අපරාධ සාධාරණ පද්ධතියේ සහ සිරගෙවල්වල තදබදය දුරලීමට පකිස්ථානයෙන් නව ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනාවලියක්!

සුළු වරදකරුවන් සඳහා විකල්ප දඬුවම්, විද්‍යුත් අධිකරණ (e-Courts) සහ පුනරුත්ථාපනය මුල් කරගත් නව මූලෝපායික ප්‍රවේශයක්


පොලිසිය, බන්ධනාගාර සහ සාධාරණත්ව පද්ධතියේ සබඳතාව

පකිස්ථානයේ අපරාධ සාධාරණ පද්ධතිය (Criminal Justice System - CJS) තුළ පොලිසිය සතු කාර්යභාරය වන්නේ වැරදි වැළැක්වීම, විමර්ශනය සහ සැකකරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීමයි. බන්ධනාගාර අංශ සතු වගකීම වන්නේ අත්අඩංගුවට පත්වන පිරිස් සුරක්ෂිතව රඳවා තබාගැනීම, මානව හිමිකම් සුරැකීම සහ පුනරුත්ථාපන කටයුතු සිදුකිරීමයි. මෙකී ආයතන ද්විත්වය අතර පවතින සබඳතාව මෙහෙයුම් මට්ටමින්, දිස්ත්‍රික් මට්ටමේ සම්බන්ධීකරණ කමිටු (Criminal Justice Coordination Committees - CJCCs) මගින් සහ ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශ මට්ටමින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

කෙසේ වෙතත්, නීති තදින් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පවතින සංකීර්ණතා නිසා බන්ධනාගාර තුළ අධික තදබදයක් නිර්මාණය වී ඇති අතර, එය පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාවයට දැඩි ලෙස බලපා ඇත.

ඛයිබර් පක්තුන්ක්වා (KP) පළාතේ නඩු දත්ත (2024)     

| සමස්ත වාර්තා වූ නඩු සංඛ්‍යාව: 217,024ක්                                                                                
| පුද්ගලයන් සහ දේපොළවලට එරෙහි අපරාධ: 22,969ක්                                                                      
| රථවාහන හා මහාමාර්ග වැරදි: 3,324ක්                                                                                  
| පකිස්ථාන දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ (PPC) වෙනත් වගන්ති යටතේ නඩු: 37,887ක්                                                      
| දේශීය හා විශේෂ නීති (L&SLs) යටතේ නඩු: 152,994ක් (මත්ද්‍රව්‍ය, සූදුව, විදුලි සොරකම්, ගුවන් වෙඩි තැබීම් ආදිය)            


නීතිමය පරස්පරතා සහ යටිතල පහසුකම් අභියෝග

ඛයිබර් පක්තුන්ක්වා (Khyber Pakhtunkhwa - KP) පළාතේ 2024 දත්ත සලකා බැලීමේදී, වාර්තා වූ නඩුවලින් 152,994ක්ම දේශීය හා විශේෂ නීති (Local and Special Laws) යටතේ ගොනු කර ඇති සුළු සහ අවිචණ්ඩකාරී වැරදි වේ. මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය, අනවසර විදුලි පාරිභෝජනය, සූදුව සහ ගුවන් වෙඩි තැබීම් වැනි වැරදි වෙනුවෙන් සිරගත කිරීමට වඩා දඩ මුදල් නියම කිරීම සහ විකල්ප දඬුවම් හඳුන්වා දීම මගින් බන්ධනාගාර තදබදය, දූෂණය සහ මානව හිමිකම් කඩවීම් විශාල ලෙස අවම කරගත හැකි බව පෙන්වා දී ඇත.

එමෙන්ම, අලුතින් දිස්ත්‍රික්ක නිර්මාණය කිරීමේදී අධිකරණ සහ බන්ධනාගාර යටිතල පහසුකම් පිළිබඳ අවධානය යොමු නොවීමත්, සැකකරුවන් අධිකරණය වෙත ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා විශාල පොලිස් බලඇණියක් සහ සම්පත් වැයවීමත් ප්‍රධාන ගැටලුවක් වී තිබේ. බ්‍රිතාන්‍යය, නවසීලන්තය සහ ඇමරිකාව වැනි රටවල මෙන් සැකකරුවන් ප්‍රවාහනය වෙනුවෙන්ම ස්වාධීන ආයතනයක් පිහිටුවීම මගින් පොලිසියට පවතින කාර්යබහුලත්වය අඩුකර ගත හැකිය.

නව තාක්ෂණය, පුනරුත්ථාපනය සහ ප්‍රජා සේවය

බන්ධනාගාර ආරක්ෂාව නංවාලීම සඳහා CCTV සහ බයෝමෙට්‍රික් (Biometrics) තාක්ෂණය යොදාගැනීම මෙන්ම, ඔන්ලයින් නඩු විභාග (e-Courts) පැවැත්වීම මගින් මුදල් සහ කාලය ඉතිරි කරගත හැක. බන්ධනාගාර යනු හුදු දඬුවම් දෙන ස්ථානයක් නොව, වැරදිකරුවන් සමාජගත කරන පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානයක් විය යුතු බව මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් අවධාරණය කෙරේ.

මනෝවිද්‍යාඥයන් සහ සමාජ සේවකයන් සමඟ එක්ව බන්ධනාගාර තුළ මනෝවිද්‍යාත්මක උපදේශන සහ මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වූවන් පුනරුත්ථාපනය කිරීමේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. එමෙන්ම, අවිචණ්ඩකාරී වැරදිකරුවන් සඳහා ඇප ලබාදීමේ ක්‍රියාවලිය ලිහිල් කිරීම, ප්‍රජා සේවාවල නිරත කරවීම (Community-based Corrections) සහ රැකියා පුහුණු ලබාදී නැවත සමාජගත කිරීම මගින් ඔවුන් නැවත අපරාධවලට යොමුවීම (Recidivism) වළක්වා ගත හැකිය.

පේෂාවර් අධිකරණ ඇකඩමියේ (Peshawar Judicial Academy) පැවැති විශේෂ සාකච්ඡාවකදී ප්‍රකාශ වූ පරිදි, පොලිස් සහ බන්ධනාගාර නිලධාරීන් වෙනුවෙන් ඒකාබද්ධ පුහුණු පාඨමාලා පැවැත්වීම තුළින් පද්ධතියේ වගවීම සහ වෘත්තීයභාවය වර්ධනය කරගත හැකි අතර, එසේ නොමැති වුවහොත් බන්ධනාගාර යනු අපරාධකරුවන් සහ අන්තවාදීන් බිහි කරන තවානක් බවට පත්වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.

මුලාශ්‍රය :

Reform partners