හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ඇමෙරිකානු භූමියක් කරන බවට ට්‍රම්ප්ගෙන් ප්‍රකාශයක්; ඉරානයෙන් දැඩි ප්‍රතිචාර

 

උපායමාර්ගික නාවික ගමන් මාර්ගය වටා අර්බුදය තවදුරටත් උග්‍ර අතට


හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) පාලනය කිරීම සහ ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම කේන්ද්‍ර කරගනිමින් එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින ගැටුම්කාරී තත්ත්වය තවදුරටත් තියුණු මුහුණුවරක් ගෙන තිබේ. ඉරානය පරාජය කිරීමෙන් පසු හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය එක්සත් ජනපදයට අයත් භූමියක් (US territory) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, ඉරාන පාර්ශ්වය එම අදහස තරයේ බැහැර කරමින් ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත.  

මෙම දේශපාලන සහ යුදමය ආතතිය හමුවේ ලෝක බලශක්ති වෙළෙඳපොළට තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල වී ඇති බව ජාත්‍යන්තර වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

ඉන්ධන මිල සහ එක්සත් ජනපද ස්ථාවරය

නිව්යෝර්ක්හි පැවති දේශපාලන රැස්වීමක් අමතමින් අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කර ඇත්තේ ඉරානය න්‍යෂ්ටික බලවතෙකු වීම වැළැක්වීමේ මිලක් ලෙස සාපේක්ෂව ඉහළ ඉන්ධන මිලක් දැරීමට අමෙරිකානු ජනතාවට සිදුවන බවයි.

එක්සත් ජනපදයේ සාමාන්‍ය ගැසොලින් මිල පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව සියයට 29කින් පමණ ඉහළ ගොස් ගැලුමක් ඩොලර් 4.08ක් පමණ මට්ටමක පවතින බව ඇමෙරිකානු මෝටර් රථ සංගමයේ (AAA) දත්ත උපුටා දක්වමින් විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි. මෙම තත්ත්වය මධ්‍යවාර මැතිවරණය ආසන්නයේ එරට දේශපාලන කරළියේද ප්‍රධාන කතිකාවක් බවට පත්වෙමින් පවතී. 

ඉරානයේ ස්ථාවරය සහ සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය

එක්සත් ජනපද ප්‍රකාශයන්ට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ඉරාන නියෝජ්‍ය විදේශ අමාත්‍ය කසීම් ගරීබබාදි (Kazem Gharibabadi) සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ ගමනාගමනය පාලනය වන්නේ ඉරානයේ තීරණ මත පමණක් බවයි. ප්‍රකාශ හෝ මැතිවරණ වේදිකා කතා මගින් එම ජල මාර්ගයේ පාලනය නතු කරගත නොහැකි බව හෙතෙම අවධාරණය කර තිබේ.  

මේ අතර, පවතින සම්බාධක හා වරාය අවහිරතා හේතුවෙන් තම රට තුළ උද්ධමනකාරී තත්ත්වයක් පවතින බව ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් (Masoud Pezeshkian) ද පිළිගෙන ඇත. එසේම සාකච්ඡා මාර්ගයට පැමිණීම සඳහා පවතින කොන්දේසි සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු විය යුතු බව ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි (Abbas Araqchi) පවසා තිබේ.

නාවික ගමනාගමනයට එල්ල වී ඇති බාධා

සාමාන්‍ය තත්ත්වයන් යටතේ ලෝකයේ මුහුදු මාර්ගයෙන් ප්‍රවාහනය වන බොරතෙල් සැපයුමෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ගමන් කරන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ඔස්සේ නෞකා ගමනාගමනය මේ වන විට දැඩි ලෙස සීමා වී ඇත. ගැටුම්කාරී වටපිටාව තුළ ආරක්ෂක හේතූන් මත බොරතෙල් ප්‍රවාහන නෞකා ගමන් කිරීම අවම මට්ටමක පවතින අතර, පසුගිය දින කිහිපය තුළද සමුද්‍රීය සිදුවීම් කිහිපයක් වාර්තා වී තිබේ.

දෙපාර්ශ්වය අතර යුදමය හා ආර්ථික බලපෑම් ක්‍රමිකව උත්සන්න වෙමින් පවතින පසුබිමක, කලාපීය සාමය සහ වෙළෙඳ ගමනාගමනයේ සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අවධානය තවදුරටත් යොමුව පවතී.

වැඩිදුර කියවීම සඳහා:

| Reuters සම්පූර්ණ පුවත් වාර්තාව

| The Guardian ජාත්‍යන්තර විග්‍රහය