ඉන්දියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අතරමං වූ අනෙකුත් ඉරාන නාවික යාත්‍රා සහ නාවිකයින් සම්බන්ධයෙන් මින් පසුව ඇති වූ තත්ත්වය මෙම අනුමාන කිරීම් සහ විචාරයන් තවදුරටත් තීව්‍ර කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සාකච්ඡාවලින් බොහොමයක් ෂේක්ස්පියර්ගේ 'Much Ado About Nothing' (නොවැදගත් දෙයක් ගැන මහත් කලබලයක් කිරීම) වැනිය. එහිදී මිනිසුන්ගේ අවබෝධය සහ සැබෑ යථාර්ථය එකිනෙකට බෙහෙවින් වෙනස් වේ. සැබෑ කතාව වන්නේ, වඩාත් කැළඹිලි සහිත ජාත්‍යන්තර අනුපිළිවෙලක් තුළ වැඩි වැඩියෙන් අවශ්‍ය වන 'උපායමාර්ගික යථාර්ථවාදයක්' (strategic realism) සහිතව ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව මෙම පෙර නොවූ විරූ තත්ත්වයට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇති බවයි.
ජීවිත හානිය අවිවාදයෙන්ම ඛේදනීය වන අතර, තත්ත්වයේ මානුෂීය මානය ප්‍රමුඛව පැවතිය යුතුය. එහෙත් උපායමාර්ගික දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, රජයන් දෙකම මෙම සංවේදී සහ සංකීර්ණ අභියෝගය කැපී පෙනෙන සංයමයකින් සහ විචක්ෂණභාවයකින් යුතුව හසුරුවා ඇත.
යථාර්ථය සහ මිථ්‍යාව
සමහර විචාරකයින් තර්ක කරන්නේ, එක්සත් ජනපදය ඉරානය සමඟ ඇති තම ගැටුම ඉන්දියානු සාගරය දක්වා පුළුල් කිරීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, කලාපයේ ප්‍රධාන ආරක්ෂක සැපයුම්කරු ලෙස ඉන්දියාව වඩාත් ස්ථිර ස්ථාවරයක් ගත යුතුව තිබූ බවයි. තවත් සමහරුන්, ඉන්දියානු සාගරය "සාම කලාපයක්" ලෙස පවතින දිගුකාලීන නමුත් යථාර්ථයට නොගැලපෙන මතයක පිහිටා, මෙවැනි ස්වභාවයේ ගැටුම් මෙම මුහුදු සීමාවට කිසිසේත් ඇතුළු නොවිය යුතු බව තරයේ කියා සිටිති.
මෙවැනි තර්ක මගින් කලාපය හැඩගස්වා ඇති උපායමාර්ගික යථාර්ථයන් නොසලකා හරියි. ඉන්දියානු සාගරය කිසිදා භූ දේශපාලනික රික්තයක් වී නොමැත. එය ඓතිහාසිකව ප්‍රධාන බලවතුන් කිහිප දෙනෙකුගේ පැවැත්මට සහ අවශ්‍යතාවලට සත්කාරකත්වය සපයා ඇත. නිදසුනක් වශයෙන්, එක්සත් ජනපදය දශක පහකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ දියේගෝ ගාර්ෂියා හි ප්‍රධාන හමුදා කඳවුරක් පවත්වාගෙන යයි. මේ අතර, එක්සත් ජනපදය, චීනය, ජපානය, ප්‍රංශය, ඉතාලිය, ජර්මනිය සහ ස්පාඤ්ඤය ඇතුළු රටවල් කිහිපයක් විසින් භාවිතා කරන හමුදා කඳවුරු සඳහා ජිබුටි (Djibouti) රාජ්‍යය අද සත්කාරකත්වය සපයයි.
මෙම සන්දර්භය තුළ, ඉන්දියානු සාගරය පුළුල් භූ දේශපාලනික ආතතීන්ගෙන් කෙසේ හෝ හුදකලාව පැවතිය හැකිය යන අපේක්ෂාව පවත්වා ගැනීම වඩ වඩාත් දුෂ්කර ය.
නිහඬ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය
ඉන්දියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරයා පෙන්වා දී ඇත්තේ ද හරියටම මෙම යථාර්ථයයි. ඉන්දියානු සාගරය යනු බහුවිධ ක්‍රියාකාරීන්ගේ අවශ්‍යතා සහ හැකියාවන් විසින් හැඩගස්වන ලද සංකීර්ණ උපායමාර්ගික කලාපයකි. එහි විශාලතම නේවාසික බලවතා ලෙස, ඉන්දියාව එහි අනාගතය හැඩගැස්වීමේදී අනිවාර්යයෙන්ම මධ්‍යම කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත - නමුත් එය එසේ කළ යුත්තේ පරමාදර්ශී රාමුවකට වඩා යථාර්ථවාදී රාමුවක් තුළ ය.
මෙම සිදුවීම, කලාපයේ ප්‍රධාන "ආරක්ෂක සැපයුම්කරු" ලෙස ඉන්දියාව නිතර ප්‍රකාශ කරන භූමිකාව සමඟ එන දුෂ්කර යථාර්ථයන් ද ඉස්මතු කරයි. මෙතරම් සංකීර්ණ සමුද්‍රීය අවකාශයක නායකත්වය යනු සැමවිටම නාටකාකාර හැසිරීම් හෝ ප්‍රසිද්ධ ගැටුම් ඇතිකරගැනීම නොවේ. බොහෝ විට, ඒ සඳහා නිහඬ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය, ප්‍රවේශම් සහගත අර්බුද කළමනාකරණය සහ ප්‍රධාන බලවතුන් අතර තරඟකාරී අවශ්‍යතා තුලනය කිරීමේ හැකියාව අවශ්‍ය වේ. එවැනි තත්වයන් තුළ, විවෘත බලප්‍රදර්ශනයන්ට වඩා සංයමය මගින් ශක්තිය වඩාත් ඵලදායී ලෙස නිරූපණය කළ හැකිය.
බොහෝ විදේශ ප්‍රතිපත්ති විචාරකයින් ගෝලීය දේශපාලනයේ සිදුවෙමින් පවතින ගැඹුරු මාරුව පිළිගැනීමට මැලි වන බවක් පෙනේ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර අනුපිළිවෙල මේ වනවිට පීඩනයට ලක්ව ඇති අතර බොහෝ දුරට එය දැනටමත් වෙනස් වෙමින් පවතී. ලෝකය පුරෝකථනය කළ හැකි නීති සහ ආයතන මගින් පාලනය වනු ඇතැයි යන උපකල්පනය, වඩාත් තරඟකාරී ජාත්‍යන්තර පරිසරයකට ඉඩ සලසමින් තිබේ.
නව ගෝලීය භූ දර්ශනය
මතුවෙමින් පවතින ගෝලීය භූ දර්ශනය බොහෝ විට අවුල් සහගත, මතභේදාත්මක සහ ඇතැම් විට භයානක වනු ඇත - බොහෝ දුරට එය 1945 න් පසු මතු වූ සාපේක්ෂව පිළිවෙලකට පැවති ජාත්‍යන්තර ක්‍රමයට වඩා දහනව වන සියවසේ 'මහා ක්‍රීඩාවේ' (The Great Game) භූ දේශපාලනික ප්‍රතිවාදීකම්වලට සමාන වේ.
මෙම මොහොතට බොහෝ කලකට පෙර, සම්භාව්‍ය යථාර්ථවාදී විද්වතෙකු වන හාන්ස් මෝර්ගන්තෝ (Hans Morgenthau) නිරීක්ෂණය කළේ ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය මෙහෙයවන කේන්ද්‍රීය සංකල්පය "බලයේ ස්වරූපයෙන් අර්ථ දක්වා ඇති අවශ්‍යතාවය" (interest defined in terms of power) බවයි. ලොව පුරා රාජ්‍යයන්ගේ හැසිරීම් තුළින් එම තීක්ෂ්ණ බුද්ධිය නැවත වරක් පැහැදිලි වෙමින් පවතී.
වත්මන් තත්ත්වයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේදී ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව යන දෙරටම පෙන්වා දී ඇත්තේ හරියටම මෙවැනි යථාර්ථවාදයකි - එනම් අනවශ්‍ය උත්සන්න කිරීම් වළක්වා ගනිමින් උපායමාර්ගික විචක්ෂණභාවය සමඟ මානුෂීය කරුණු තුලනය කිරීමයි.
ගෝලීය ආතතීන් තීව්‍ර වන විට සහ භූ දේශපාලනික තරඟකාරිත්වය සමුද්‍රීය අවකාශයන් හරහා පැතිරෙන විට, මෙවැනි යථාර්ථවාදයක් වඩ වඩාත් අවශ්‍ය වනු ඇත. ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ රටවලට ඇති සැබෑ අභියෝගය වනුයේ මෙම යථාර්ථයන් මඟ හැරීම නොව, ඒවා හරහා බුද්ධිමත්ව ගමන් කිරීමයි.
ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව එම දිශාවට පියවරක් තබා ඇත. අපගේ බලාපොරොත්තුව විය යුත්තේ, ඔවුන් අනෙකුත් කලාපීය ක්‍රියාකාරීන් සමඟ එක්ව, වඩ වඩාත් සංකීර්ණ භූ දේශපාලනික යුගයක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන කාලසීමාව තුළ ඉන්දියානු සාගරය මෙහෙයවීමට අඛණ්ඩව උපකාර කරනු ඇති බවයි.
| මිලින්ද මොරගොඩ
කතුවරයා පිළිබඳව: මිලින්ද මොරගොඩ යනු හිටපු ශ්‍රී ලාංකික කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙකු, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු සහ උපායමාර්ගික කටයුතු පිළිබඳ බුද්ධි මණ්ඩලයක් වන පැත්ෆයින්ඩර් පදනමේ (Pathfinder Foundation) නිර්මාතෘවරයාය.
(මෙය කතුවරයාගේ පුද්ගලික අදහස් මත පදනම් වූ ලිපියකි.)
මුලාශ්‍ර ලිපිය :
Realism In The Indian Ocean - Milinda Moragoda
