බන්ධනාගාර අසාධාරණය: පොරොන්දු ඉටු කළාද? | රොහාන් සමරජීව

රස පරීක්ෂක වාර්තා 17,000ක් ගොඩගැසෙද්දී සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් වැඩිවෙද්දී, ගැටලුවට ප්‍රායෝගික විසඳුම් දීමට අයවැය ප්‍රතිපාදන අසමත් වූ හැටි

"සීයේ,  හිරගෙවල් ගැන ඔබ කළේ මොනවාද? “ යැයි මෑතක දී මගෙන් අසනු ලැබීය. තීරණ ගන්නෙකු හෝ රජයේ උපදේශකයෙකු නොවන කෙනෙකුට එය සාධාරණ ප්‍රශ්නයක් නොවේ. නමුත්,  විශේෂයෙන් ප්‍රේක්ෂකයින් වෙත සාපේක්ෂව පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි සහ එමඟින් විෂය පිළිබඳ චින්තනය හැඩගැස්විය හැකි අයෙකුගෙන් විමසූ විට එය අසාධාරණ ප්‍රශ්නයක් නොවේ.

මෑතක් වන තුරු ම බන්ධනාගාර මගේ අවධානයට ලක් වූයේ නැත. කොළඹ රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරයේ ඇති බිහිසුණු තත්වයන් ගැන ඇසීමෙන් පසු මම කම්පනයට පත්වීමි. වැරදිකරුවන් නොවූ අය හැකිතාක් පිරිසක් නිවාස අඩස්සියේ තබා ගැනීම සහ විද්‍යුත් නිරීක්ෂණ භාවිතා කරමින් බන්ධනාගාරයෙන් පිටත තබා ගැනීමෙන් පීඩනය මුදා හැරීම ගැන 2025 අගෝස්තු මාසයේ දී මම ලියුවෙමි. 2026 පෙබරවාරි මාසයේ දී අධිකරණ අමාත්‍යවරයා මෙම විසඳුම තමාගේ ම කර ගැනීම ගැන මම සතුටු වූයෙමි. 2025 නොවැම්බර් මාසයේ සිය අයවැය කතාවේ දී ජනාධිපතිතුමා බන්ධනාගාර සඳහා වූ ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීම රුපියල් මිලියන 500 කින් වැඩි කිරීම ගැන ද මම සතුටට පත්වීමි.

පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල, අයවැය වැදගත් යැයි සලකනු ලබන්නේ එහි ප්‍රකාශ බොහෝ දුරට මුදල් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති බැවිනි. ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයක ඇති දේට වඩා අයවැයක ඇති දේ සැබෑ වීමට ඉඩ ඇත.

ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය

ජාතික ජන බලවේගය සම්පූර්ණයෙන්ම දැනුවත් ය. 2024 ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ 4.5 වගන්තිය මගින් එය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ වෙයි.

"සිරකරුවෝ ද මනුෂ්‍යයෝ ය" යන්න වර්තමානයේ තේමාවකට පමණක් සීමා වී ඇති අතර, තදබදය සහ සිරකරුවන් සඳහා මූලික පහසුකම් නොමැතිකම බන්ධනාගාර මුහුණ දෙන බරපතළ ගැටළු වෙයි. බන්ධනාගාරය සිරකරුවන් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට වඩා ඔවුන්ට දඬුවම් කිරීමට ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත. වර්තමානයේ බන්ධනාගාර මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් සහ පාතාල ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් අපරාධ මධ්‍යස්ථාන බවට පත්ව ඇති අතර යහපත් හැසිරීමෙන් බන්ධනාගාර ජීවිතය ගත කරන ජනතාවට බාධා ඇති කර තිබේ. බන්ධනාගාර තදබදයට ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ නීතිමය කටයුතු අවසන් කිරීමට ගතවන දීර්ඝ කාලය හේතුවෙන් රිමාන්ඩ් සිරකරුවන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩිවීම යි.2022 දී, රිමාන්ඩ් සිරකරුවෝ  108,250 ක්, වරදකරුවන් වූ සිරකරුවෝ 30,331 ක් සහ බන්ධනාගාරවල ජීවත් වන සිරකරුවෝ එකතුව  138,581 ක් සිටියහ.

4.5 වගන්තියේ පොරොන්දු වූ "ක්‍රියාකාරකම්" 13 න් එකොළොස්වැන්න වන්නේ "රිමාන්ඩ් සිරකරුවන් ලෙස දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම වළක්වා ගැනීම සඳහා අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියට සම්බන්ධ ආයතනවල කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීම” යි.

මෙම රජය මෙහෙයවන උදවිය වසර දෙකක් පුරා සම්පාදනය කර 2024 දී මහජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලද ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය ගැන හොඳින් දැන සිටිති. රිමාන්ඩ් සිරකරුවන්ගේ උප ගැටලුවේ සංකීර්ණතා ඇතුළුව බන්ධනාගාරවල ඇති භයානක තත්ත්වයන් පිළිබඳව ඔවුහු සම්පූර්ණයෙන් ම දැනුවත්ව සිටිති. රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවෙන් (DGA) ඇතිවන ප්‍රමාදයන් අවම කිරීම සඳහා යෝජනා පවා 4.3 වගන්තියට ඇතුළත් විය: "අධිකරණ ක්‍රියාවලිය වේගවත් කිරීම සඳහා රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ පළාත් ශාඛා පිහිටුවීම."

ඒ දැනුමෙන් කළේ කුමක්ද? හොඳම සාක්ෂිය ජාතික ජන බලවේගයේ (NPP) රජයේ අයවැය දෙකෙන් (2025 සහ 2026) සොයාගත හැකිය.

අයවැය

තදබදය අඩු කිරීම සඳහා, නව (ප්‍රාග්ධන) වියදම් අවශ්‍ය වේ: නව ගොඩනැගිලි, වැසිකිළි, ස්කෑනර්, සමහරවිට ඉලෙක්ට්‍රොනික නිරීක්ෂණ උපාංග සහ පසුඅන්ත උපකරණ පවා අවශ්‍ය වෙයි.

මුලාශ්‍රය : අයවැය ලේඛන

2024 දක්වා රුපියල් බිලියනයක පමණ මධ්‍යස්ථ මට්ටමේ පැවති වියදම්, 2025 දී රුපියල් බිලියන 4.5 දක්වා සැලකිය යුතු වැඩිවීමක් ලෙස සහ 2026 සඳහා අයවැයෙන් බිලියන 3.5 ක් පමණ ලෙස පවතියි. කෙසේ වෙතත්, පල්ලෙකැලේ බන්ධනාගාරයේ කාර්ය මණ්ඩල නිවාස ඉදිකිරීම වැනි 2025 දී සිදු කරන ලද ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති මගින් රැඳවියන් සඳහා ඇති ධාරිතාව වැඩි කළේ නැත. ධාරිතා ගැටලුව පිළිබඳ දැනුවත්භාවය ධාරිතාව වැඩි කිරීමේ හෝ බන්ධනාගාරගත පුද්ගලයින් අඩු කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග බවට පරිවර්තනය වී නොමැති බව පෙනෙන්නට තිබේ. මෑත කාලීන ඛේදවාචක මෙය වෙනස් කරනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙමු.

ජාතික ජන බලවේගයේ (NPP) සහ එහි පූර්වගාමීන් යටතේ බන්ධනාගාර ජනගහනයට සිදු වූයේ කුමක්ද?



බන්ධනාගාර ධාරිතාව පිළිබඳ දත්ත ගැටළු සහගත ය. 2020 සඳහා පෙන්වන ලද වැඩිවීම පවතින්නේ නැත. 2022 වන විට එය 2019 ටත් වඩා අඩු ය. ඉඩ කඩ ගණන් කිරීම අවශ්‍ය තරම් සරල බව පෙනෙන්නට තිබේ. ඉඩ කඩ වැඩි වන ආකාරය (නව බන්ධනාගාර හෝ ගොඩනැගිලි) කෙනෙකුට දෘශ්‍යමාන ලෙස තේරුම් ගත  හැකිය. නමුත් සමහර ගොඩනැගිලි භාවිතයට නුසුදුසු බවට අත්හැර දමන ලද්දේ නම් හෝ යම් ආකාරයකින් විනාශ කරන ලද්දේ නම් මිස, 2021-2022 දී සිදු වූයේ කුමක්ද?

වසර 10ක් ආපස්සට ගොස් බැලුව ද, ඉඩ කඩට වඩා සිරකරුවන් සංඛ්‍යාව වැඩි ය. මෙම ගැටලුව දිගු කලක් පැවති එකක් වන අතර, පැහැදිලිව ම එක් විශේෂිත පරිපාලනයක වරදක් නොවේ. 2020 සහ 2021 දී ඇති වන අඩුවීම් කොවිඩ් -19 හි බලපෑම් සහ එහි පැතිරීම සීමා කිරීමට ගන්නා ලද උත්සාහයන් විය හැකිය. නමුත් එය 2022 දී සිදු වූ සියයට 42 ක වැඩිවීම පියවා ගැනීමට වඩා වැඩි ය. අන්තරායකර ඖෂධ ආඥා පනතේ 54 වන වගන්තිය යටතේ අත්අඩංගුවට ගත් අයට ඇප ලබා ගැනීම තවත් දුෂ්කර කළ විට සහ යුක්තිය වැඩ සටහන දියත් කළ විට මෙය සිදු විය. 2023 දී වැඩිවීම දිගට ම පැවති  අතර 2024 දී සුළු වශයෙන් අඩු වී ය. 

විෂ, අබිං සහ අන්තරායකර ඖෂධ ආඥා පනත යටතේ ගොනු කර ඇති නඩු සඳහා මහේස්ත්‍රාත්වරයා රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ (DGA) වාර්තාව ලබා ගත යුතුය. රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ (DGA)  2024 කාර්ය සාධන වාර්තාවේ 2024 වසර අවසානය වන විට මත්ද්‍රව්‍ය නාශක අංශයෙන් ලැබිය යුතු වාර්තා 17,671 ක ගොඩගැසී ඇති බව පෙන්නුම් කළේය. 2020 දී, ගොඩගැසී තිබූ  වාර්තා  ප්‍රමාණය 5,873 කි. දෙපාර්තමේන්තුව වැඩි වැඩියෙන් වාර්තා ජනනය කරමින් සිටින  (2024 දී 27,127 ක් සහ 2020 දී 16,928 ක්), නමුත් ගොඩගැසී ඇති වාර්තා ප්‍රමාණය වැඩි වෙමින් පවතී. මූලික ගැටළුව වන්නේ දෙපාර්තමේන්තුවට ඉටු කළ නොහැකි ලෙස ඉල්ලීම් සංඛ්‍යාව වේගයෙන් වැඩි වෙමින් පැවතීම යි. 2024 අවසානය වන විට සහකාර විශ්ලේෂක පුරප්පාඩු 21 ක් පුරවා නොතිබිණි. 2025 සඳහා දත්ත ලබා ගැනීමට නැත.

2025 සහ 2026 අයවැය මගින් මෙම ගැටළු විසඳීම සඳහා අරමුදල් ලබා දී තිබේද?

2025 අයවැයෙන් රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව (DGA) සඳහා වූ වෙන් කිරීම (රුපියල් මිලියන 979) 2024 සඳහා වෙන් කළ මුදලට වඩා (රුපියල් මිලියන 1,239) අඩු විය. 2026 ඇස්තමේන්තු රුපියල් මිලියන 1,499 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ (DGA) දන්නා අඩුපාඩු නිවැරදි කිරීමට සැලකිය යුතු උත්සාහයක් ගත් බවට සාක්ෂි නොමැත.

තවමත් වචන පමණකි

නිගමනය වන්නේ, ජාතික ජන බලවේගයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ ඇති යහපත් වචන, ශ්‍රී ලංකාවේ බන්ධනාගාරවල ඇති භයානක තත්ත්වයන් සමනය කරන ක්‍රියාමාර්ග බවට පරිවර්තනය කර නොමැති බව යි. අන්තරායකර ඖෂධ ආඥා පනතේ ඇප සීමා කිරීමේ විධිවිධානවල කළ යුතු වෙනස්කම් ප්‍රමාද කිරීමෙන් සහ ‘රටම එකට’ ව්‍යාපාරය යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම් වැඩි කිරීමෙන්,  ජාතික ජන බලවේගයේ රජය ගැටලුව තවත් උග්‍ර කර තිබේ.

(සටහන | මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව)
දේශපාලන හා සමාජ ක්‍රියාකාරික  

rohan@lirneasia.net

Chair, LIRNEasia (www.lirneasia.net)
Twitter: @samarajiva

https://www.linkedin.com/in/rohan-samarajiva-39199918/
Most recent publication: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/14614448221143428
Most recent book: https://www.idrc.ca/en/book/infocus-information-lives-poor-fighting-poverty-technology