වෙඩි වැදී අවාසනාවන්ත ලෙස ජීවිතක්ෂයට පත් වූ 'කාවන්තිස්ස' ඇතුගේ ඛේදවාචකයත් සමඟ, මෙරට වනජීවී ඡායාරූපකරණයේ සදාචාරය පිළිබඳ බරපතළ සංවාදයක් යළි කරළියට පැමිණ තිබේ. සමාජ මාධ්‍ය ජනප්‍රියත්වය හා හොඳම ඡායාරූපය හඹායාමේ උන්මාදය නිසා වන සතුන් දැඩි පීඩනයකට ලක්වන බවට ස්වභාවවේදීන් දිගින් දිගටම අනතුරු අඟවයි.
ශ්‍රී ලංකා වනජීවී හා ස්වභාව ආරක්ෂණ සංගමයේ (WNPS) හිටපු සභාපතිවරයෙකු මෙන්ම දශක හතකට වැඩි ක්ෂේත්‍ර අත්දැකීම් ඇති ප්‍රවීණ වනජීවී ඡායාරූප ශිල්පී රවීන්ද්‍රලාල් ඇන්තනීස් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, කැමරා කාචයට පෙර සත්වයාගේ ආරක්ෂාව හා නිදහස මුල් තැනට පැමිණිය යුතු බවයි.
වයස අවුරුදු 80ක් වුවද රවීන්ද්‍රලාල් ඇන්තනීස් තවමත් දැඩි ලෙස කියවීමට ඇලුම් කරන්නෙකි. ඔහු නිතර තම ක්ෂේත්‍ර සටහන් පොත් (field logs) පෙරළා බලමින්, දශක ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ සුවිශේෂී දළ ඇතුන් සමඟ තමා ලැබූ අත්දැකීම් සහ සිදු කළ නිරීක්ෂණ නැවත සිහිපත් කර ගනී. ඡායාරූපය: මලක රොද්‍රිගෝ / mongabay.com හරහා
කේත අංක වෙනුවට හදවත් දිනූ නම් තැබීම
ලංකාවේ විසූ දැවැන්ත ඇතුන් වියළි විද්‍යාත්මක කේත වෙනුවට ආදරණීය මිනිස් නම්වලින් හඳුන්වාදීමේ පුරෝගාමියා වන්නේ අද අසූවන වියෙහි පසුවන ඇන්තනීස් මහතාය. 1950 දශකයේ අගභාගයේදී විල්පත්තුවෙන් සතුන් නැරඹීම ඇරඹූ ඔහු, යාල වනෝද්‍යානයේදී එකිනෙකට වෙනස් ඇතුන් වෙන්කර හඳුනාගැනීමේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතාව දුටුවේය.
පර්යේෂකයන් X1 හෝ Y1 වැනි කේත භාවිත කරද්දී, ඔහු කුබ්ලයි ඛාන්, රූඩි, පැච්, රෝලන්ඩ් වැනි අර්ථවත් නම් තැබුවේය. එමගින් සත්වයා වියළි විද්‍යාත්මක වස්තුවක් ලෙස නොදැක, උන් වටා ගෙතුණු සජීවී කතාන්දරයක් සමාජගත කිරීමටත්, ජනතාව තුළ වන සතුන් කෙරෙහි ගැඹුරු ආදරයක් ජනිත කිරීමටත් ඔහුට හැකි විය.
ඩිජිටල් පිම්ම සහ ගිලිහුණු හික්මීම
පටල (Film) කැමරා යුගයේ එක් පටලයක තිබුණේ ඡායාරූප 36ක සීමාවක් පමණි. ආලෝකය, කෝණය සහ සත්වයාගේ හැසිරීම් ඉවසීමෙන් යුතුව අධ්‍යයනය නොකර ඡායාරූපයක් ගැනීම එදා කළ නොහැකි විය.
වර්තමාන ඩිජිටල් තාක්ෂණය නිසා දහස් ගණනින් ඡායාරූප ගැනීම පහසු වී තිබුණද, එමගින් පැවති විනය හා සංයමය බිඳවැටී ඇත. විශේෂයෙන් සතුන් සිටින ස්ථාන සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රසිද්ධ කිරීමත්, ජීප් රථ දුසිම් ගණනින් සතුන් වටකර හිරිහැර කිරීමත් කිසිසේත්ම වෘත්තීය ඡායාරූපකරණය නොවන බව හෙතෙම අවධාරණය කරයි.
නව පරපුරට පැවරෙන පාරිසරික වගකීම
වනජීවී ඡායාරූපකරණය යනු තාවකාලික සමාජ මාධ්‍ය 'ලයික්' වෙනුවෙන් කරන සටනක් නොවේ. එය රටේ පාරිසරික උරුමය සුරැකීමේ සහ ජාතික ආර්ථිකයට පණදෙන සංචාරක කර්මාන්තය ආරක්ෂා කරගැනීමේ බලවත් මෙවලමකි.
සත්වයාගේ ස්වභාවික නිවහන තුළ ඔවුන්ට හිමි විය යුතු ගෞරවය ලබාදෙමින්, ගැමියන් හා නවක ශිල්පීන් සතුන්ගේ චර්යාවන් පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමේ වගකීම තරුණ පරපුර අතට ගත යුතු බව ප්‍රවීණ ශිල්පියා වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳිය: