානය වැඩිදුරටත් මෙසේ සඳහන් කරයි.
"ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ සීමාව ඉක්මවා ඇති බැවින්, දඩ මුදලක් අයකරගෙන හෝ මෙම ගල්අඟුරු තොගය මිලදී ගැනීමට රජයට නෛතික හැකියාවක් නැහැ. මෙවැනි බාල ප්‍රමිතියේ නිෂ්පාදනයක් වෙනුවෙන් ඉහළ පිරිවැයක් ගෙවීම 2023 අංක 9 දරණ දූෂණ විරෝධී පනත යටතේ මෙන්ම මුදල් හා පරිපාලන රෙගුලාසි යටතේ දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක්. මේ පිළිබඳව විගණන කාර්යාලය හා තාක්ෂණික කමිටු මඟින් වහාම විධිමත් විමර්ශනයක් කළ යුතුයි."
"එක් වාර්තාවක් මත පදනම් වූ කටකතාවක්"
මෙම ආන්දෝලනාත්මක තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් අප කළ විමසීමකදී, සිය අනන්‍යතාවය හෙළි නොකිරීමට වූ එකඟත්වය මත බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ උසස් නිලධාරියෙකු කරුණු 9 ක් ඔස්සේ දීර්ඝ පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කළේය.
ඔහුට අනුව, මෙම ගල්අඟුරු තොගය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු මට්ටමේ පවතින බවට සිදුකරන ප්‍රකාශ වැරදිය. මෙට්‍රික් ටොන් 300,000ක් මිලදී ගැනීමේ හදිසි ප්‍රසම්පාදනය යටතේ දැනට ගොඩබා ඇති අනෙක් නැව් තුනෙහිම ගුණාත්මකභාවය සම්මත අගයන් තුළ පවතින බව බලාගාර දත්ත මඟින් තහවුරු වේ.
අමාත්‍යාංශ නිලධාරියා වැඩිදුරටත් මෙසේද පැහැදිලි කළේය.
ද්විත්ව පරීක්ෂණ ක්‍රමවේදය:
ගිවිසුම අනුව පැටවුම් වරායේ රසායනාගාර පරීක්ෂණ සැපයුම්කරු (Taranjot Resource) විසින් කරන අතර, ගොඩබෑම් වරායේ (නොරොච්චෝල) පරීක්ෂණ සිදු කරන්නේ ලක්විජය බලාගාරය විසින් පත් කරන ස්වාධීන රසායනාගාරයක් මඟිනි.
ජනතාව නොමඟ යැවීම:
දැනට මතු වී ඇත්තේ එක් රසායනාගාර වාර්තාවක තොරතුරු පමණි. ඒ මත පමණක් පදනම්ව මෙය “ගොඩබෑමට නුසුදුසු අළු නැවක්” ලෙස හැඳින්වීම වැරදිය.
රාජ්‍ය මුදල් ආරක්ෂා කිරීම:
රටේ ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ අඛණ්ඩතාව වෙනුවෙන්, රාජ්‍ය මූල්‍යයට කිසිදු පාඩුවක් නොවන අයුරින් ගිවිසුමට අනුකූලව මෙම කටයුතු සිදු කෙරේ. වර්තමාන වාරකන් (අන්තර් මෝසම්) සමය නිසා ගොඩබෑම ප්‍රමාද වුවද, නැව් ප්‍රමාද ගාස්තු (Demurrage) රජයට බරක් නොවන පරිදි සැපයුම්කරුගේ එකඟතාව මත වැඩපිළිවෙළ සකසා ඇත.
විද්‍යාත්මක ඇසින්: 16.8% ක අළු ප්‍රතිශතය (Ash Content) නොරොච්චෝලට බලපාන්නේ කෙසේද?
බලාගාර ඉංජිනේරුවන්ට අනුව, ගල්අඟුරුවල අඩංගු 'අළු ප්‍රතිශතය' යනු දහනයෙන් පසු ඉතිරි වන සිලිකා (SiO 2), ඇලුමිනා (Al 2O 3) වැනි නොදැවෙන ද්‍රව්‍ය (Incombustible residue) වේ.
ගල්අඟුරුවල අළු ප්‍රතිශතය නියමිත සීමාවට වඩා වැඩි වූ විට තාක්ෂණික ගැටලු කිහිපයක් පැනනඟී.
තාප දායක හැකියාව (Calorific Value) අඩුවීම:
අළු වැඩි වන විට කාබන් ප්‍රමාණය අඩු වන නිසා, ගල්අඟුරු කිලෝග්‍රෑමයකින් නිපදවිය හැකි තාප ශක්තිය (Heating Value) ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටේ.
යන්ත්‍ර සූත්‍ර දිරාපත්වීම:
බොයිලේරු සහ නළ පද්ධති තුළ අළු තැන්පත් වීම (Slagging and Fouling) නිසා තාප හුවමාරුව අවහිර වන අතර, යන්ත්‍ර සූත්‍ර ඛාදනය වී බලාගාරයේ ආයු කාලය කෙටි වේ.
පරිසර පිරිවැය:
ඉහළ අළු ප්‍රතිශතයක් නිසා පරිසරයට මුදාහැරෙන සියුම් අංශු (Fly Ash) පාලනය කිරීමට බලාගාරයට අමතර වැයක් දැරීමට සිදුවේ.
නිලධාරීන් සහ ඉංජිනේරුවන් පෙන්වා දෙන ප්‍රායෝගික පැත්ත
විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ ටෙන්ඩර් ලියවිල්ලේ 'ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ සීමාව' (Reject Limit) ඒකක 16 ලෙස තිබුණ ද, ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේදී සුළු දශම ගණනක වෙනස්වීම් (උදා: 16% වෙනුවට 16.8%) සිදුවන විශේෂ අවස්ථාවලදී ක්‍රියාත්මක වීමට ක්‍රමවේද පවතින බවයි.
මිල අඩු කිරීමේ සූත්‍ර (Price Penalty Formula):
ප්‍රමිතිය සුළුවෙන් අඩු වුවහොත් සැපයුම්කරුට ගෙවන මුදලින් විශාල ප්‍රතිශතයක් දඩ ලෙස කපා හැරීමට (Penalty) ගිවිසුම් ප්‍රකාරව රජයට හැකියාව පවතී.
විදුලි කප්පාදුවේ අවදානම:
පවතින ගල්අඟුරු තොග සීමිත නම්, නැවක් සම්පූර්ණයෙන්ම හරවා යැවීමෙන් රට නැවතත් විදුලි අර්බුදයකට යෑමේ අවදානමක් පවතී. එවැනි විටක කොන්දේසි සහිතව (Conditional Acceptance) භාණ්ඩ භාරගැනීමට විශේෂ තාක්ෂණික අනුමැතීන් ලබාගැනේ.
ෆ්‍රී ලෝයර්ස් සංවිධානය නිකුත් කළ නිල මාධ්‍ය නිවේදනය මතු දැක්වේ.
(උපුටා ගැනීම - Debunk ෆේස්බුක් පිටුවෙන්...)
2026 මැයි 29
