සිරියාවේ කුප්‍රසිද්ධ සමූහ සුසාන කිහිපයක තිබූ දහස් සංඛ්‍යාත පුද්ගල මළ සිරුරු, හුදෙකලා කාන්තාර ප්‍රදේශයක යළි වළ දැමූ බවට ඒ පිලිබඳ සිදු කළ විශේෂ විමර්ෂණයක දී අනාවරණයව ඇතැයි, එම පුවත් සේවය පවසයි.
සිරියාවේ හිටපු ජනපති, බෂාර් අල්-අසාද් ගේ හමුදාව විසින් එරට කුටේෆා (Qutayfah) හි පිහිටි සමූහ සුසානයක වූ පුද්ගල දේහ කොටස් ධුමෙයිර් (Dhumair) නගරයෙන් පිටත පිහිටි කාන්තාරයක, දෙවන රහස් සමූහ සුසානයක් වෙත අස්ථාන කළ බවට තොරතුරු එතෙක් අනාවරණය වී නොතිබිණි.
රොයිටර්ස් පුවත් සේවය ඒ පිලිබඳ සිදු කළ විශේෂ විමර්ශනයකදී, එම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් සෘජුව කරුණු දත් පුද්ගලයින් 13 දෙනකු හා සිදු කළ සම්මුඛ සාකච්ඡාවලදී මෙම තොරතුරු මුලින්ම අනාවරණය කර ගත් බව, එම පුවත් සේවය පවසයි. ඒ අනුව, අසාද් රජය, කුටේෆා සමූහ සුසානයේ වූ පුද්ගල මළ සිරුරු හා කොටස් නව රහස් සමූහ සුසානයක් වෙත ප්‍රවාහනය කිරීමේ දෙවසරක මෙහෙයුමක් දියත් කර තිබූ බවට කරුණු අනාවරණය වී ඇත.
රොයිටර්ස් පුවත් සේවය මගින් ඊට සම්බන්ධ ලේඛන රැසක් සහ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප රැසක් ද සමීපව නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
ජනපති අසාද් ගේ එම කූට මෙහෙයුම "භූමි විකාශන මෙහෙයුම" (Operation Move Earth) ලෙස නම් කර තිබූ බව ද එහිදී හෙළි විය. එය, 2019 සිට 2022 තෙක් වූ දෙවසරක කාලය තුළ දියත් කර ක්‍රියාත්මක කරන ලද්දකි. ජනපති අසාද් විසින් සිය කෲර අපරාධ සහමුලින් සඟවා, යළි තම ප්‍රතිරූපය නංවාලීම පිණිස එම මෙහෙයුම සිදු කර තිබේ.
රොයිටර්ස් පුවත් සේවය, සිය විමර්ශනය මගින් හෙළි කරගත් තොරතුරු රැසක් ඊයේ (14), වත්මන් සිරියානු ජනපති, අහ්මෙඩ් අල්-ෂරා (Ahmed al-Sharaa) වෙත දැන්වීය. රජය, මෙතෙක් ඒ පිලිබඳ කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් දක්වා නැත. කෙසේවෙතත්, එම දෙවන සමූහ සුසානය ද අපරාධකරුවන් විසින් විනාශ කිරීමට යත්න දරතියි, අනුමානය මත, එහි පිහිටීම පිලිබඳ කිසිදු නිශ්චිත තොරතුරක් 'දැන්ම' අනාවරණය කිරීමෙන් වැළකී සිටින බව එම පුවත් සේවය පවසයි.
ධුමෙයිර් හි කි.මී. 2 ක පමණ කාන්තාර වපසරියක, අගල් 32කින් යුත් නව සමූහ සුසානය, සිරියානු සිවිල් යුද සමයේ සිදු කරන ලද මානව අපරාධ රැසක සුල මුල හෙළි කරනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
අසාද් රජය, කුටේෆා හි පිහිටි මුල් සමූහ සුසානයේ පුද්ගල මළ සිරුරු වළ දැමීමේ මෙහෙයුම ආරම්භ කළේ, එරට සිවිල් යුද්ධය ඇරඹි 2012 වසරේ මුල් වකවානුවේදීය. ඒකාධිපති නායක අසාද් රජයේ සිර කඳවුරුවල ජීවිතක්ෂයට පත් හමුදා සෙබළුන් සහ තවත් සිරකරුවන් රැසකගේ මළ සිරුරු එහි තැන්පත්ව තිබිණ.
සිරියානු මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයකු විසින් කුටේෆා සමූහ සුසානය පිලිබඳ කරුණු මුලින්ම අනාවරණය කෙරුණේ 2014 වසරේදීය. 2019 පෙබරවාරි මස සිට 2022 අප්‍රේල් දක්වා වූ කාල සීමාව පුරා, සෑම සතියකම දින හතරක්, රාත්‍රී කාලයේ, කැණීම් අපද්‍රවය සහ මානව සිරුරු කොටස් පිරවූ ට්‍රක් රථ අටකින්, කුටේෆා සිට ධුමෙයිර් දක්වා එම සමූහ සුසාන අස්ථාන මෙහෙයුම සිදු කර තිබේ.
සිවිල් අරගලයකින් ඒකාධිපති අසාද් රජය ඉකුත් වසර අග බිඳ වැටීමත් සමග ජනපති බෂාර් අල්-අසාද් සහ ඔහුගේ සමීප සහචරයෝ රුසියාවට පලා ගියහ.
(සටහන | Reuters ඇසුරින්; හර්ෂ උදයකාන්ත පීරිස්)
(harshaprs@yahoo.com)
10/15/2025
මුලාශ්‍රය :
Exclusive: Assad government secretly moved mass grave to cover up killings, Reuters investigation finds
