එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර සාකච්ඡා සඳහා ලෙබනනය ද ඈඳා ගැනීම ඉරානයේ අපේක්ෂාවක් විය. එහෙත්, ගැටුමට හොඳම විසඳුම ඊශ්‍රායලය හා මුහුණට මුහුණ සාකච්චා පැවැත්වීම බව ලෙබනන බලධාරීහු අවධාරණය කරති.
පසු ගිය මාර්තු 2 දා සිට, ඊශ්‍රායල - ලෙබනන ගැටුම අළුත් විය. ඉරානයට පක්ෂපාතීත්වය පළ කරමින් හිස්බොල්ලා සන්නද්ධ කල්ලිය ඊශ්‍රායලය දෙසට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමත් සමග ඊශ්‍රායල පාබල සහ ගුවන් හමුදා එක්ව ලෙබනනයේ දැඩි ආක්‍රමණශීලී ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීම ආරම්භ කළහ. එම අඛණ්ඩ ප්‍රහාර හමුවේ, ලෙබනන වැසියෝ 4000කට අධික පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්වූහ.
ඉකුත් අප්‍රේල් සිට යත්න දැරූ, ලෙබනන - ඊශ්‍රායල සාකච්ඡා වට හතරක් ම අසාර්ථක විය. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපද - ඉරාන මූලික සාම ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමත් සමග, ඊශ්‍රායල - ලෙබනන ගැටුම් ද මෙම සතියේ ඉසිඹු ලද්දේය. සටන් විරාම ගිවිසුම සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම්, ලෙබනනය ඇතුළු සියලු පෙරමුණු හි, යුද්ධය වහා අවසන් කළ යුතු බව, ඉරානය උදක්ම අවධාරණය කළේය. ඉරාන හිතවාදී හිස්බොල්ලා සංවිධානයට එම ප්‍රකාශය ඉමහත් සතුටට කරුණකි. එහෙත්, ලෙබනන රාජ්‍යයට එය අවාසි සහගත තත්ත්වයකි. ඉරානයට කිසිවිට ලෙබනනය නියෝජනය කරමින් සාකච්ඡා කිරීමේ අයිතියක් නැතැයි, ලෙබනන ජනපති, ජෝසේෆ් අවුන් පුන පුනා අනතුරු ඇඟවීය.
ඊශ්‍රායලය සහ ලෙබනනය අතර විශ්වසනීයත්වය නිරන්තරව පළුදුව පැවතීම එම සාකච්ඡා ඉදිරියට රැගෙන යාමට බාධාවකි. ඊශ්‍රායල ඉල්ලීම් එපරිදිම ඉටුකිරීමට ලෙබනනය අපොහොසත් බව ලෙබනන නිලධාරීහු පවසති.
ලෙබනනයෙන්, ඊශ්‍රායල හමුදා ඉවත් කිරීම සාම ක්‍රියාවලියට අත්‍යවශ්‍ය කටයුත්තකි. එහෙත්, එම හමුදා, දකුණු ලෙබනනයේ අඛණ්ඩව රැඳී සිටින බව, ඊශ්‍රායල නිලධාරීන් විසින් අවධාරණය කර තිබේ. එහෙත්, එම හමුදා, ලෙබනනයෙන් ඉවත් වීම පිලිබඳ සාධාරණ කාලසටහනක් දෙරට අතර සාකච්ඡා හිදී, ඉදිරිපත් කළ යුතු බව ලෙබනන නිලධාරීහු කියා සිටිති.
"මේ සාකච්ඡා හි අවබෝධාත්මක සන්ධිස්ථානයකට පිවිසිය හැක්කේ එවිට පමණයි. විශේෂයෙන්ම, ඉරානය හා කඹ ඇදීමක නිරත අවස්ථාවක," ලෙබනන නිලධාරියකු පැවසී යැයි, රොයිටර්ස් පුවත් සේවය සඳහන් කරයි.
හිස්බොල්ලා සංවිධානය පූර්ණ වශයෙන් නිරායුධ කර, ලෙබනනය හා 'පවිත්‍ර' සාම ගිවිසුමකට පිවිසීම ඊශ්‍රායලයේ අපේක්ෂාවයි. ඔවුන් සාකච්ඡා මේසයට හිඳ ගන්නේ, එම අරමුණ පෙරදැරිව ය. ඊශ්‍රායලයට, ලෙබනනය සමග පවතින ගැටලුව හිස්බොල්ලා සන්නද්ධ කල්ලිය පමණි. එය නිරායුධ කර විසුරුවා හැරීම ඊශ්‍රායලයේ ඒකායන අධිෂ්ඨානයයි. පූර්ණ වශෙයන් ආයුධ බිම තැබීම හිස්බොල්ලා කල්ලිය ප්‍රතික්ෂේප කර සිටී. ඊශ්‍රායලය සමග සෘජු සාකච්ඡාවට නොයන ලෙස ඔවුහු ලෙබනනයට බල කර සිටිති.
(සටහන: හර්ෂ උදයකාන්ත පීරිස්)
6/23/2026
(harshaprs@yahoo.com)
New Lebanon-Israel talks to begin, in shadow of US-Iran deal
