මිලින්ද මොරගොඩ අතීත ස්මරණයක් ඔස්සේ අනාවරණය කරන ලෝක ප්‍රකට මාධ්‍යවේදිනියකගේ මානුෂීය සහ ප්‍රවේශ විය හැකි ස්වභාවය.
ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු අමාත්‍යවරයෙකු සහ විශේෂ නියෝජිතයෙකු ලෙස කටයුතු කළ, වර්තමාන පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ විසින් ලෝක ප්‍රකට 'ද වොෂින්ටන් පෝස්ට්' (The Washington Post) පුවත්පතේ හිටපු ප්‍රකාශිකා කැතරින් ග්‍රැහැම් (Katharine Graham) සමඟ තමන්ට තිබූ අත්දැකීම් පාදක කරමින් ලියන ලද විශේෂ ලිපියක් පදනම් කර ගනිමින් මෙම පුවත් වාර්තාව සකස් කර ඇත.
වොෂින්ටන් නගරයේ අමතක නොවන චරිතයක්
ඇමරිකානු දේශපාලන හා මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්ත චරිතයක් වූ කැතරින් ග්‍රැහැම් මහත්මිය, ලෝක බලපෑමෙන් ඉහළම තැනක සිටියද ඉතා සරලව හා පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි (Accessible) පුද්ගලයෙකු ලෙස හැඳින්විය හැකිය. ඇය පෙන්ටගන් ලේඛන ප්‍රකාශයට පත්කිරීම සහ වෝටර්ගේට් පරීක්ෂණය වැනි ඇමරිකානු පුවත්පත් කලාවේ සන්ධිස්ථාන රැසකදී සිය මාධ්‍යවේදීන් වෙනුවෙන් නොසැලී පෙනී සිටි දැඩි ස්ථාවරයක පිහිටි නායිකාවකි.
එල්මට් රිචඩ්සන් නම් අමෙරිකානු මහජන ජීවිතයේ කීර්තිමත් චරිතයකගේ මාර්ගයෙන් ග්‍රැහැම් මුණගැසීමට මොරගොඩ මහතාට අවස්ථාව උදා වී තිබිණි. එසැණින් ශ්‍රී ලංකාව මුහුණදුන් දුෂ්කර ආර්ථික අර්බුදකාරී සමයේ ඇමරිකානු රජයේ සහ ලෝක බැංකු මෙන්ම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සහය ලබාගැනීමේ ක්‍රියාවලියේදී මෙම ඇසුර වැදගත් විය.
ශ්‍රී ලංකාව ඇමරිකානු දේශපාලන වේදිකාවට ඇතුළුවීම
1992 අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර, ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ ජනාධිපති අපේක්ෂක බිල් ක්ලින්ටන් නිව්යෝර්ක් හි පැවති ජාතික සමුළුවකදී ඇමරිකානු ආර්ථිකයේ තත්ත්වය ජර්මනිය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර පවතින තත්ත්වයක් ලෙස සංසන්දනය කරමින් අදහස් දක්වා තිබිණි. එක්සත් ජනපදය මුහුණපා සිටින ආර්ථික දුෂ්කරතා පෙන්වා දීම සඳහා මෙම සංසන්දනය යොදා ගත්තද, එයින් ශ්‍රී ලංකාව අසාධාරණ ලෙස සංකේතවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් එවකට ජනාධිපති ජෝර්ජ් එච්.ඩබ්ලිව්. බුෂ් ද සිය නොසතුට පළ කර තිබුණි.
මෙම අසාධාරණ සංසන්දනය සම්බන්ධයෙන් දැඩි අප්‍රසාදයක් පළ කළ මිලින්ද මොරගොඩ, ඒ පිළිබඳව කැතරින් ග්‍රැහැම් හමුවී සාකච්ඡා කළේය. ගැටළුව හොඳින් අවබෝධ කරගත් ඇය, ශ්‍රී ලංකාවට සිය ස්ථාවරය 'ද වොෂින්ටන් පෝස්ට්' පුවත්පත හරහා ලෝකයාට ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව සලසා දුන්නාය. ඒ අනුව පළ වූ 'ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාතිහාර්යය' (Miracle in Sri Lanka) නමැති මතවාදී ලිපිය ඇමරිකානු දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ පුළුල් අවධානයට ලක් විය.
ද්විපාර්ශ්වික ප්‍රතිචාර සහ කොන්ග්‍රසයේ වාර්තාගතවීම
මෙම ලිපියේ බලපෑම අපේක්ෂා කළාට වඩා පුළුල් වූ අතර, ක්ලින්ටන් මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකු ඒ සම්බන්ධයෙන් සිය කණගාටුව ප්‍රකාශ කළේය. එපමණක් නොව, ටෙක්සාස් හි බලගතු ඩිමොක්‍රටික් කොන්ග්‍රස් සභික චාලි විල්සන් සහ ඉන්දියානා හි රිපබ්ලිකන් සෙනෙට් සභික ඩෑන් කෝට්ස් ඇතුළු පාර්ශ්ව කිහිපයක් මෙම ලිපිය අමෙරිකානු කොන්ග්‍රස් වාර්තාවට (Congressional Record) ඇතුළත් කිරීමට කටයුතු කළහ. කුඩා රටකට සාධාරණ වේදිකාවක් ලබාදීමට කැතරින් ග්‍රැහැම් දැක්වූ මෙම දායකත්වය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමින් අතිශයින් වැදගත් විය.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතාවල මානුෂීය මුහුණුවර
විධිමත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා මෙන්ම පුද්ගල මට්ටමින් ගොඩනැගෙන අවබෝධය හා විශ්වාසය ජාත්‍යන්තර සබඳතාවලදී කෙතරම් බලපෑමක් සිදුකරයිද යන්න මෙම අත්දැකීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. බලවත් තනතුරුවල සිටියද මිනිසුන්ගේ අදහස්වලට සවන් දීමටත්, සාධාරණත්වයට ඉඩ ලබා දීමටත් කැතරින් ග්‍රැහැම් දැක්වූ සූදානම ඇයව ලෝක ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී නායිකාවක් බවට පත් කළ මූලික ලක්ෂණයකි.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍රය:
The Morning - Katharine Graham: A remarkable Washington presence | By Milinda Moragoda
