ආර්ථික වර්ධනය සහ විදේශ විනිමය ඉපැයීම් සඳහා ඖෂධ නිෂ්පාදන කර්මාන්තය උපයෝගී කර ගැනීම පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාව වැඩි වැඩියෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු කාලය පැමිණ ඇත.
රටක් ලෙස අප තවමත් කුළුබඩු, තේ, රබර් වැනි කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන, ඇඟලුම් කර්මාන්තය සහ සංචාරක කර්මාන්තය වැනි සාම්ප්‍රදායික ආර්ථික ක්ෂේත්‍ර මත විශාල වශයෙන් රඳා පවතී. මෙම ක්ෂේත්‍ර අපගේ ආර්ථිකයට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇති නමුත්, වර්තමාන ඉහළ තරගකාරී ගෝලීය වෙළෙඳපොළ තුළ ඉහළ අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන මඟින් ආර්ථික ප්‍රතිලාභ උපරිම කර ගැනීමට අපට තවදුරටත් අවස්ථා තිබේ.
එබැවින්, තිරසාර ආර්ථික වර්ධනයක් ළඟා කර ගැනීම සඳහා නවෝත්පාදන මත පදනම් වූ, ඉහළ වටිනාකමක් සහිත නව කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍ර වෙත යොමු වීමට කාලය එළඹ ඇත.
වර්තමාන ගෝලීය භූදේශපාලනික වෙනස්කම් සහ පාරිසරික අභියෝග හමුවේ, දේශීයව ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කර අග්නිදිග ආසියාව, ආසියා-පැසිෆික් කලාපය සහ අනෙකුත් ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ වෙත අපනයනය කිරීම සඳහා වටිනා අවස්ථාවක් උදා වී තිබේ.
මේ සඳහා වඩාත්ම පොරොන්දු සහගත ක්ෂේත්‍රයක් වන්නේ ඖෂධ නිෂ්පාදන කර්මාන්තයයි.
මෙම කර්මාන්තයට ශ්‍රී ලංකාව ඖෂධ සඳහා විදේශීය සැපයුම් මත පවතින රඳාපැවැත්ම අඩු කිරීමට පමණක් නොව, අපනයන තුළින් විශාල විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් උපයා ගැනීමට ද හැකියාව ඇත. නිවැරදි උපායමාර්ග, ප්‍රතිපත්තිමය සහාය සහ දිගුකාලීන කැපවීම සමඟින්, ඉදිරි වසර පහ තුළ පමණක් මෙම ක්ෂේත්‍රයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 10කට අධික විදේශ විනිමය ආදායමක් උපයා ගැනීමේ ඉලක්කයක් කරා ශ්‍රී ලංකාවට ගමන් කළ හැකිය.
ගෝලීය ඖෂධ වෙළෙඳපොළේ සීඝ්‍ර පිබිදීම
වසර 2021 දී ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1,454.66ක් වූ ගෝලීය ඖෂධ වෙළෙඳපොළ, 2022 වසරේදී ඩොලර් බිලියන 1,587.05ක් දක්වා වර්ධනය වූ අතර, එය 9.1%ක වාර්ෂික සංයුක්ත වර්ධන අනුපාතයක් (CAGR) පෙන්නුම් කරයි.
මෙම වෙළෙඳපොළ 2026 වසර වන විට ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3,201.02ක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර තිබිණි.
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) පුරෝකථන අනුව, 2030 වන විට ලෝක ජනගහනයෙන් හය දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු වයස අවුරුදු 60 ඉක්මවූ අයෙකු වනු ඇත. 2020 වසරේ බිලියනයක් වූ වයස අවුරුදු 60 ඉක්මවූ ජනගහනය 2050 වන විට බිලියන 2.2ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
වයස්ගත ජනගහනය ඉහළ යාමත් සමඟ දියවැඩියාව, හෘද රෝග, පිළිකා සහ වෙනත් දිගුකාලීන රෝග සඳහා අවශ්‍ය ඖෂධවල ඉල්ලුම ද වර්ධනය වෙමින් පවතී. මෙම ප්‍රවණතා ගෝලීය ඖෂධ කර්මාන්තයේ දිගුකාලීන වර්ධන හැකියාව තවදුරටත් ශක්තිමත් කරයි.
ආදර්ශයක් ලෙස ඉන්දියාවේ සාර්ථකත්වය
ඖෂධ නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයේ සාර්ථකත්වය සඳහා ඉන්දියාව වැදගත් ආදර්ශයකි.
ඉන්දියානු ඖෂධ වෙළෙඳපොළේ වටිනාකම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 130කි. නිෂ්පාදන පරිමාව අනුව ලෝකයේ තුන්වන ස්ථානයේත්, වටිනාකම අනුව දහහතරවන ස්ථානයේත් ඉන්දියාව පසුවේ.
* වාර්ෂික සංයුක්ත වර්ධන අනුපාතය: 9.43%.
* එක්සත් ජනපද FDA සහ යුරෝපා සංගමයේ GMP ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල නිෂ්පාදන පහසුකම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉන්දියාව සතු වේ.
* GMP ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල ක්‍රියාකාරී ඖෂධීය අමුද්‍රව්‍ය (API) නිෂ්පාදකයන් 500කට අධික සංඛ්‍යාවක් සිටින අතර, ගෝලීය API වෙළෙඳපොළෙන් 8%ක පමණ කොටසක් ඉන්දියාව නියෝජනය කරයි.
* GMP සහතික ලත් සමාගම් 3,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ නිෂ්පාදන ඒකක 10,500කට අධික සංඛ්‍යාවක් එරට පවතී.
ඉන්දියාවේ මෙම සාර්ථකත්වය තුළින් පැහැදිලි වන්නේ නිවැරදි රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති, ආයෝජන, තාක්ෂණය, මානව සම්පත් සංවර්ධනය සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ වෙත ප්‍රවේශය තිබේ නම් ඖෂධ කර්මාන්තය රටක ආර්ථිකයට විශාල දායකත්වයක් ලබා දිය හැකි බවයි.
මෙරට ඖෂධ ක්ෂේත්‍රයේ නොපෙනෙන විභවය
වසර 2020 දී ශ්‍රී ලංකාවේ ඖෂධ හා වෛද්‍ය නිෂ්පාදන සඳහා වූ වියදම ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 599.5ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබිණි. 2027 වසර වන විට එය ඩොලර් මිලියන 750ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර, එය 4.1%ක වාර්ෂික සංයුක්ත වර්ධන අනුපාතයකි.
කෙසේ වෙතත්, මෙරට ඖෂධ අවශ්‍යතාවයෙන් 85%ක් පමණ තවමත් ආනයන මඟින් සපුරා ගන්නා අතර, දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් සපුරා ගනු ලබන්නේ 15%ක් පමණි.
රාජ්‍ය ඖෂධ නිෂ්පාදන සංස්ථාව (SPMC) සහ පෞද්ගලික ඖෂධ නිෂ්පාදකයන් ඇතුළු දේශීය නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රය තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ දැඩි අවශ්‍යතාවක් පවතී. දැනට දේශීය නිෂ්පාදනයේ වටිනාකම රුපියල් බිලියන 18ක් පමණ වේ. වසර 2025 වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ඖෂධ ආනයන වටිනාකම ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 700 ඉක්මවනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබිණි.
ඖෂධ සඳහා ඉහළ ඉල්ලුමක් පැවතියද, සීමිත ආයෝජන, ප්‍රතිපත්තිමය හිඩැස් සහ යටිතල පහසුකම් සීමාවන් හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ඖෂධ නිෂ්පාදන කර්මාන්තය තවමත් එහි සම්පූර්ණ විභවය කරා ළඟා වී නොමැත.
ශ්‍රී ලංකාවේ ශක්තීන් සහ ආයෝජන අවස්ථා
ප්‍රධාන ශක්තීන්:
* ඖෂධ සඳහා අඛණ්ඩව වර්ධනය වන දේශීය ඉල්ලුම.
* රජයේ රෝහල් හරහා නොමිලේ සෞඛ්‍ය සේවා සපයන විශ්වීය සෞඛ්‍ය ආවරණ පද්ධතිය.
* ජනතාවට ගුණාත්මක සෞඛ්‍ය සේවා සහ ඖෂධ ලබාදීම වැඩිදියුණු කිරීමට රජය දක්වන කැපවීම.
* කලාපීය වෙළෙඳපොළවලට ආසන්න භූගෝලීය පිහිටීම සහ අපනයන කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත්වීමේ හැකියාව.
ප්‍රධාන ආයෝජන අවස්ථා:
* ඉන්දියාවෙන් සහ චීනයෙන් API ඇතුළු ඖෂධීය අමුද්‍රව්‍ය සපයා ගැනීම.
* ජාත්‍යන්තර සමාගම් වෙනුවෙන් කොන්ත්‍රාත් පදනම මත ඖෂධ නිෂ්පාදනය කිරීම (Contract Manufacturing).
* මුල් උපකරණ නිෂ්පාදකයන් හෝ වෙළෙඳ නාම හිමිකරුවන් වෙනුවෙන් නිෂ්පාදනය කිරීම (OEM).
* ආනයන මත පවතින ඉහළ රඳාපැවැත්ම අඩු කරමින් දේශීය නිෂ්පාදනය පුළුල් කිරීම.
* දකුණු ආසියාව, අග්නිදිග ආසියාව, ආසියා-පැසිෆික් කලාපය සහ අනෙකුත් ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ වෙත ඖෂධ අපනයනය කිරීම.
ප්‍රමුඛ ආයෝජන ක්ෂේත්‍ර මොනවාද?
1. ඖෂධීය, වෛද්‍යමය සහ උද්භිද නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනය
* ප්‍රතිජීවක ඖෂධ නිෂ්පාදනය සහ සැකසීම.
* රසායනික සංයෝග සහ ශාක සාර මත පදනම් වූ ඖෂධ නිෂ්පාදනය.
* විකිරණශීලී ඖෂධ (Radiopharmaceuticals) නිෂ්පාදනය — I-131, Tc-99 සහ F-18 වැනි නිෂ්පාදන.
* ආයුර්වේද ඖෂධ සහ රූපලාවණ්‍ය නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනය.
* වෛද්‍ය උපකරණ සහ වෛද්‍ය තාක්ෂණික උපාංග එකලස් කිරීම හා නිෂ්පාදනය.
2. අනුබද්ධ සහ සහායක පහසුකම්
* පර්යේෂණ හා සංවර්ධන (R&D) මධ්‍යස්ථාන සහ ජෛව තාක්ෂණික රසායනාගාර.
* ඖෂධ පරීක්ෂණ, තත්ත්ව පාලන සහ තත්ත්ව සහතික කිරීමේ රසායනාගාර.
* ජාත්‍යන්තර GMP ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල පරීක්ෂණ හා විශ්ලේෂණ පහසුකම්.
* ඖෂධ නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්‍ය ඇසුරුම්, අමුද්‍රව්‍ය සහ අනෙකුත් සහායක කර්මාන්ත.
ඉදිරි ගමනට අවශ්‍ය ජාතික ප්‍රතිපත්ති
ශ්‍රී ලංකාවට මෙම ක්ෂේත්‍රයෙන් උපරිම ආර්ථික ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමට නම්, කෙටි කාලීන වැඩපිළිවෙළකට සීමා නොවී ජාතික මට්ටමේ දිගුකාලීන උපායමාර්ගයක් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.
1- දිගුකාලීන ජාතික ප්‍රතිපත්ති රාමුවක් ස්ථාපිත කිරීම:
ඖෂධ නිෂ්පාදනය, දේශීය සැපයුම, තාක්ෂණ හුවමාරුව සහ අපනයන ප්‍රවර්ධනය සඳහා ස්ථාවර හා අඛණ්ඩ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් සකස් කළ යුතුය.
2- නව නිෂ්පාදන ව්‍යාපෘති සඳහා මූල්‍ය පහසුකම් සැලසීම:
Greenfield ව්‍යාපෘති සඳහා දිගුකාලීන ණය පහසුකම්, ආයෝජන ප්‍රාග්ධනය සහ සුදුසු රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්ව අවස්ථා හඳුන්වා දිය යුතුය.
3- ආයෝජන දිරිගන්වන බදු සහ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම:
දේශීය හා විදේශීය ආයෝජකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා විනිවිදභාවයෙන් යුත් බදු සහන, ආයෝජන දිරිගැන්වීම් සහ තරගකාරී ව්‍යාපාරික පරිසරයක් නිර්මාණය කළ යුතුය.
4- GMP අනුමැතිය සහ කොන්ත්‍රාත් නිෂ්පාදනය සඳහා රාජ්‍ය පහසුකම් සැලසීම:
නිෂ්පාදන කර්මාන්තශාලා සඳහා අවශ්‍ය නියාමන අනුමැති කාර්යක්ෂමව ලබාදීමටත්, ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල කොන්ත්‍රාත් නිෂ්පාදන අවස්ථා දියුණු කිරීමටත් රජය සහාය විය යුතුය.
5-යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම:
කර්මාන්තශාලා පිහිටුවීම සඳහා අවශ්‍ය මාර්ග, විදුලිය, ජලය, අපජල කළමනාකරණය, කාර්මික කලාප සහ අනෙකුත් මූලික පහසුකම් සංවර්ධනය කළ යුතුය.
6- දක්ෂ මානව සම්පතක් බිහිකිරීම:
ඖෂධ විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, ජෛව තාක්ෂණය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, තත්ත්ව පාලනය සහ GMP අනුකූලතා කළමනාකරණය යන ක්ෂේත්‍රවල පුහුණු හා දක්ෂ වෘත්තිකයන් බිහිකිරීමට ආයෝජනය කළ යුතුය.
අනාගත ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන කුළුණක් කරමු
ශ්‍රී ලංකාවට තවදුරටත් අඩු අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන සහ සාම්ප්‍රදායික අපනයන මත පමණක් රඳා සිටිය නොහැකිය. දැනුම, තාක්ෂණය, නවෝත්පාදනය සහ ඉහළ අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන මත පදනම් වූ ආර්ථිකයක් කරා අප ගමන් කළ යුතුය.
ඖෂධ නිෂ්පාදන කර්මාන්තය එම පරිවර්තනය සඳහා සුවිශේෂී අවස්ථාවක් සපයයි. නිවැරදි ප්‍රතිපත්ති, දිගුකාලීන සැලසුම්, රාජ්‍ය සහාය සහ දේශීය හා විදේශීය ආයෝජන සමඟින්, ශ්‍රී ලංකාවට ඖෂධ ආනයන මත පවතින රඳාපැවැත්ම අඩු කර, දේශීය කර්මාන්ත ශක්තිමත් කර, නව රැකියා අවස්ථා බිහිකර, විදේශ විනිමය ඉපැයීම් වැඩි කර ගත හැකිය.
මෙය හුදෙක් ඖෂධ නිෂ්පාදන ව්‍යාපෘති කිහිපයක් ආරම්භ කිරීම පිළිබඳ කාරණයක් නොවේ. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික අනාගතය ශක්තිමත් කිරීම, ජාතික සෞඛ්‍ය ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ රට ගෝලීය ඖෂධ නිෂ්පාදන හා සැපයුම් ජාලයේ වැදගත් හවුල්කරුවෙකු බවට පත් කිරීම පිළිබඳ ජාතික අවස්ථාවකි.
ආචාර්ය ප්‍රියා දිසානායක
සභාපති,
සුවසිරිපුර ඖෂධ නිෂ්පාදකවරුන්ගේ සංගමය.
ඔයාමඩුව
(සටහන | ජේ. මුණසිංහ)
