සාහිත්‍ය කෘතියක් කියවීමෙන් අපට රසවින්දනයක්, සතුටක් හෝ කාල්පනික අත්දැකීමක් ලැබේ. එහෙත් සාහිත්‍ය කෘතියක් කියවීමෙන් පමණක් එහි සියලු අර්ථ, නිර්මාණාත්මක ලක්ෂණ සහ කලාත්මක වටිනාකම් හඳුනාගත හැකිද?
සාහිත්‍ය කෘතියක් ගැඹුරින් අධ්‍යයනය කරමින් එහි අන්තර්ගතය, ආකෘතිය, භාෂාව සහ නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම විමසා බැලීම සඳහා සාහිත්‍ය විචාරය වැදගත් වේ.
1. සාහිත්‍ය විචාරය යනු කුමක්ද?
සාහිත්‍ය විචාරය යනු සාහිත්‍ය කෘතිවල අන්තර්ගතය, ආකෘතිය, භාෂාව, ශිල්පීය ක්‍රම, අර්ථ සහ කලාත්මක වටිනාකම පිළිබඳව ක්‍රමානුකූලව අධ්‍යයනය කිරීම, විශ්ලේෂණය කිරීම, අර්ථකථනය කිරීම සහ ඇගයීමයි.
2. සාහිත්‍ය විචාරයේ අරමුණු මොනවාද?
*සාහිත්‍ය කෘතියක ගැඹුරු අර්ථ හඳුනාගැනීම.
*එහි කලාත්මක හා සෞන්දර්යාත්මක ලක්ෂණ විමසා බැලීම.
*කෘතියේ සාර්ථකත්වය සහ සීමා ඇගයීම.
*සාහිත්‍යය සහ සමාජය අතර පවතින සම්බන්ධතාව විමසීම.
*පාඨකයා ගේ විචාරාත්මක චින්තනය වර්ධනය කිරීම.
*සාහිත්‍ය කෘති පිළිබඳ නව අර්ථකථන ඉදිරිපත් කිරීම.
3. සාහිත්‍ය විචාරයේ මූලික ක්‍රියාවලි හතර
1. අධ්‍යයනය (Study)
සාහිත්‍ය කෘතිය සහ එයට අදාළ පසුබිම ක්‍රමානුකූලව හඳුනාගැනීම හා අධ්‍යයනය කිරීම.
2. විශ්ලේෂණය (Analysis)
කෘතියේ අන්තර්ගතය, ආකෘතිය, භාෂාව, චරිත, සංකේත සහ නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම කොටස් වශයෙන් විමසා බැලීම.
3. අර්ථකථනය (Interpretation)
කෘතිය තුළ අන්තර්ගත අදහස්, ගැඹුරු අර්ථ සහ සංකේතාත්මක අදහස් හඳුනාගෙන ඒවා පැහැදිලි කිරීම.
4. ඇගයීම (Evaluation)
කෘතියේ කලාත්මක වටිනාකම, සාර්ථකත්වය සහ සීමා පිළිබඳ විචාරාත්මක තක්සේරුවක් කිරීම.
මෙම ක්‍රියාවලි එකිනෙකින් වෙන් වූ ඒවා නොව, එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ සහ එකිනෙක පෝෂණය කරන ක්‍රියාවලියකි.
ක්‍රියාවලිය විමසන ප්‍රශ්නය
4. සාහිත්‍ය රසවින්දනය සහ සාහිත්‍ය විචාරය අතර වෙනස කුමක්ද?
සාහිත්‍ය රසවින්දනය (Literary Appreciation) යනු සාහිත්‍ය කෘතියක සුන්දරත්වය, භාෂා රසය, හැඟීම් සහ නිර්මාණාත්මක අත්දැකීම් විඳගැනීමයි.
සාහිත්‍ය විචාරය (Literary Criticism) යනු එම කෘතියේ අර්ථය, භාෂාව, සංකේත, නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම සහ කලාත්මක වටිනාකම විමසා බැලීමයි.
උදාහරණයක්:
කවියක සඳ පිළිබඳ උපමාවක සුන්දරත්වය විඳීම රසවින්දනයකි. එහෙත් එම සඳ උපමාවෙන් නිරූපණය වන සංකේතාත්මක අර්ථය සහ කවියා එය භාවිත කර ඇති ආකාරය විමසා බැලීම විචාරාත්මක ප්‍රවේශයකි.
5. සාහිත්‍ය විචාරකයකු සතු විය යුතු ගුණාංග මොනවාද?
*පුළුල් සාහිත්‍ය දැනුම
*විශ්ලේෂණාත්මක චින්තනය
*විචාරාත්මක විනිශ්චය
*සාධාරණත්වය හා විවෘත මනස
*සාහිත්‍ය න්‍යායන් පිළිබඳ දැනුම
*තාර්කිකව අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමේ හැකියාව
6. සාහිත්‍ය විචාරයේ ප්‍රධාන කාර්යභාර මොනවාද?
*අර්ථකථනය (Interpretation): සාහිත්‍ය කෘතිවල අර්ථ සහ අදහස් පැහැදිලි කිරීම.
*විශ්ලේෂණය (Analysis): කෘතියේ නිර්මාණාත්මක අංග සහ ශිල්පීය ක්‍රම විමසීම.
*ඇගයීම (Evaluation): කෘතියේ කලාත්මක සාර්ථකත්වය හා සීමාවන් තක්සේරු කිරීම.
*මඟපෙන්වීම (Guidance): පාඨකයන්ට කෘති වඩාත් ගැඹුරින් අවබෝධ කරගැනීමට උපකාර කිරීම.
*සාහිත්‍ය කතිකාව වර්ධනය කිරීම (Developing Literary Discourse): සාහිත්‍යය පිළිබඳ නව අදහස්, විවාද සහ අර්ථකථන සඳහා අවකාශ සැලසීම.
මෙහිදී මූලික ක්‍රියාවලි යනු විචාරය සිදු කරන ආකාරය වන අතර, කාර්යභාරයන් යනු සාහිත්‍ය විචාරය මගින් ඉටු වන පුළුල් මෙහෙවරයි.
අවසාන අදහස
සාහිත්‍යය රසවිඳීමෙන් අපට සතුටක් ලැබේ. එය විචාරාත්මකව අධ්‍යයනය කිරීමෙන් අපගේ දැනුම, අවබෝධය සහ චින්තනය තවදුරටත් පුළුල් වේ.
සාහිත්‍යය රසවිඳින්නට පමණක් නොව, එය විමසන්නටත් ඉගෙන ගනිමු.
උපුටා ගැනීම සිංහල දැනුම Sinhala Knowledge face book පිටුවෙන්