වරාය සහ තෙල්/ධාන්‍ය නෞකා ප්‍රහාර හමුවේ යුක්‍රේන ධාන්‍ය අපනයනය 76%කින් දැවැන්ත කඩාවැටීමක
කළු මුහුදේ නව සටන් විරාම යෝජනාව
කළු මුහුදු කලාපයේ (Black Sea) සිවිල් ඉලක්ක, වරාය පහසුකම් සහ වෙළෙඳ නෞකා වෙත එල්ල වන ප්‍රහාර අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් නතර කිරීම සඳහා යුක්‍රේනය විසින් රුසියාව වෙත සටන් විරාම යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
ජාත්‍යන්තර ධාන්‍ය සහ ආහාර සැපයුම් ජාලයන්හි ප්‍රධාන පාර්ශ්වකරුවන් වන දෙරට අතර කළු මුහුද කේන්ද්‍ර කරගනිමින් හටගෙන ඇති නව ගැටුම්කාරී වටපිටාව ලෝක වෙළෙඳපොළට දැඩි බලපෑම් එල්ල කරමින් සිටින පසුබිමක මෙම පියවර ගෙන ඇත.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ආරංචි මාර්ග තහවුරු කරන පරිදි, මෙම යෝජනාව තෙවැනි පාර්ශ්වයක් හරහා මොස්කව් වෙත යොමු කර ඇති අතර ඊට අදාළ නිල ප්‍රතිචාරය මෙතෙක් යුක්‍රේනය වෙත ලැබී නොමැත.
කළු මුහුදු අර්බුදය සහ ගෝලීය ආහාර සැපයුම් තත්ත්වය
| යුක්‍රේන යෝජනාව: කළු මුහුදේ සිවිල් හා වෙළෙඳ ඉලක්ක වෙත එල්ල වන ප්‍රහාර අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් අත්හිටුවීම
| යුක්‍රේන අපනයන කඩාවැටීම: අගෝස්තු මාසයේදී ධාන්‍ය අපනයනය පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 76%කින් පහත වැටීම
| රුසියානු වරාය අක්‍රිය වීම: නොවරොසීස්ක් (Novorossiysk) වරායේ පර්යන්ත තුනෙහිම මෙහෙයුම් අත්හිටුවීමට සිදුවීම
| ගෝලීය වෙළෙඳපොළ: යෝජනාව පිළිබඳ පුවතත් සමඟ යුරෝපීය තිරිඟු (Euronext wheat) මිලෙහි සැලකිය යුතු පහත වැටීමක්
| තුර්කියේ මැදිහත්වීම: කළු මුහුදේ ප්‍රහාර නතර කිරීමේ තාවකාලික එකඟතාවකට (Moratorium) එළඹෙන ලෙස දෙපාර්ශ්වයෙන් ඉල්ලීමක්
දෙපාර්ශ්වයේම අපනයන කටයුතුවලට එල්ල වූ බාධා
පසුගිය ජූලි මස අගභාගයේදී ඔඩේසා (Odesa) ප්‍රදේශයේ වරායයන් ආශ්‍රිතව රුසියාව එල්ල කළ ප්‍රහාර හමුවේ නෞකා සමාගම් රැසක් එම ප්‍රදේශය මගහැරීමට පියවර ගැනීම හේතුවෙන් යුක්‍රේනයට විකල්ප අපනයන මාර්ග වෙත යොමුවීමට සිදුවිය.
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ වසරේ අගෝස්තු මාසය තුළ යුක්‍රේනයේ ධාන්‍ය අපනයනය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 76%කින් පහත වැටී ඇති අතර, දුම්රිය මාර්ග සහ ඩැනියුබ් නදිය හරහා සිදුකරන විකල්ප ප්‍රවාහන ධාරිතාව අතිශය සීමිත බව කීව් පාලනය පෙන්වා දෙයි.
ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් එල්ල වූ යුක්‍රේන ඩ්‍රෝන සහ මිසයිල ප්‍රහාර හමුවේ රුසියාවේ ප්‍රධාන ධාන්‍ය හා තෙල් අපනයන කේන්ද්‍රස්ථානයක් වන නොවරොසීස්ක් (Novorossiysk) වරායේ පර්යන්ත තුනෙහිම මෙහෙයුම් අත්හිටුවීමට රුසියාවට සිදුවිය. එමගින් රුසියානු ධාන්‍ය අපනයනයට ද සැලකිය යුතු බාධා එල්ල වී තිබේ.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මැදිහත්වීම් සහ වෙළෙඳපොළ ප්‍රතිචාර
මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් රුසියානු නියෝජ්‍ය විදේශ අමාත්‍ය ඇලෙක්සැන්ඩර් ගෘෂ්කෝ (Alexander Grushko) රුසියානු TASS පුවත් සේවයට ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, විවිධ මාර්ග ඔස්සේ මෙවැනි සටන් විරාම යෝජනා පිළිබඳ අදහස් සංසරණය වුවද, නිල මට්ටමේ සටන් විරාම යෝජනාවක් තමන් වෙත මෙතෙක් ලැබී නොමැති බවයි.
"මෑතක සිට විවිධ පාර්ශ්ව ඔස්සේ සටන් විරාම සහ තාවකාලික එකඟතා පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් වෙමින් පවතිනවා. නමුත් අප වෙත තවමත් නිල මට්ටමේ යෝජනාවක් ලැබී නැහැ," යනුවෙන් නියෝජ්‍ය විදේශ අමාත්‍යවරයා සඳහන් කර තිබේ.
කළු මුහුදු කලාපයේ පවතින උණුසුම් තත්ත්වය සමනය කිරීම සඳහා තුර්කිය ද රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මැදිහත්වීමක නිරත වෙමින් සිටින අතර, ප්‍රහාර නතර කිරීමේ එකඟතාවකට එළඹෙන ලෙස අන්කාරා පාලනය දෙපාර්ශ්වයෙන්ම ඉල්ලා ඇත.
මෙම සටන් විරාම යෝජනාව පිළිබඳ පුවත ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රචාරය වීමත් සමඟ, සති දෙකක ඉහළ අගයක පැවැති යුරෝපීය තිරිඟු මිල (Euronext wheat) වහා පහත වැටීමට ලක්ව තිබීම ගෝලීය වෙළෙඳපොළේ කැපී පෙනෙන ප්‍රතිචාරයක් ලෙස වාර්තා වේ.
මුලාශ්‍රය :
