ලෝක තෙල් සැපයුම 4%කින් පහත වැටෙන බවට ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ඒජන්සියෙන් (IEA) අනතුරු ඇඟවීම්
ඇමෙරිකානු නාවික බාධා කිරීම් සහ ආර්ථික බලපෑම
ඉරානයට එරෙහිව පනවා ඇති නාවික ප්‍රවාහන තහනම (Naval Blockade) කාලසීමාවකින් තොරව පවත්වාගෙන යාමට ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපද හමුදාවට පූර්ණ හැකියාව පවතින බව ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් (Pete Hegseth) ප්‍රකාශ කර තිබේ.
පැනමාවේ පැවැති මාධ්‍ය හමුවකට එක්වෙමින් ආරක්ෂක ලේකම්වරයා සඳහන් කළේ ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාවේ යුද නැව් මාරුවෙන් මාරුවට යොදවමින් මෙම නාවික සම්බාධකය නොනවත්වා පවත්වාගෙන යන බවයි.
එමෙන්ම , ඉරානය වෙත පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ දැවැන්ත මූල්‍ය හා ආර්ථික සම්බාධක මාලාවක් පැනවීමට ඉදිරි සතියේදී කටයුතු කරන බව ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් (Scott Bessent) සඳහන් කර සිටියි.
ඉරානයේ ප්‍රධාන විදේශ විනිමය මාර්ග සම්පූර්ණයෙන්ම අහිර කරමින් සිදුකෙරෙන මෙම ක්‍රියාමාර්ගය, එරට ආර්ථිකයට දැවැන්ත පහරක් එල්ල කර ඇති බව හෙතෙම වැඩිදුරටත් පැවසීය.
මැදපෙරදිග අර්බුදය සහ ගෝලීය බලශක්ති
| ඇමෙරිකානු නාවික රෝධය: හෝමූස් සමුද්‍රසන්ධිය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් නොනවත්වා පවත්වාගෙන යාමට පියවර
| ඉරාන කොන්දේසි: සම්බාධක ඉවත් කර අත්හිටුවා ඇති වත්කම් නිදහස් කරන තෙක් නෞකා ගමනාගමනයට ඉඩ නොදීම
| හෝමූස් සමුද්‍රසන්ධියේ නෞකා: යුද්ධයට පෙර දිනකට 130-140 පැවැති සංඛ්‍යාව දැනට නෞකා 8 දක්වා පහත වැටීම
| ගෝලීය තෙල් සැපයුම: ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ඒජන්සියට (IEA) අනුව දිනකට බැරල් මිලියන 4.3ක (4%ක) අඩුවීමක්
| නවතම ගැටුම්: අබුඩාබි National Oil Company (ADNOC) නෞකා දෙකකට ඉරාන ප්‍රහාර
හෝමූස් සමුද්‍රසන්ධිය සහ ගෝලීය තෙල් අර්බුදය
මෙම නාවික බාධාවලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඉරානය ද හෝමූස් සමුද්‍රසන්ධිය (Strait of Hormuz) හරහා කෙරෙන ජාත්‍යන්තර නෞකා ගමනාගමනයට බාධා පමුණුවමින් සිටියි.
පසුගියදා එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට (UAE) අයත් අබුඩාබි ජාතික තෙල් සමාගමේ නෞකා දෙකකට හෝමූස් සමුද්‍රසන්ධිය හරහා ගමන් කරමින් සිටියදී ඉරාන ප්‍රහාර එල්ල වූ බව WAM රාජ්‍ය පුවත් සේවය තහවුරු කළේය.
ගෝලීය වශයෙන් පරිභෝජනය කරන තෙල් සහ ද්‍රවීකරණය කළ ස්වාභාවික වායු (LNG) ප්‍රමාණයෙන් පහෙන් පංගුවක් ප්‍රවාහනය කෙරෙන්නේ මෙම උපායමාර්ගික සමුද්‍රසන්ධිය හරහාය.
යුද්ධයට පෙර දිනකට නෞකා 130ත් 140ත් අතර සංඛ්‍යාවක් ගමන් කළ මෙම සමුද්‍රසන්ධිය හරහා දැනට ගමන් කරන්නේ දිනකට නෞකා 8ක් වැනි ඉතා අඩු සංඛ්‍යාවකි.
තමන් වෙත පනවා ඇති ආර්ථික සම්බාධක ඉවත් කර, අත්හිටුවා ඇති ඉරාන වත්කම් නිදහස් කරන තෙක් හෝමූස් සමුද්‍රසන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමට ඉඩ නොදෙන බව තෙහෙරාන් පාලනය අවධාරණය කරයි.
ගෝලීය ආර්ථිකයට එල්ල වන බලපෑම
මෙම මතභේදාත්මක තත්ත්වය හමුවේ ගෝලීය තෙල් සැපයුම සප්‍රමාණව පවත්වාගෙන යාම දැඩි අභියෝගයක් වී තිබේ.
ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ඒජන්සිය (IEA) සිය නවතම වාර්තාව මගින් පෙන්වා දෙන්නේ මේ වසර තුළ ගෝලීය තෙල් සැපයුම දිනකට බැරල් මිලියන 4.3කින් හෙවත් සමස්ත සැපයුමෙන් 4%කින් පමණ පහත වැටෙනු ඇති බවයි.
එමෙන්ම යේමනයේ හවුති සූත්‍රධාරීන් විසින් සෞදි ඇරම්කෝ (Saudi Aramco) තෙල් පිරිපහදුවකට එල්ල කළ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරය ද වෙළෙඳපොළ අස්ථාවර කිරීමට හේතු වී ඇත.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ලෝක ආර්ථිකය දැවැන්ත පිරිහීමකට සහ මන්දගාමීත්වයකට (Recession) ගොදුරු වීමේ අවදානමක් පවතින බව ජාත්‍යන්තර ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ අනතුරු අඟවති.
මුලාශ්‍රය :
US says it can keep naval blockade on Iran 'indefinitely,' vows more economic pressure
