මැදපෙරදිග යුද්ධය, තෙල් මිල සහ උද්ධමන අනතුරු ඇඟවීම
මැදපෙරදිග යුද ගැටුම් හේතුවෙන් ගෝලීය බොරතෙල් මිල දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත් ශ්‍රී ලංකාව යළිත් ඉහළ උද්ධමන පීඩනයකට මුහුණ දෙනු ඇති බව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා අනතුරු අඟවයි. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේදී තෙල් ප්‍රවාහන නෞකාවකට එල්ල වූ ලිම්පෙට් බෝම්බ ප්‍රහාරය සහ තෙල් පිරිපහදු ඉලක්ක කර ගනිමින් එල්ල වන ප්‍රහාර හමුවේ ජාත්‍යන්තර බොරතෙල් මිල 2% ඉක්මවා ඉහළ ගොස් තිබේ.
මේ අතර, ලෝක බැංකුවේ නවතම වෙළඳපල පුරෝකථනයන්ට අනුව 2026 වසර තුළදී ගෝලීය වෙළඳ භාණ්ඩ මිල 23%කින් ඉහළ යනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇති අතර, එය බලශක්ති මිල ගණන් පසුගිය සිව් වසරක ඉහළම අගය කරා ගෙන යනු ඇත.
තවද, රාජ්‍ය ආරක්ෂණ (PSTA) සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ (OCB) පනත් කෙටුම්පත් මගින් යුරෝපා සංගමයේ GSP+ සහනය අහිමි වීමේ බරපතළ අවදානමක් පවතින බව ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය සහ විපක්ෂය රජයට නිල වශයෙන් පෙන්වා දී තිබේ.
විදෙස් ආයෝජකයින් බැඳුම්කර අත්හරියි; ජනපතිගෙන් බදු සහන පොරොන්දුවක්
ඔක්තෝබර් 29/30 න් අවසන් වූ සතිය තුළ විදෙස් ආයෝජකයින් රුපියල් බිලියන 8.61ක (ඇ.ඩො. මිලියන 26.1) ශ්‍රී ලංකා භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර ශුද්ධ වශයෙන් විකුණා දමා ඇති බව මහ බැංකු දත්ත වාර්තා කරයි. මෙය පිට පිට දෙවන සතියටත් විදෙස් ආයෝජන රටින් පිටතට ගලා යාමක් සනිටුහන් කරන අතර, ගතවූ සති හතර තුළ මෙරට බැඳුම්කරවලින් ඉවත්ව ගිය මුළු විදෙස් මුදල රුපියල් බිලියන 22.4කි. ඔක්තෝබර් මාසයේ වාර්තා වූ 8.3%ක උද්ධමනය සහ රුපියල 6.8%කින් ක්ෂය වීම මීට බලපා ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත 2027 ජාතික අයවැය මගින් පවතින තෝරාගත් බදු කිහිපයක් තවදුරටත් අඩු කරන බව ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ප්‍රකාශ කළේය. බඩු මිල ඉහළ යාමෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට සහන සලසන අතරම, නව බදු හඳුන්වා නොදී රාජ්‍ය ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ගන්නා බව ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කරයි.
අද සිට ආදායම් බලපත්‍රයට TIN අනිවාර්යයි; මෝටර් රථ දෙපාර්තමේන්තුවේ අලුත් පියවර
නොවැම්බර් 01 වන අද දින සිට මූල්‍ය සහ ලියාපදිංචි කිරීමේ ගනුදෙනු අටක් සඳහා බදු ගෙවන්නන් හඳුනාගැනීමේ අංකය (TIN) අනිවාර්ය කිරීමේ නීතිය බලාත්මක වේ. ඒ අනුව බස්නාහිර පළාතේ සියලුම මෝටර් රථ ආදායම් බලපත්‍ර අලුත් කිරීම සඳහා තහවුරු කළ TIN සහතිකයක් අනිවාර්ය කරමින් විශේෂ මෙහෙයුම් උපදෙස් නිකුත් කර තිබේ.
මේ අතර, පසුගිය සතියේ සර්වර් පද්ධතියට එල්ල වූ බාධා සහ කාඩ්පත් හිඟය හමුවේ, මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ නාරාහේන්පිට ප්‍රධාන කාර්යාලයේ සේවාවන් ලබා ගැනීම සඳහා වන මාර්ගගත වේලාවන් වෙන්කර ගැනීමේ (Online Appointments) ක්‍රමය හෙට (නොවැම්බර් 02) සිට යළි ක්‍රියාත්මක කෙරේ.
'Waves' නඩු තීන්දුව, බයිරහා ලාභය අඩුවීම සහ හැව්ලොක් සිටි
DSI සමාගමේ 'Waves' පාවහන් සන්නාමය සම්බන්ධයෙන් පැවති වෙළඳ ලකුණු උල්ලංඝනය කිරීමේ නඩුවේදී ඩී. සැම්සන් ඇන්ඩ් සන්ස් සමාගමට පක්ෂව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අතුරු තහනම් නියෝග ලබා දෙමින් සහ නඩු ගාස්තු හිමිකර දෙමින් තීන්දුවක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය.
මේ අතර බයිරහා ෆාම්ස් (Bairaha Farms PLC) සමාගමේ දෙවන කාර්තුවේ ශුද්ධ ලාභය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 49.7%කින් පහත වැටී රුපියල් මිලියන 213.7ක් දක්වා අඩුවී ඇත්තේ ඉහළ ගිය ආදායම් බදු, මූල්‍ය පිරිවැය සහ හවුල් ව්‍යාපාර පාඩු හේතුවෙනි.
තවද, හැව්ලොක් සිටි මිශ්‍ර ව්‍යාපෘතියේ අවසන් නේවාසික අදියර නිල වශයෙන් එළිදැක්වුණු අතර, HSBC සහ බ්‍රිතාන්‍ය කවුන්සිලය එක්ව 'Green Pathways' තරුණ හරිත-නිල් ආර්ථික වැඩසටහන ආරම්භ කරන ලදී.
නොරොච්චෝල බිඳවැටීමේ හෙළිදරව්ව සහ කාලගුණ විපර්යාස
ඔක්තෝබර් 17 වන දින දිවයින පුරා සිදුවූ විදුලිය විසන්ධි වීමට නිශ්චිත හේතුව නොරොච්චෝල ගල් අඟුරු බලාගාරයේ පළමු ජනන ඒකකයෙන් මෙගාවොට් 187ක් ක්ෂණිකව පද්ධතියෙන් විසන්ධි වීම බව පද්ධති මෙහෙයුම්කරු (NSO) විසින් මහජන උපයෝගිතා කොමිසමට ඉදිරිපත් කළ මූලික වාර්තාවෙන් අනාවරණය කර ඇත.
කාලගුණික වශයෙන් අද දිනයේ දෙයාකාරයක අන්තයක් දක්නට ලැබේ. බෙංගාල බොක්කේ ඇතිවූ පීඩන අවපාතය සුළි කුණාටුවක් දක්වා වර්ධනය වෙමින් පවතින බැවින් ධීවර හා නාවික ප්‍රජාවට පැය 24ක 'රතු අනතුරු ඇඟවීමක්' නිකුත් කර ඇත. එම සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් දිවයිනේ ප්‍රදේශ රැසක තද උණුසුම් කාලගුණයක් (Heat Advisory) පවතින අතරම, නායයෑම් පර්යේෂණ සංවිධානය (NBRO) මධ්‍යම කඳුකරයේ දිස්ත්‍රික්ක 4කට (මහනුවර, කෑගල්ල, නුවරඑළිය, රත්නපුර) නිකුත් කළ නායයෑමේ කහ නිවේදන තවදුරටත් දීර්ඝ කර තිබේ.
සංවිධානාත්මක අපරාධ පනතට එරෙහිව පෙත්සම් සහ දේශපාලන උණුසුම
රජයේ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත (OCB) අභියෝගයට ලක් කරමින් නීතිඥ එර්මිසා ටෙගල් ප්‍රමුඛ නීති කණ්ඩායමක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ විශේෂ නිර්ණය පෙත්සම් කිහිපයක් ගොනු කර ඇත. මහේස්ත්‍රාත්වරුන් සතු අධිකරණ බලතල අහිමි කිරීම, විධායකය මගින් අසීමිත නියෝග පැනවීමේ හැකියාව සහ දීර්ඝ කාලීන රැඳවුම් නියෝග හරහා වධහිංසනයට මඟ පෑදීම මෙමගින් සිදුවන බව පෙත්සම්කරුවන් පෙන්වා දෙයි.
මේ අතර කොළඹ වරායෙන් පරීක්ෂාවකින් තොරව නිදහස් කළ රතු ලේබල් බහාලුම් 323 සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ලිපිගොනුවක් අස්ථානගත වී නොමැති බවත්, පරීක්ෂණ කමිටු වාර්තාව ලබන සතියේ ලැබෙන බවත් අධිකරණ අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාර මහතා තහවුරු කළේය.
විහාරමහාදේවි උද්‍යානයේදී පැවති මැටි රූපවලට 'කටු ගැසීමේ' පළිගැනීමේ ශාන්තිකර්ම සහ රුවන්වැලි සෑය ගිල්වීමට රජය කුමන්ත්‍රණය කරන බවට පැතිර යන කටකතා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ දැඩි උපහාසයට ලක්විය. මිථ්‍යාදෘෂ්ටික ක්‍රම වෙනුවට පැහැදිලි දේශපාලන දැක්මක් මත විපක්ෂය ගොඩනැගෙන ලෙස ජනාධිපතිවරයා එහිදී ඉල්ලා සිටියේය.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික, අධිකරණ හා දේශීය පුවත් සංක්ෂිප්තය
තම පක්ෂය විවේචනය කළ ලාල් විජේනායක සමුගනී: ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ මහජන නියෝජිත කමිටුවේ හිටපු සභාපති සහ NPP විධායක සභික ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ ලාල් විජේනායක මහතා අභාවප්‍රාප්ත විය. රජය පසුගියදා සම්මත කළ ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ප්‍රසිද්ධියේ විවේචනය කරමින් වුවද, දේශපාලන වාසි තකා තම ප්‍රතිපත්ති පාවා නොදුන් ස්වාධීන චරිතයක් ලෙස අග්‍රාමාත්‍ය හරිනි අමරසූරිය මහත්මිය ඔහුට උපහාර පුද කළාය.
මේ අතර අග්‍රාමාත්‍යවරිය 2026 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය නායක සමුළුව (CHOGM) සඳහා ඇන්ටිගුවා බලා පිටත්ව ගොස් ඇත.
තිලීපන් ස්මාරකය ඉවත් කිරීමට නියෝග:
යාපනය නල්ලූර්හි ඉදිකර ඇති අනවසර තිලීපන් ස්මාරක කොටස් වහාම ඉවත් කරන ලෙස යාපනය දිසා භාර නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයා නගර සභාවට ලිඛිතව දැනුම් දී තිබේ.
මුතුරාජවෙල වෙනුවෙන් කාදිනල් හිමි ජනපති ලේකම් හමුවෙයි:
මුතුරාජවෙල තෙත්බිම සහ මීගමුව කලපුවේ පාරිසරික විනාශය වැළැක්වීම සඳහා ඒකාබද්ධ අධීක්ෂණ කමිටු පිහිටුවීමට කාදිනල් මැල්කම් රංජිත් හිමිපාණන් සහ ජනාධිපති ලේකම් ආචාර්ය නන්දික සනත් කුමානායක මහතා අතර එකඟතාවක් ඇති විය.
කඩවත පොලිස් වෙඩි තැබීම සහ දත්ත වංචාවක්:
කඩවත මහාකඩේ හන්දියේදී පොලිස් අණ නොතකා ධාවනය කළ ත්‍රිරෝද රථයකට පොලීසිය එල්ල කළ වෙඩි ප්‍රහාරයකින් 16 හැවිරිදි පිරිමි ළමයෙකු තුවාල ලබා ඇත. රියදුරු බලපත්‍ර නොමැතිවීම හේතුවෙන් 17 හැවිරිදි රියදුරු මෙසේ පලාගොස් ඇති බව හෙළිවී තිබේ.
ආයතනික දත්ත පද්ධතියක් වෙනස් කර රුපියල් මිලියන 59.6ක මුදලක් වංචා කළ මාළිගාවත්තේ 30 හැවිරිදි සැකකරුවෙකු අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.
වනජීවී සහ සත්ත්ව සුබසාධනය:
අලියෙකු ඝාතනය කිරීම සඳහා බැඳි තුවක්කුවක් ඇටවූ පුද්ගලයෙකුට කහටගස්දිගිලිය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය රුපියල් 310,000ක දඩයක් නියම කළ අතර, හෝමාගම ප්‍රදේශයේ වීදි සුනඛයින් නිරීක්ෂණය සඳහා මයික්‍රොචිප් සවිකිරීමේ නියමු ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කර තිබේ.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර)