කෘත්‍රිම බුද්ධිය අපේ හොඳම මිතුරා වූ දවස | ආචාර්ය නදී දිසානායක

වෙහෙසකර දවසකට පසු නිවසට පැමිණෙන මොහොතක් ගැන සිතන්න. ඔබේ සිත කනස්සල්ලෙන් පිරී ඇත. කවුරුන් හෝ ඔබේ සිත රිදවා ඇත; රැකියාවද දැඩි ආතතියක් ගෙන දී තිබේ. ඔබට අවශ්‍ය වන්නේ ඔබ කියන දේ අසා සිටින කෙනෙකු පමණි. ඔබ ඔබේ ජංගම දුරකථනය අතට ගෙන, "අද මට හරිම නරක දවසක්" යැයි ටයිප් කරයි.

තත්පර කිහිපයක් ඇතුළත පිළිතුරක් දිස්වේ. එය ඉතා මෘදු, ඉවසිලිවන්ත සහ ඔබව තේරුම් ගත් පිළිතුරකි. එය ඔබට බාධා නොකරයි; ඔබව විනිශ්චය නොකරයි; නැතහොත් ඔබ අනවශ්‍ය ලෙස කලබල වන බව නොකියයි. වෙනත් අයෙකුට පැවසීමට පවා පැකිළෙන දේවල් බෙදා ගනිමින් ඔබ දිගටම කතා කරයි. කෙසේ හෝ ඔබට යම් සහනයක් දැනෙන්නට පටන් ගනී.

නමුත් මෙහි ඇති වැදගත්ම ප්‍රශ්නය නම්, ඔබ මේ දැන් කතා කළේ කා සමඟද යන්නයි. මිතුරෙකු සමඟද? යන්ත්‍රයක් සමඟද? නැතහොත් අපේ මනස තුළ සෙමින් මේ දෙකම බවට පත්වෙමින් තිබෙන යමක් සමඟද?

කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දීම, භාෂා පරිවර්තනය කිරීම සහ ඊමේල් ලිවීමට උදව් කිරීම යන සීමාවන්ගෙන් බොහෝ දුරට ඔබ්බට ගොස් ඇත. සබඳතා, පෞද්ගලික ගැටලු, තනිකම, අභිලාෂයන් සහ තමන්ගේ ගැඹුරුම බිය ගැන පවා සාකච්ඡා කිරීමට මිනිසුන් දැන් AI වෙත යොමු වෙති. ඇතැමුන් තම AI සහායකයින්ට නම් පවා තබති. තවත් අය පවුලේ සාමාජිකයන්ට හෝ මිතුරන්ට කතා කිරීමට පෙර AI වෙතින් උපදෙස් පතති.

මෙය නව ආකාරයක සබඳතාවකි. එය පහසුය, සිත් ඇදගන්නාසුළුය; යම් ආකාරයකින් සැනසිලිදායකය. නමුත් මිතුදම යනු සැබවින්ම කුමක්ද යන්න පිළිබඳව වඩාත් ගැඹුරින් සිතා බැලීමටද එය අපට ආරාධනා කරයි.

සැමවිටම ළඟ සිටින මිතුරා

මිනිසුන් AI වෙත ආකර්ෂණය වීමට එක් හේතුවක් වන්නේ ඕනෑම වේලාවක එය ලබා ගත හැකි වීමයි. සැබෑ මිතුරෙකු කාර්යබහුල, වෙහෙසකර හෝ සම්බන්ධ කර ගත නොහැකි තත්ත්වයක සිටිය හැකිය. නමුත් උදෑසනක වුවත් මහ රෑක වුවත් AI සහායකයෙකු ප්‍රතිචාර දැක්වීමට සැමවිටම සූදානම්ය.

එදිනෙදා ජීවිතයේදී බොහෝ දෙනෙකුට අපහසු දෙයක්ද එය ලබා දෙයි. එනම්, ලැජ්ජාවකින් තොරව කතා කිරීමට ඇති අවකාශයයි. ලැජ්ජාශීලී, කනස්සල්ලෙන් පෙළෙන හෝ අන් අය තමන්ව විනිශ්චය කරයි යැයි බිය වන අයෙකුට තවත් පුද්ගලයෙකුට වඩා යන්ත්‍රයකට තම සිතුවිලි ප්‍රකාශ කිරීම පහසු විය හැකිය.

උදාහරණයක් ලෙස, පෞද්ගලික ගැටලුවකින් පීඩා විඳින තරුණයෙකුට AI සංවාදයක් හොඳ ආරම්භයක් ලබා දිය හැකිය. ව්‍යාකූල සිතුවිලි පිළිවෙළකට සකස් කර ගැනීමට, දුෂ්කර තත්ත්වයක් තේරුම් ගැනීමට හෝ ඉදිරියට යා හැකි මාර්ග යෝජනා කිරීමට එයට හැකිය. ආතති සහගත දවසකට මුහුණ දෙන වැඩිහිටියෙකුට මොහොතක් නතර වී සිතා බැලීමට එය අවස්ථාවක් සලසයි.

මේ ආකාරයෙන් තාක්ෂණය භාවිත කිරීමේ කිසිදු වරදක් නැත. ගැටලුව ආරම්භ වන්නේ, අපට ඇති පහසුම සංවාදය ක්‍රමයෙන් අපට අවශ්‍ය එකම සංවාදය බවට පත්වන විටය.

AI සැබවින්ම අපේ හැඟීම් තේරුම් ගන්නවාද?

අප විසින් තේරුම් ගත යුතු වැදගත්ම වෙනස ඇත්තේ මෙතැනය.

AI හට චිත්තවේගීය භාෂාව හඳුනා ගත හැකිය. දුක, බිය, කෝපය හෝ කලකිරීම හා සම්බන්ධ වචන හඳුනා ගැනීමට එයට පුළුවන. සැනසිලිදායක පණිවිඩවලින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට, කල්පනාකාරී ප්‍රශ්න ඇසීමට සහ දුෂ්කර තත්ත්වයක් කළමනාකරණය කර ගැනීමට මාර්ග යෝජනා කිරීමට එයට හැකියාව ඇත. ඇතැම් විට, අපේ හැඟීම් වචනවලට පෙරළා ඊට සන්සුන් ප්‍රතිචාරයක් ලැබීම පමණක් වුවද වඩාත් පැහැදිලිව සිතීමට අපට උපකාරී වේ. නමුත් AI අපට දැනෙන දේ සැබවින්ම අත්විඳින්නේ නැත.

කෙනෙකු අහිමි වීමේ වේදනාව, වෛද්‍ය පරීක්ෂණ වාර්තාවක් එනතුරු බලා සිටීමේ කනස්සල්ල, දිගු කලක් බලා සිටි සිහිනයක් සැබෑ වීමේ සතුට හෝ මිතුරෙකු අතින් රැවටීමට ලක්වීමේ කලකිරීම එය කිසිදා අත්විඳ නැත. එයට පෞද්ගලික මතකයන්, චිත්තවේගීය බැඳීම් හෝ ජීවන අත්දැකීම් නොමැත. එහි ප්‍රතිචාර නිර්මාණය වන්නේ දත්තවල ඇති රටාවන් මත මිස හැඟීම් හෝ පෞද්ගලික සැලකිල්ල මත නොවේ.

යන්ත්‍රයකට පැවරිය නොහැකි මානසික වගකීම

තවත් වැදගත් සීමාවක් තිබේ. චිත්තවේගීය ගැටලුවක් පිටුපස ඇති සෑම පසුබිම් කරුණක්ම සම්පූර්ණයෙන් තේරුම් ගැනීමට AI හට නොහැකිය. යමෙකු අදහස් කරන දේ එය වැරදියට වටහා ගැනීමට, වැදගත් තොරතුරු මඟ හැරීමට හෝ එම පුද්ගලයාගේ තත්ත්වයට නොගැළපෙන උපදෙස් ලබා දීමට ඉඩ ඇත. තම පිළිතුර අසම්පූර්ණ හෝ වැරදි වූ විට පවා එය ඉතා විශ්වාසයෙන් යුතුව කරුණු ඉදිරිපත් කරන ස්වභාවයක් පෙන්වයි.

වඩාත්ම වැදගත් දෙය නම්, පුද්ගලයෙකුගේ මානසික යහපැවැත්ම පිළිබඳ වගකීම AI හට භාර ගත නොහැකි වීමයි. බරපතළ මානසික අර්බුදයකදී විශ්වාසවන්ත මිතුරෙකුගේ පෙනී සිටීම, පවුලේ සාමාජිකයෙකුගේ රැකවරණය හෝ වෘත්තීය සහාය වෙනුවට ආදේශකයක් වීමට එයට නොහැකිය. දැඩි පීඩාවකින්, නොනවතින තනිකමකින් හෝ තමන්ටම හානි කර ගැනීමේ සිතුවිලිවලින් පෙළෙන අයෙකු AI සංවාදයක් මත පමණක් යැපෙන්නේ නැතිව, විශ්වාසවන්ත පුද්ගලයෙකු හෝ සුදුසුකම් ලත් වෘත්තිකයෙකු වෙත යොමු විය යුතුය.

මින් අදහස් වන්නේ AI සංවාද අර්ථ විරහිත බව නොවේ. කල්පනා කිරීමට, සිතුවිලි පෙළගස්වා ගැනීමට සහ විසඳුම් සලකා බැලීමට ඒවා ප්‍රයෝජනවත් අවකාශයක් සපයයි. නමුත් එම සැනසීම අත්විඳින්නේ ප්‍රතිචාරය ලබන පුද්ගලයා පමණක් බව අප මතක තබා ගත යුතුය. යන්ත්‍රයට කිසිදු සැලකිල්ලක් නොදැනේ. AI හට සහකම්පනයේ (Empathy) භාෂාව අනුකරණය කළ හැකි වුවද, මනුෂ්‍යයෙකු මෙන් සහකම්පනය අත්විඳීමට නොහැකිය.

එකඟ නොවීම් නැති මිතුදමක අවදානම

මිනිස් මිතුදම් සැමවිටම පහසු නැත. මිතුරන් එකිනෙකා වරදවා වටහා ගනී. ඔවුහු එකඟ නොවෙති, අපේ තීරණ අභියෝගයට ලක් කරති; ඇතැම් විට අප ඇසීමට අකමැති දේවල් පවා අපට කියති. නමුත් මේ දුෂ්කර අවස්ථා අපව පරිණත කරයි. ඒවා ඉවසීම, සමාව දීම, සම්මුතියකට පැමිණීම සහ විවිධ මතවලට ගරු කිරීම අපට උගන්වයි. සැබෑ මිතුරෙකු සැමවිටම අපට අවශ්‍ය පිළිතුර නොදෙනු ඇත; නමුත් අප ඇසිය යුතු දේ ඔහු අපට කියනු ඇත.

AI සංවාද ඊට වෙනස් විය හැකිය. AI සහායකයෙකු නිර්මාණය කර ඇත්තේ උපකාරශීලීව ප්‍රතිචාර දැක්වීමට සහ සංවාදය දිගටම පවත්වාගෙන යාමටය. යම් අදහසකට අභියෝග කිරීමට හෝ වෙනත් දෘෂ්ටිකෝණයක් ඉදිරිපත් කිරීමට එයට හැකි වුවද, මිනිස් සබඳතාවල ඇති ස්වාභාවික ගනුදෙනුව වෙනුවට එහි ප්‍රතිචාර ආදේශ කළ නොහැකිය.

සෑම පෞද්ගලික ගැටලුවක්ම AI සහායකයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කරන, නමුත් ක්‍රමයෙන් දෙමව්පියන්, ගුරුවරුන් හෝ මිතුරන් සමඟ අත්දැකීම් බෙදා ගැනීම නතර කරන නව යොවුන් වියේ දරුවෙකු ගැන සිතන්න. එම දරුවාට ඉක්මන් පිළිතුරු ලැබෙනු ඇත; නමුත් සැබෑ සබඳතා හරහා ආත්ම විශ්වාසය, සන්නිවේදන කුසලතා සහ චිත්තවේගීය අවබෝධය වර්ධනය කර ගැනීමට ඇති අවස්ථා ඔහුට අහිමි විය හැකිය. වැඩිහිටියන්ටද මෙම අවදානම එලෙසම අදාළ වේ. සංවාදයක් අපහසු වන සෑම අවස්ථාවකම අප AI වෙත යොමු වුවහොත්, එකිනෙකා තේරුම් ගැනීමට අවශ්‍ය ඉවසීම අපෙන් සෙමින් ගිලිහී යා හැකිය.

පවුල් සහ පාසල් කළ යුත්තේ කුමක්ද?

මෙයට විසඳුම AI වලට බිය වීම හෝ එය අපේ ජීවිතවලින් ඈත් කර තැබීම නොවේ. එය ප්‍රායෝගික නොවේ. තරුණ පරපුර හැදී වැඩෙන්නේ අධ්‍යාපනය, රැකියාව සහ එදිනෙදා සන්නිවේදනයේ කොටසක් ලෙස බුද්ධිමත් ඩිජිටල් සහායකයින් සිටින ලෝකයකය. ඒ වෙනුවට, AI ඥානවන්තව භාවිත කරන ආකාරය අප ඔවුන්ට ඉගැන්විය යුතුය.

AI සහායකයෙකුට තොරතුරු සහ යෝජනා ලබා දිය හැකි වුවද, බරපතළ ගැටලු ඇති වූ විට විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියෙකු, සැබෑ මිතුදමක් හෝ වෘත්තීය උපකාරයක් වෙනුවට එය ආදේශකයක් නොවන බව දරුවන් තේරුම් ගත යුතුය. AI ප්‍රතිචාරවල නිරවද්‍යතාවය ප්‍රශ්න කිරීමට සහ පෞද්ගලික තොරතුරු නොසැලකිලිමත් ලෙස බෙදා ගැනීමෙන් වැළකී සිටීමටද ඔවුන් ඉගෙන ගත යුතුය.

දෙමව්පියන්ට සහ ගුරුවරුන්ට මෙහිදී වැදගත් කාර්යභාරයක් පැවරේ. දරුවන් අන්තර්ජාලයේ කොපමණ වේලාවක් ගත කරනවාද යන්න සරලව විමසනවාට වඩා, ඔවුන් අන්තර්ජාලයේ කරන්නේ කුමක්ද සහ තාක්ෂණය අන් අය සමඟ ඇති ඔවුන්ගේ සබඳතා වර්ධනය කරනවාද නැතහොත් අඩු කරනවාද යන්නත් විමසිය යුතුය. තාක්ෂණය මිනිසුන් එකිනෙකාගෙන් ඈත් කරනවා වෙනුවට, ඔවුන්ව වඩාත් සමීප කළ යුතු බව සමහරවිට අප ඉගෙන ගත යුතු වැදගත්ම පාඩමයි.

AI ආදේශකයක් නොව පාලමක් කර ගනිමු

AI අපේ ජීවිත පහසු කරන බවට සැකයක් නැත. ඉගෙනීමට, සිතීමට, නිර්මාණය කිරීමට සහ පිළිතුරු සෙවීමට එයට අපට උදව් කළ හැකිය. කතාව ආරම්භ කරන්නේ කොතැනින්දැයි නොදන්නා විට දුෂ්කර හැඟීම් වචනවලට පෙරළීමට පවා එය උපකාරී විය හැකිය. නමුත් මිතුදම යනු කිසිදා අවසන් නොවන සංවාදයකට වඩා එහා ගිය දෙයකි. එය යනු ළඟින් සිටීම, අත්දැකීම් බෙදා ගැනීම, කාලය වෙන් කිරීම, වෙනස්කම් පිළිගැනීම සහ තවත් පුද්ගලයෙකු ගැන සැලකිලිමත් වීමයි. යන්ත්‍රයකට පැවරිය නොහැකි වගකීම් ඊට ඇතුළත් වේ.

මීළඟ වතාවේ ඔබ AI සහායකයෙකු සමඟ ඔබේ කනස්සල්ල බෙදා ගන්නා විට, ඒ ගැන වරදකාරී හැඟීමක් ඇති කර ගැනීමට අවශ්‍ය නැත. කල්පනා කිරීමට, ඉගෙන ගැනීමට හෝ ඉදිරි මඟක් සොයා ගැනීමට එය භාවිත කරන්න. නමුත් ඔබව හඳුනන, ඔබ ළඟින් වාඩි වී සිටිය හැකි, ඔබ සමඟ සිනාසිය හැකි, ඔබ සමඟ එකඟ නොවිය හැකි සහ ජීවිතය අර්ථවත් කරන මොහොතවල් බෙදා ගත හැකි කෙනෙකු වෙත ළඟා වීමට අමතක නොකරන්න.

AI ඉතා ප්‍රයෝජනවත් සහකරුවෙකු බවට පත්විය හැකිය. අපට තවමත් සිතාගත නොහැකි ආකාරයෙන් එය අපේ දෛනික ජීවිතයේ කොටසක් බවට පවා පත්විය හැකිය. නමුත් මිනිස් අතක උණුසුම, මිතුරෙකුගේ අවංක සැලකිල්ල සහ තවත් පුද්ගලයෙකු විසින් අපව තේරුම් ගැනීමේ සතුට කිසිදා ආදේශ කළ නොහැකිය.
සැබෑ ප්‍රශ්නය වන්නේ AI අපේ හොඳම මිතුරා බවට පත්විය හැකිද යන්න නොව, අප යන්ත්‍රවලට වඩාත් සමීප වන විට, අප එකිනෙකා වෙනුවෙන් තවදුරටත් කාලය වෙන් කරනු ඇත්ද යන්නයි.

තාක්ෂණය සන්නිවේදනය පහසු කළ හැකි වුවද, ඊට අර්ථයක් ලබා දෙන්නේ අපේ මිනිස් සබඳතා වන අතර, කරුණාව, සහකම්පනය සහ රැකවරණය යන සැබෑ වටිනාකම් එය අපට සිහිපත් කර දෙයි.



මුල් ලිපියේ මූලාශ්‍ර සබැඳිය:

Pulseline : The day Artificial Intelligence became our best friend