කැස්පියන් මුහුදේ ඉරාන නෞකාවකට යුක්‍රේන ප්‍රහාරයක්: එක්සත් ජනපදය රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මාවත විවෘතව තබයි
මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින උග්‍ර අර්බුදය රතු මුහුද සහ කැස්පියන් මුහුද දක්වා තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින බව වාර්තා වේ. එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් ඉරානයට එරෙහිව අඛණ්ඩව දින 13ක් පුරා එල්ල කරන ලද ගුවන් ප්‍රහාර ජූලි 26 වන දින වන විට තාවකාලිකව නවත්වා තිබුණද, ඉරානයට එරෙහිව පනවා ඇති නාවික තහනම පූර්ණ වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බව එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක අංශ තහවුරු කරයි.
එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ පාලන අධිකාරිය සඳහන් කරන්නේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික විසඳුමකට එළැඹීම සිය ප්‍රමුඛතාව වන නමුත්, ඉරානය ඊට නිසි ලෙස අනුගත නොවන්නේ නම් ඊට මුහුණ දීමට සිදුවන ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව ද අනතුරු අඟවා ඇති බවයි. මේ අතර, පසුගිය පැය 24 තුළ ඉරානය විසින් කලාපයේ අසල්වැසි රටවල් වෙත ප්‍රහාර එල්ල කිරීමෙන් වැළකී සිටීම ද විශේෂත්වයකි.
සෞදි තෙල් යටිතල පහසුකම්වලට හුති ප්‍රහාර
එක්සත් ජනපද ප්‍රහාර තාවකාලිකව නැවතී පැවතියද, ඉරාන සහාය ලබන යේමනයේ හුති කැරලිකරුවන් සෞදි අරාබියේ රතු මුහුදු වෙරළ තීරයේ පිහිටි ප්‍රධාන තෙල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කරගනිමින් දැවැන්ත ප්‍රහාර මාලාවක් දියත් කර ඇත. හුති හමුදා ප්‍රකාශක යහ්යා සරී තහවුරු කළ පරිදි, සෞදි රාජ්‍ය තෙල් සමාගම වන ඇරැම්කෝ (Aramco) සමාගමට අයත් ජිසාන් (Jizan) සහ යන්බු (Yanbu) හි පිහිටි පහසුකම් වෙත මෙම ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ.
මෙම ප්‍රහාර හේතුවෙන් ජිසාන් නගරයේ පිහිටි ඉන්ධන ගබඩා සහ පිරිපහදු පරිශ්‍රයට සැලකිය යුතු හානියක් සිදුව ඇති බව විදේශ මාධ්‍ය වාර්තා කරයි. කෙසේ වෙතත්, යන්බු ප්‍රදේශයේ පිහිටි තෙල් පහසුකම් ඉලක්ක කර පැමිණි බැලස්ටික් මිසයිල දෙකක් සෞදි අරාබියේ ස්ථාපිත කර ඇති පේට්‍රියට් මිසයිල විරෝධී පද්ධතිය මඟින් අහසේදීම විනාශ කර ඇති බව සඳහන් වේ.
කැස්පියන් මුහුද සහ යේමන අභ්‍යන්තර ගැටුම්
මේ අතර, කැස්පියන් මුහුදේ ගමන් කරමින් තිබූ ඉරාන වෙළඳ නෞකාවකට යුක්‍රේනය විසින් ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ඇති බවට ඉරාන විදේශ අමාත්‍යාංශය චෝදනා කරමින් සිය දැඩි විරෝධය පළ කර ඇත. එම ප්‍රහාරයෙන් නෞකාවේ සිටි නාවිකයෙකු මියගොස් තවත් අයෙකු තුවාල ලබා ඇති බව ඉරානය සඳහන් කරයි.
යුක්‍රේන ජනාධිපති වොලොඩිමීර් සෙලෙන්ස්කි ද කැස්පියන් මුහුදේ හමුදා භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කළ නෞකා ඉලක්ක කර දීර්ඝ පරාසයක ප්‍රහාර එල්ල කළ බව තහවුරු කර තිබේ.
කලාපීය ප්‍රචණ්ඩත්වය ඉහළ යාමත් සමඟ යේමනයේ සෞදි සහාය ලබන ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් රජයේ හමුදා ද හුති ඉලක්ක වෙත ප්‍රහාර වේගවත් කර ඇත. එරට මරිබ් සහ අල්-ජව්ෆ් ප්‍රාන්තයන්හි පිහිටි හුති ආයුධ ගබඩා සහ මිසයිල විදින ස්ථාන ඉලක්ක කර ගුවන් ප්‍රහාර එල්ල කර ඇති අතර, සෞදි ප්‍රමුඛ සංධානය විසින් හොදෙයිදා (Hodeidah) රතු මුහුදු වරාය නගරයේ හුති හමුදා මධ්‍යස්ථාන වෙත ද ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ.
හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ රතු මුහුද යනු ගෝලීය බලශක්ති සහ වෙළඳ නාවික ගමනාගමනයේ ප්‍රධානතම මර්මස්ථාන දෙකකි. එකී කලාපයන්හි හමුදාමය උද්රේකයන් වර්ධනය වීම ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල කෙරෙහි මෙන්ම ගෝලීය සැපයුම් ජාලයන්හි ස්ථාවරත්වයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරයි. එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් තාවකාලිකව ප්‍රහාර අත්හිටුවා තිබුණ ද, යේමන අභ්‍යන්තරයේ සහ කැස්පියන් මුහුදේ සිදුවන මෙම හමුදාමය වර්ධනයන් හමුවේ මැදපෙරදිග කලාපීය රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සහ නාවික ආරක්ෂණ තත්ත්වය වඩාත් සංකීර්ණ මුහුණුවරක් ගෙන තිබේ.
මතු දැක්වෙන වීඩියෝව මඟින් එක්සත් ජනපද-ඉරාන ප්‍රහාර තාවකාලිකව නතර වීම සහ සෞදි අරාබියට එරෙහිව හුති මිසයිල ප්‍රහාර උග්‍රවීම පිළිබඳ මෑත කාලීන හමුදාමය හා ආරක්ෂක විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කෙරේ.
(සටහන: Reuters ඇසුරින්; හර්ෂ උදයකාන්ත පීරිස්)
7/26/2026
(harshaprs@yahoo.com)
මුලාශ්‍රය :
Iran war spreads to Red Sea and Caspian, Gulf quiet as US forgoes strikes
