ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ක්ෂේත්‍ර ආවරණය කරමින් සම්මාන ප්‍රදාන වැඩසටහන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. කලාව, මාධ්‍ය, අධ්‍යාපනය, ව්‍යාපාර, ක්‍රීඩා, සමාජ සේවා, වෘත්තීය ක්ෂේත්‍ර සහ විවිධ නිර්මාණාත්මක ක්ෂේත්‍රවල විශිෂ්ට දක්ෂතා සහ සමාජයට කළ දායකත්වය ඇගයීම සඳහා පවත්වන සම්මාන උළෙල අතර වේ.
සැබෑ දක්ෂතාව, වෘත්තීය කැපවීම සහ සමාජ සේවය හඳුනාගෙන ඒ සඳහා නිසි ගෞරවයක් ලබාදෙන සම්මාන වැඩසටහන් සමාජයට වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. එවැනි ගුණාත්මක සහ විශ්වාසනීය වැඩසටහන් අගය කිරීම ද අවශ්‍ය ය. කෙසේ වෙතත්, සම්මාන ක්ෂේත්‍රය පුළුල් වීමත් සමග ම සම්මානයේ වටිනාකම, විනිශ්චය ක්‍රියාවලියේ ස්වාධීනත්වය, මුදල් ගෙවීම් සහ සම්මාන අතර සම්බන්ධතාව, නාමයෝජනා ක්‍රමවේදය සහ ප්‍රචාරණයේ සත්‍යතාව පිළිබඳවද මහජන අවධානය යොමු විය යුතු ය.
සම්මානයක් යනු සාමාන්‍ය භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් පමණක් නොවේ. එය පුද්ගලයකුගේ වෘත්තීය කීර්තිය, සමාජ පිළිගැනීම සහ මහජන විශ්වාසය සමග සම්බන්ධ වන සංකේතාත්මක ගෞරවයකි. එබැවින් සම්මාන ක්ෂේත්‍රයේ විශ්වාසනීයත්වය ආරක්ෂා කිරීම සම්මාන සංවිධායකයින් ගේ මෙන්ම රජයේ සහ අදාළ නියාමන ආයතනවල ද අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණකි.
සම්මානයක් ලබාදීමේ දී තිබිය යුතු මූලික ප්‍රමිති
“හොඳම නළුවා”, “හොඳම නිළිය”, “හොඳම ටෙලිනාට්‍යය”, “හොඳම ප්‍රවෘත්ති නිවේදකයා”, “හොඳම මාධ්‍ය ආයතනය”, “වසරේ විශිෂ්ටතම ව්‍යාපාරිකයා” යනාදි කාණ්ඩ යටතේ සම්මාන ලබාදෙන විට, එම තේරීම සිදුකරන පදනම මහජනතාවට පැහැදිලි වීම වැදගත් ය.
අවම වශයෙන්: සම්මානයේ අරමුණ, සුදුසුකම්, නාමයෝජනා ලබාගැනීමේ ක්‍රමය, තේරීම් නිර්ණායක, ලකුණු ලබා දීමේ ක්‍රමය, විනිශ්චය මණ්ඩලයේ සංයුතිය, විනිශ්චයකරුවන් ගේ වෘත්තීය පසුබිම, conflict of interest තත්ත්ව, අවසන් තීරණය ගැනීමේ ක්‍රමවේදය, නාමයෝජනා සහ සම්මාන සඳහා අය කරන ගාස්තු සහ අනුග්‍රාහකයන්ගේ භූමිකාව යනාදි කරුණු පැහැදිලිව සඳහන් කිරීම සම්මානයේ විශ්වාසනීයත්වය වැඩි කරයි.
මුදල් ගෙවීම සහ සම්මානය අතර පැහැදිලි වෙනසක් අවශ්‍යයි
සම්මාන ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණක් වන්නේ මුදල් ගෙවීමක් සහ සම්මානයක් ලබාගැනීම අතර ඇති සම්බන්ධතාව යි.
නාමයෝජනා ගාස්තුවක්, උත්සව ප්‍රවේශ ගාස්තුවක්, අනුග්‍රාහක ගාස්තුවක්, table booking ගාස්තුවක් හෝ promotional package එකක් තිබීම සහ සම්මානය ලබාගැනීම සඳහා අනිවාර්ය මුදල් ගෙවීමක් තිබීම එකම දෙයක් නොවේ. එම නිසා සම්මාන සංවිධායකයින් විසින් මේවා පැහැදිලිව වෙන්කර දැක්වීම වැදගත් ය.
යම් සම්මානයක් ලබාගැනීමට මුදල් ගෙවීම අනිවාර්ය නම්, එය සම්මානයේ ස්වභාවය සහ තේරීම් ක්‍රමවේදය සමග පැහැදිලිව හෙළිදරව් කළ යුතු ය.
ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිභෝගික ආරක්ෂණ නීති
ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිභෝගිකයින් සහ වෙළෙඳපොළ තුළ භාණ්ඩ හා සේවා සම්බන්ධයෙන් වැදගත් නීතිමය පදනමක් වන්නේ Consumer Affairs Authority Act, No. 9 of 2003 ය. එම පනත මගින් පාරිභෝගිකයින් ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම, වෙළෙඳාම නියාමනය කිරීම සහ අසාධාරණ වෙළෙඳ ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියා කිරීම සඳහා Consumer Affairs Authority පිහිටුවා ඇත. එම පනත භාණ්ඩවලට පමණක් නොව සේවාවන්ටද අදාළ වේ.
(Consumer Affairs Authority) විශේෂයෙන් Consumer Affairs Authority Act No. 9 of 2003 හි 30 වන වගන්තිය යටතේ, වෙළෙඳාමක් හෝ ව්‍යාපාරයක් සිදුකරන අවස්ථාවක පාරිභෝගිකයා නොමග යවන හෝ රැවටීමට ඉඩ ඇති ක්‍රියාමාර්ගවල නිරත වීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය ප්‍රතිපාදන (Lanka Law) පවතී.තවද 31 වන වගන්තිය යටතේ භාණ්ඩ හෝ සේවාවක ප්‍රමිතිය, ගුණාත්මකභාවය, අනුමැතිය, අනුග්‍රහය, affiliation හෝ වෙනත් වාසි සම්බන්ධයෙන් ව්‍යාජ නිරූපණ සිදුකිරීම පිළිබඳ ප්‍රතිපාදන (Lanka Law) ඇත.
ඒ අනුව, යම් සම්මාන වැඩසටහනක් ව්‍යාපාරික සේවාවක් ලෙස පවත්වාගෙන යමින් පාරිභෝගිකයින් ගෙන් මුදල් ලබාගන්නා අවස්ථාවක, සම්මානයේ ස්වභාවය, පිළිගැනීම, අනුග්‍රහය, affiliation, “ජාතික” හෝ “ජාත්‍යන්තර” තත්ත්වය යනාදි කරුණු පිළිබඳව නොමග යවන ප්‍රකාශ සිදුකරන්නේ ද යන්න, සිද්ධියේ කරුණු අනුව Consumer Affairs Authority විසින් පරීක්ෂා කළ හැකි කරුණක් විය හැකි ය.
මෙය සෑම සම්මාන වැඩසටහනකට ම ස්වයංක්‍රීයව අදාළ වන බවක් නොව, ව්‍යාපාරික සේවාවක් ලෙස සපයන සම්මාන ආශ්‍රිත සේවාවක දී පාරිභෝගිකයා නොමග යැවීමක් සිදුවී ඇත්ද යන්න සිද්ධියෙන් සිද්ධියට පරීක්ෂා කළ යුතු බවයි.
මෙය සෑම සම්මාන වැඩසටහනකට ම ස්වයංක්‍රීයව අදාළ වන බවක් නොව, ව්‍යාපාරික සේවාවක් ලෙස සපයන සම්මාන ආශ්‍රිත සේවාවක දී පාරිභෝගිකයා නොමග යැවීමක් සිදුවී ඇත්ද යන්න සිද්ධියෙන් සිද්ධියට පරීක්ෂා කළ යුතු බවයි.
පාරිභෝගිකයෙකුට පැමිණිලි කළ හැක්කේ කොතැනට ද?
යම් පුද්ගලයකු සම්මාන වැඩසටහනකට මුදල් ගෙවා ඇති අතර, තමන් නොමග යවා ඇති බවට හෝ සේවාව සම්බන්ධයෙන් ව්‍යාජ/නොමග යවන නිරූපණයක් කර ඇති බවට සාධාරණ සාක්ෂි තිබේ නම්, Consumer Affairs Authority (CAA) වෙත පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කළ හැකි ය. CAA නිල තොරතුරු අනුව, භාණ්ඩ හා සේවා සම්බන්ධ පාරිභෝගික පැමිණිලි භාරගැනීමේ ක්‍රමවේදයක් පවතින අතර, පාරිභෝගිකයෙකුට හෝ පාරිභෝගික සංවිධානයකට අසාධාරණ වෙළෙඳ ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ තොරතුරු (Consumer Affairs Authority) ලබා දිය හැකි ය.
Consumer Affairs Authority,
C.W.E. Secretariat Building,
No. 27, Vauxhall Street,
Colombo 02.
Hotline: 1977
Consumer Complaint Unit: 011-7755481 / 011-7755482 / 011-7755483 (Consumer Affairs Authority)
CAA හි නිල online complaint form එක හරහාද ව්‍යාපාරිකයාගේ නම, ලිපිනය, සේවාව, පැමිණිල්ල සහ අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග (Consumer Affairs Authority) ඇතුළත් කර පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කළ හැකි ය.
CAA FAQ අනුව, භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් සම්බන්ධ පාරිභෝගික පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කරන විට ලිඛිත පැමිණිල්ල සමග අදාළ සහායක ලේඛන ඉදිරිපත් කිරීම වැදගත් වන අතර, එහි සඳහන් වන පරිදි ඇතැම් consumer redress complaints සඳහා මාස තුනක කාල සීමාවක් ද පවතී. එබැවින් පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රමාද නොකිරීම (Consumer Affairs Authority) වැදගත් ය.
මුදල් ලබාගැනීම සඳහා හිතාමතා රැවටීමක් සිදුවී ඇත්නම්
සම්මානයක් සම්බන්ධයෙන් ගෙවීමක් සිදුකිරීම සඳහා හිතාමතා ව්‍යාජ කරුණු ඉදිරිපත් කර පුද්ගලයකු රැවටීම පිළිබඳ සාක්ෂි තිබේ නම්, එම සිද්ධියේ නිශ්චිත කරුණු අනුව ශ්‍රී ලංකා Penal Code හි cheating සම්බන්ධ ප්‍රතිපාදන ද සලකා බැලිය හැකි ය.
Penal Code හි 398 වන වගන්තිය cheating පිළිබඳව ප්‍රතිපාදන සපයන අතර, රැවටීමෙන් පුද්ගලයකුට දේපළ ලබාදීමට හෝ යම් ක්‍රියාවක් කිරීමට/නොකිරීමට අසාධාරණ ලෙස පෙළඹවීම සහ එමගින් හානියක් හෝ පාඩුවක් ඇතිවීම යනාදි කරුණු එහි අන්තර්ගත වේ. 399 වන වගන්තිය cheating by personation පිළිබඳව ද, 400 වන වගන්තිය cheating සඳහා දඬුවම පිළිබඳව ද (JUSTICE) සඳහන් කරයි.
කෙසේ වෙතත්, සම්මානයක් ලබාගැනීම සඳහා මුදලක් ගෙවූ පමණින් එය “cheating” බවට නීතිමය නිගමනයක් කළ නොහැකි ය. ඒ සඳහා රැවටීම, ව්‍යාජ නිරූපණය, වංක අරමුණ සහ ඒ හේතුවෙන් සිදුවූ හෝ සිදුවිය හැකි හානිය යනාදි කරුණු සාක්ෂි සහ සිද්ධියේ සම්පූර්ණ තත්ත්වය අනුව විමර්ශනය කළ යුතු ය. එවැනි අපරාධමය සැකයක් තිබේ නම්, අදාළ ලේඛන සහ සාක්ෂි සමග ශ්‍රී ලංකා පොලිසියට හෝ අදාළ අපරාධ විමර්ශන අංශයට පැමිණිලි කිරීම සුදුසු ය.
සම්මාන සංවිධායකයා නීත්‍යානුකූලව ලියාපදිංචි වී තිබේ ද?
තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ සම්මාන වැඩසටහන සංවිධානය කරන ආයතනයේ නීත්‍යානුකූල අනන්‍යතාව යි.
සමාගමක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන්නේ නම්, Companies Act No. 7 of 2007 යටතේ ලියාපදිංචිය සහ සමාගමේ අනන්‍යතාවය පිළිබඳ තොරතුරු පරීක්ෂා කළ හැකි ය. Registrar of Companies විසින් Companies Act No. 7 of 2007 යටතේ සමාගම් ලියාපදිංචිය හා අදාළ කටයුතු පාලනය කරයි. (සමාගම් රෙපිස්ට්‍රාර් දෙපාර්තමේන්තුව නිල වෙබ් අඩවිය)
ඒ අනුව සම්මාන සංවිධායකයෙකු පිළිබඳ ගැටලුවක් ඇති අවස්ථාවක: ආයතනයේ නිවැරදි නම, ලියාපදිංචි අංකය, ලියාපදිංචි ලිපිනය, වගකිවයුතු අධ්‍යක්ෂවරුන් සහ ව්‍යාපාරයේ ස්වභාවය යනාදි කරුණු පරීක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ.
“National”, “State”, “Sri Lanka” බඳු රජය සමග සම්බන්ධතාවයක් ඇති බවක් හැඟවිය හැකි වචන සමාගම් නාමවල භාවිතය සම්බන්ධයෙන් ද Companies Act යටතේ Registrar of Companies වෙත විශේෂ නීතිමය කරුණු පවතින බව එම දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි. (සමාගම් රෙපිස්ට්‍රාර් දෙපාර්තමේන්තුව නිල වෙබ් අඩවිය)
“ජාතික”, “ජාත්‍යන්තර”, “රාජ්‍ය අනුග්‍රහය” යනාදි ප්‍රකාශ
සම්මාන වැඩසටහනක් තමන් “ජාතික සම්මාන”, “ජාත්‍යන්තර සම්මාන”, “රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ සම්මාන”, “ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් සම්මාන” යනුවෙන් ප්‍රචාරය කරන්නේ නම්, එම ප්‍රකාශ සත්‍ය කරන්නේ කුමන කරුණුද යන්න මහජනතාවට පැහැදිලි විය යුතුය.
උදාහරණයක් ලෙස: කුමන රාජ්‍ය ආයතනයේ අනුග්‍රහය ද?, එම ආයතනයේ නිල අනුමැතිය තිබේ ද?, “ජාත්‍යන්තර” යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක් ද?, විදේශීය විනිශ්චයකරුවන් සිටී ද?, විදේශීය නාමයෝජනා තිබේ ද? සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් සමග නිල සම්බන්ධතාවක් තිබේ ද? යනාදි කරුණු පැහැදිලි කළ යුතු ය.
එවැනි ප්‍රකාශ පාරිභෝගිකයකු ගේ තීරණයට බලපාන ව්‍යාපාරික නිරූපණයක් නම්, Consumer Affairs Authority Act හි 30 සහ 31 වගන්ති යටතේ අදාළ වන්නේද යන්න සිද්ධියේ කරුණු අනුව සලකා බැලිය (Lanka Law) හැකිය.
සම්මාන සඳහා අවම නියාමන ප්‍රමිතියක් අවශ්‍යයි
HRPO හි අදහස වන්නේ සම්මාන ක්ෂේත්‍රය සඳහා නව නීතියක් හඳුන්වාදීමට පෙර, දැනට පවතින නීති ප්‍රමාණවත් ද යන්න රජය සමාලෝචනය කළ යුතු බවයි. අවශ්‍ය නම් වෙනම නියාමන රාමුවක් හඳුන්වා දී පහත අවම ප්‍රමිති හඳුන්වාදිය හැකි ය.
1. සංවිධායකයා ගේ අනන්‍යතාව
සම්මාන වැඩසටහන සංවිධානය කරන ආයතනයේ නම, ලියාපදිංචි තොරතුරු සහ වගකිවයුතු පුද්ගලයින් පැහැදිලි කළ යුතු ය.
2. සම්මාන නිර්ණායක
සම්මානය ලබාදීමට පෙර සුදුසුකම් සහ තේරීම් නිර්ණායක ප්‍රසිද්ධ කළ යුතු ය.
3. ස්වාධීන විනිශ්චය මණ්ඩලයක්
විනිශ්චයකරුවන් ගේ සුදුසුකම්, පළපුරුද්ද සහ conflict of interest තත්ත්ව පිළිබඳව පැහැදිලි ප්‍රතිපත්තියක් තිබිය යුතු ය.
4. මුදල් ගෙවීම් පිළිබඳ සම්පූර්ණ විනිවිදභාවය
නාමයෝජනා ගාස්තු, ප්‍රවේශ ගාස්තු, sponsorship packages සහ සම්මානයට අදාළ අනිවාර්ය ගෙවීම් වෙන වෙන ම හෙළිදරව් කළ යුතු ය.
5. සුදුසුකම් පරීක්ෂාව
සම්මානලාභියා ගේ දක්ෂතාවය, සේවය හෝ කාර්යසාධනය සම්බන්ධ ලේඛනගත තොරතුරු පරීක්ෂා කළ යුතු ය.
6. විනිශ්චය වාර්තා
නාමයෝජනා, shortlist, scoring criteria සහ අවසන් තීරණය සඳහා භාවිතා කළ ක්‍රමවේදය වාර්තාගතව තබාගත යුතුය.
7. ව්‍යාජ ප්‍රචාරණයට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ග
අනුමැතියක්, රාජ්‍ය සම්බන්ධතාවයක්, ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් හෝ sponsorship එකක් නොමැති නම් එවැනි ප්‍රකාශ භාවිතා නොකළ යුතු ය.
8. පැමිණිලි සහ අභියාචනා ක්‍රමයක්
නාමයෝජනාකරුවන්ට සහ සම්මාන අපේක්ෂකයන්ට තම පැමිණිලි ඉදිරිපත් කිරීමට පැහැදිලි ක්‍රමවේදයක් තිබිය යුතු ය.
9. සම්මානයේ වාණිජ ස්වභාවය හෙළිදරව් කිරීම
සම්මානයක් සම්පූර්ණයෙන්ම sponsorship/paid-entry model එකක් මත පදනම් වන්නේ නම් එය පැහැදිලිව හෙළි කළ යුතු ය.
10. වාර්ෂික වගවීම
විශාල පරිමාණයෙන් ක්‍රියාත්මක වන සම්මාන වැඩසටහන් සඳහා අවම වශයෙන් සංවිධායකයා, විනිශ්චය ක්‍රමවේදය සහ ප්‍රධාන කාණ්ඩ පිළිබඳ වාර්ෂික තොරතුරු ප්‍රකාශ කිරීම සලකා බැලිය හැකි ය.
වගකීමෙන් කටයුතු කරන සම්මාන ආයතන ද ආරක්ෂා කළ යුතු ය
මෙහි දී පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතු කරුණක් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වන සියලු ම සම්මාන ප්‍රදාන ආයතන එකම ආකාරයෙන් ක්‍රියා කරන බවට කිසිදු චෝදනාවක් එල්ල කිරීම නොවේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්ෂේත්‍රයේ දායකත්වය, දක්ෂතාවය, වෘත්තීය කාර්යසාධනය සහ සමාජ සේවය වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින් වගකීමෙන් සම්මාන ලබාදෙන වැඩසටහන් පවතී.
සුදුසුකම් අනුව සම්මාන ලබාදෙන මා දන්නා සහ නිරීක්ෂණය කර ඇති උදාහරණ ආයතන කිහිපයක් ලෙස අහස මාධ්‍ය ආයතනය මගින් පවත්වන top 100 සම්මාන වැඩසටහන, සුමති සම්මාන සහ ජනාධිපති සම්මාන සඳහන් කළ හැකි ය. මෙය කිසිසේත් ම ශ්‍රී ලංකාවේ වගකීමෙන් හා විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කරන සියලු ම සම්මාන ආයතනවල සම්පූර්ණ ලැයිස්තුවක් නොවේ. තවත් විශ්වාසනීය සම්මාන වැඩසටහන් රාශියක් පවතින බව ද පිළිගත යුතු ය. එබැවින් අපගේ ඉල්ලීම සියලු ම සම්මාන සංවිධායකයින් විවේචනය කිරීමක් නොව, සැබෑ දක්ෂතාවය සහ සේවය මත සම්මාන ලබාදෙන ආයතනවල විශ්වාසනීයත්වය තවදුරටත් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පැහැදිලි ප්‍රමිති ඇති කිරීම යි.
ජනතාව පැමිණිලි කරන විට සාක්ෂි රැස්කර තබාගත යුතු ය
යම් සම්මාන වැඩසටහනක් සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවක් ඇති බවට පාරිභෝගිකයෙකු සැක කරන්නේ නම්, හුදු සමාජ මාධ්‍ය චෝදනා කිරීම වෙනුවට හැකි තරම් සාක්ෂි රැස්කර තබා ගැනීම වැදගත් ය.
උදාහරණ ලෙස: ගෙවීම් කළ රිසිට්පත්, බැංකු හුවමාරු වාර්තා, WhatsApp/Email පණිවිඩ, සම්මාන ආරාධනා, application forms, nomination forms, promotional advertisements, Facebook/YouTube/TikTok/
එවැනි සාක්ෂි තිබේ නම්, අදාළ කරුණු අනුව CAA වෙත හෝ අපරාධමය වංචාවක් පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් තිබේ නම් පොලිසිය වෙත පැමිණිලි කිරීම වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වේ.
රාජ්‍ය නිලධාරියකු සම්බන්ධ දූෂණ චෝදනාවක් නම්
යම් සම්මාන වැඩසටහනක් සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවක් ඇති බවට පාරිභෝගිකයෙකු සැක කරන්නේ නම්, හුදු සමාජ මාධ්‍ය චෝදනා කිරීම වෙනුවට හැකි තරම් සාක්ෂි රැස්කර තබා ගැනීම වැදගත් ය.
උදාහරණ ලෙස: ගෙවීම් කළ රිසිට්පත්, බැංකු හුවමාරු වාර්තා, WhatsApp/Email පණිවිඩ, සම්මාන ආරාධනා, application forms, nomination forms, promotional advertisements, Facebook/YouTube/TikTok/
එවැනි සාක්ෂි තිබේ නම්, අදාළ කරුණු අනුව CAA වෙත හෝ අපරාධමය වංචාවක් පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් තිබේ නම් පොලිසිය වෙත පැමිණිලි කිරීම වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වේ.
රාජ්‍ය නිලධාරියකු සම්බන්ධ දූෂණ චෝදනාවක් නම්
සම්මාන වැඩසටහනකට රාජ්‍ය නිලධාරියකු සම්බන්ධ වන අවස්ථාවක, ඔහුගේ නිල බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීම, අල්ලස් ඉල්ලීම හෝ වෙනත් දූෂණමය ක්‍රියාවක් පිළිබඳ සාධාරණ චෝදනාවක් තිබේ නම්, එය සාමාන්‍ය සම්මාන ආයතනයක් පිළිබඳ පාරිභෝගික පැමිණිල්ලකින් වෙනස් වේ.
එවැනි අවස්ථාවක Commission to Investigate Allegations of Bribery or Corruption (CIABOC) වෙත පැමිණිලි කළ හැකිය. CIABOC නිල වෙබ් අඩවියේ online complaints ක්‍රමවේදයක් ද පවතින අතර, එහි 2023 පනත යටතේ දූෂණ විරෝධී නීතිමය රාමුව ද (CIABOC) සඳහන් කර ඇත.
CIABOC,
No. 36,
Malalasekera Mawatha,
Colombo 07.
Hotline: 1954
Telephone: 011-2596360 (CIABOC)
කෙසේ වෙතත්, සෑම සම්මාන ගෙවීමක් ම අල්ලසක් හෝ දූෂණයක් නොවන බවද පැහැදිලිව තේරුම් ගත යුතුය. CIABOC වෙත යොමු කළ යුත්තේ එහි බලතල යටතට වැටෙන දූෂණ/අල්ලස් චෝදනා සම්බන්ධ කරුණු ය.
HRPO හි ඉල්ලීම
මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය ලෙස අපගේ ස්ථාවරය වන්නේ, සම්මානයක වටිනාකම එය ලබාදෙන ආයතනයේ විශ්වාසනීයත්වයත්, එය ලබන පුද්ගලයාගේ සැබෑ සුදුසුකමත් යන දෙකම මත රඳා පවතින බවයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකා රජයෙන්, අදාළ අමාත්‍යාංශවලින්, Consumer Affairs Authority ඇතුළු නියාමන ආයතනවලින් අප ඉල්ලා සිටින්නේ:
1. ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මාන ප්‍රදාන ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් සිදුකරන ලෙසත්;
2. දැනට පවතින නීති ප්‍රමාණවත් ද යන්න සමාලෝචනය කරන ලෙසත්;
3. අවශ්‍ය නම් සම්මාන ප්‍රදාන වැඩසටහන් සඳහා අවම විනිවිදභාව ප්‍රමිතීන් හඳුන්වා දෙන ලෙසත්;
4. ව්‍යාජ හෝ නොමඟ යවන වාණිජ ප්‍රචාරණ වැළැක්වීමට පවතින නීති ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසත්;
5. පාරිභෝගික පැමිණිලි සඳහා පහසු ක්‍රමවේදයක් ශක්තිමත් කරන ලෙසත්;
6. සම්මාන සංවිධායකයන් සහ විනිශ්චයකරුවන් සඳහා conflict-of-interest ප්‍රතිපත්ති හඳුන්වාදීම සලකා බලන ලෙසත්;
7. “ජාතික”, “ජාත්‍යන්තර”, “රාජ්‍ය අනුග්‍රහය” වැනි ප්‍රකාශවල සත්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි මාර්ගෝපදේශ හඳුන්වා දෙන ලෙසත්;
8. සැබෑ දක්ෂතා ඇගයීමට ලක් කරන විශ්වාසනීය සම්මාන වැඩසටහන්වල ගෞරවය ආරක්ෂා කරන ලෙසත් ය.
අවසාන වශයෙන්,
සම්මානයක් යනු පුද්ගලයකු ගේ නමට එකතු කරන තවත් වචනයක් පමණක් නොවේ. එය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ වෘත්තීය ජීවිතයට, සමාජ පිළිගැනීමට සහ මහජන විශ්වාසයට බලපෑම් කළ හැකි ගෞරවයකි. එබැවින් “සුදුස්සාට සුදුසු තැන” යන මූලධර්මය සම්මාන ක්ෂේත්‍රය තුළ ද ආරක්ෂා කළ යුතු ය. මුදල් ගෙවීමේ හැකියාව සහ සැබෑ දක්ෂතාවය අතර වෙනස ජනතාවට පැහැදිලි විය යුතුය.
සම්මානයක් ලබාගැනීම සඳහා ගෙවීමක් සිදුකරන පුද්ගලයාට තමන් මිලදී ගන්නේ කුමක්ද යන්න පැහැදිලිව දැනගැනීමට අයිතිය තිබිය යුතු අතර, සම්මානයක් ලබාදෙන සංවිධායකයාට ද තම ක්‍රමවේදය පිළිබඳව විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කිරීමේ වගකීමක් තිබිය යුතු ය.
අපගේ අරමුණ කිසිදු නිශ්චිත ආයතනයක් හෝ පුද්ගලයෙකු ඉලක්ක කරගැනීම නොවේ. මෙය මහජනතාව දැනුවත් කිරීම, පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම, සම්මාන ක්ෂේත්‍රයේ විශ්වාසනීයත්වය රැකගැනීම සහ සැබෑ දක්ෂතාවයට නිසි ගෞරවය ලබාදීම සඳහා වන ප්‍රතිපත්තිමය ඉල්ලීමකි.
Hotline: 1954
Telephone: 011-2596360 (CIABOC)
කෙසේ වෙතත්, සෑම සම්මාන ගෙවීමක් ම අල්ලසක් හෝ දූෂණයක් නොවන බවද පැහැදිලිව තේරුම් ගත යුතුය. CIABOC වෙත යොමු කළ යුත්තේ එහි බලතල යටතට වැටෙන දූෂණ/අල්ලස් චෝදනා සම්බන්ධ කරුණු ය.
HRPO හි ඉල්ලීම
මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය ලෙස අපගේ ස්ථාවරය වන්නේ, සම්මානයක වටිනාකම එය ලබාදෙන ආයතනයේ විශ්වාසනීයත්වයත්, එය ලබන පුද්ගලයාගේ සැබෑ සුදුසුකමත් යන දෙකම මත රඳා පවතින බවයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකා රජයෙන්, අදාළ අමාත්‍යාංශවලින්, Consumer Affairs Authority ඇතුළු නියාමන ආයතනවලින් අප ඉල්ලා සිටින්නේ:
1. ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මාන ප්‍රදාන ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් සිදුකරන ලෙසත්;
2. දැනට පවතින නීති ප්‍රමාණවත් ද යන්න සමාලෝචනය කරන ලෙසත්;
3. අවශ්‍ය නම් සම්මාන ප්‍රදාන වැඩසටහන් සඳහා අවම විනිවිදභාව ප්‍රමිතීන් හඳුන්වා දෙන ලෙසත්;
4. ව්‍යාජ හෝ නොමඟ යවන වාණිජ ප්‍රචාරණ වැළැක්වීමට පවතින නීති ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසත්;
5. පාරිභෝගික පැමිණිලි සඳහා පහසු ක්‍රමවේදයක් ශක්තිමත් කරන ලෙසත්;
6. සම්මාන සංවිධායකයන් සහ විනිශ්චයකරුවන් සඳහා conflict-of-interest ප්‍රතිපත්ති හඳුන්වාදීම සලකා බලන ලෙසත්;
7. “ජාතික”, “ජාත්‍යන්තර”, “රාජ්‍ය අනුග්‍රහය” වැනි ප්‍රකාශවල සත්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි මාර්ගෝපදේශ හඳුන්වා දෙන ලෙසත්;
8. සැබෑ දක්ෂතා ඇගයීමට ලක් කරන විශ්වාසනීය සම්මාන වැඩසටහන්වල ගෞරවය ආරක්ෂා කරන ලෙසත් ය.
අවසාන වශයෙන්,
සම්මානයක් යනු පුද්ගලයකු ගේ නමට එකතු කරන තවත් වචනයක් පමණක් නොවේ. එය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ වෘත්තීය ජීවිතයට, සමාජ පිළිගැනීමට සහ මහජන විශ්වාසයට බලපෑම් කළ හැකි ගෞරවයකි. එබැවින් “සුදුස්සාට සුදුසු තැන” යන මූලධර්මය සම්මාන ක්ෂේත්‍රය තුළ ද ආරක්ෂා කළ යුතු ය. මුදල් ගෙවීමේ හැකියාව සහ සැබෑ දක්ෂතාවය අතර වෙනස ජනතාවට පැහැදිලි විය යුතුය.
සම්මානයක් ලබාගැනීම සඳහා ගෙවීමක් සිදුකරන පුද්ගලයාට තමන් මිලදී ගන්නේ කුමක්ද යන්න පැහැදිලිව දැනගැනීමට අයිතිය තිබිය යුතු අතර, සම්මානයක් ලබාදෙන සංවිධායකයාට ද තම ක්‍රමවේදය පිළිබඳව විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කිරීමේ වගකීමක් තිබිය යුතු ය.
අපගේ අරමුණ කිසිදු නිශ්චිත ආයතනයක් හෝ පුද්ගලයෙකු ඉලක්ක කරගැනීම නොවේ. මෙය මහජනතාව දැනුවත් කිරීම, පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම, සම්මාන ක්ෂේත්‍රයේ විශ්වාසනීයත්වය රැකගැනීම සහ සැබෑ දක්ෂතාවයට නිසි ගෞරවය ලබාදීම සඳහා වන ප්‍රතිපත්තිමය ඉල්ලීමකි.
සම්මානයේ ගෞරවය රැකෙන්නේ සම්මානය ලබන පුද්ගලයාගේ සුදුසුකමත්, සම්මානය ලබාදෙන ආයතනයේ විශ්වාසනීයත්වයත් දෙකම ආරක්ෂා කළ විට පමණි.
සුදුස්සාට සුදුසු ගෞරවය — විනිවිදභාවයෙන්, සාධාරණත්වයෙන් සහ වගවීමෙන්.
ආචාර්ය එම්. එම්. සෆාන්
විධායක අධ්‍යක්ෂක
මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ සංවිධානය (HRPO)
ප්‍රධාන කර්තෘ / CEO
Asia news plus one
Bbcmirror media
