ටකා කෝටි 4,000ක මහා පලායෑම: තැන්පත්කරුවන් බැංකුව අතහරින්නේ ඇයි?
වීදි සටන්, පාර්ලිමේන්තු ගැටුම් සහ මුළු ආර්ථිකයටම එල්ලවන මාරක තර්ජනය
දේශපාලන පත්වීම්, තැන්පතු ඉල්ලා අස්කර ගැනීම් සහ බිඳවැටුණු විශ්වාසය මැද බංග්ලාදේශයේ විශාලතම ෂරියා බැංකුව මුහුණ දෙන සැබෑ තත්ත්වය පිළිබඳ විග්‍රහයක්.
2024 වසරේ සිදුවූ දේශපාලන පෙරළියත් සමඟ බංග්ලාදේශයේ ඉස්ලාමි බැංකුව (Islami Bank) දැවැන්ත කඩා වැටීමකින් බේරා ගැනීමට බංග්ලාදේශ මහ බැංකුව සමත් විය. 'එස් අලාම්' (S Alam Group) සමාගම විසින් සිදුකළ බිලියන ගණනක මූල්‍ය වංචා හේතුවෙන් අගාධයට වැටී තිබූ බැංකුව, අන්තර්කාලීන රජයේ මූල්‍ය සහාය මත යළි හිස එසවීය. ගනුදෙනුකරුවන්ට බියකින් තොරව මුදල් ආපසු ගැනීමට අවස්ථාව ලැබුණි. නමුත්, ඒ සැනසීම පැවතියේ ටික දිනකි. බැංකුවට පත්කළ නව සභාපතිවරයා මුල් කරගනිමින් ඉස්ලාමි බැංකුව සති කිහිපයක් ඇතුළත යළිත් දැඩි ද්‍රවශීලතා (Liquidity) අර්බුදයකට හා දේශපාලන කුණාටුවකට මැදිව තිබේ.
අර්බුදයට පාර කැපූ 'රාත්‍රී පත්වීම'
නමුත් ගැටලුව වන්නේ, පසුගිය අවාමි ලීග් (Awami League) රජය සමයේ සිදුවූ බැංකු වංචා රැසකට මොහු සෘජුව හෝ වක්‍රව වගකිව යුතු බවට මහ බැංකු සේවකයන්ගෙන්ම චෝදනා එල්ල වී තිබීමයි. වංචා චෝදනා එල්ල වූ, බිරිඳ පවා බැංකු ණය පැහැර හැර ඇති අයෙකු මෙවැනි සංවේදී තනතුරකට පත් කළේ ඇයිද යන්න දැන් මහ බැංකුවෙන් විමසන ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයයි. මෙම හදිසි පත්වීම පිටුපස දේශපාලන හස්තයක් ඇති බවට මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රය සැක කරයි.
සතියකින් බිලියන 4ක් එළියට: තැන්පත්කරුවන්ගේ භීතිය
මෙම පත්වීමත් සමඟ බැංකුවේ සේවකයන් මෙන්ම ගනුදෙනුකරුවන්ද දැඩි ලෙස නොසන්සුන් විය. විශ්වාසය බිඳවැටීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජූනි මාසයේ පළමු සතිය තුළ පමණක් තැන්පත්කරුවන් ටකා කෝටි 4,000 කට වඩා (Over Tk 4,000 crore) බැංකුවෙන් ඉල්ලා අස්කර ගෙන ඇත.
තත්ත්වය පාලනය කිරීමට මහ බැංකුව විසින් මුදල් ආපසු ගැනීම් සීමා කර තිබේ. 'බැංකු දුවෑමක්' (Bank Run - එනම් තැන්පත්කරුවන් එකවර මුදල් ලබාගැනීමට වැල නොකැඩී පැමිණීම) වැළැක්වීමට ඉස්ලාමි බැංකුව මේ වන විට මහ බැංකුවෙන් ටකා කෝටි 10,000 ක හදිසි මූල්‍ය ආධාර (Bailout) ඉල්ලා ඇත. මහ බැංකුවේ ප්‍රකාශකයන් පවසන්නේ චෝදනා ඔප්පු වී නැති බැවින් පත්වීමේ වරදක් නැති බවයි. එහෙත්, විශ්වාසනීය පුද්ගලයෙකු පත් කළේ නම් මෙම අනවශ්‍ය මූල්‍ය පීඩනය වළක්වා ගත හැකිව තිබුණි.
ආගමික දේශපාලනය සහ සමස්ත පද්ධතියේ අවදානම
ඉස්ලාමි බැංකුව ආරම්භ වූ 1983 වසරේ සිටම ඊට 'ජමාත්-ඉ-ඉස්ලාමි' (Jamaat-e-Islami) පක්ෂය සමඟ සමීප සබඳතාවක් තිබූ බව රහසක් නොවේ. නව සභාපතිවරයාට එරෙහිව බැංකු සේවකයන් කරන අරගලයට ජමාත් පක්ෂය වීදි බැස සහාය පළ කරමින් සිටී. පාර්ලිමේන්තුව තුළ පවා රජය සහ විපක්ෂය මේ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා හුවමාරු කර ගනිති.
බැංකුකරුවන්ගේ සංගමයේ සභාපති මෂ්රූර් අරෙෆින් (Mashrur Arefin) පෙන්වා දෙන්නේ මෙම දේශපාලන නොසන්සුන්තාව ඉස්ලාමි බැංකුවට පමණක් නොව, බංග්ලාදේශයේ සමස්ත මූල්‍ය පද්ධතියේම ස්ථාවරත්වයට සහ ජනතා විශ්වාසයට බරපතළ තර්ජනයක් වී ඇති බවයි. මහ බැංකුවට මෙය තනිව විසඳිය නොහැකි බැවින්, රජය වහාම මැදිහත් නොවුවහොත් රටේ විශාලතම පෞද්ගලික බැංකුව හරහා සමස්ත ආර්ථිකයම අනතුරේ වැටීමට නියමිතය.
මුලාශ්‍රය :
Analysis
Why is Bangladesh Bank failing to handle Islami Bank with care?
