අර්බුදය මැද සහෙල් කලාපීය ආරක්ෂාව දැඩි අවදානමක
බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයක් වන නයිජර් හි අගනුවර වන නියාමේ (Niamey) නුවර පිහිටි ජනාධිපති මන්දිරය සහ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ ඉලක්ක කරගනිමින් කැරලිකාර හමුදා කණ්ඩායමක් එල්ල කළ ප්‍රහාරයක් හේතුවෙන් එරට දැඩි නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. පැය ගණනාවක් පුරා පැවති වෙඩි හුවමාරු සහ ප්‍රබල පිපිරීම් හමුවේ රාජ්‍ය ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනී විකාශන කටයුතු ද තාවකාලිකව ඇණහිටි බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.
නයිජර් ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කළේ කැරලිකරුවන් අත්පත් කරගෙන තිබූ ස්ථානවල පාලනය හමුදාව විසින් ක්‍රමයෙන් නැවත ලබා ගනිමින් සිටින බවයි. කෙසේ වෙතත්, ගුවන් තොටුපළ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ පාලනය තහවුරු කරගැනීම සඳහා දෙපාර්ශ්වය අතර දැඩි ගැටුම්කාරී වාතාවරණයක් දිගින් දිගටම පැවති බව ආරක්ෂක අංශ ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් රොයිටර්ස් පුවත් සේවය සඳහන් කරයි.
අභ්‍යන්තර ගැටුම් සහ හමුදා මෙහෙයුම්
විකාශන කටයුතු යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමෙන් අනතුරුව රාජ්‍ය රූපවාහිනිය ප්‍රකාශ කළේ නියාමේ නුවර පිහිටි කඳවුරක කැරලිකාර සෙබළුන් පිරිසක් නගරයේ "සංවේදී ස්ථාන" ඉලක්ක කර වෙඩි ප්‍රහාර එල්ල කළ බවත්, ආරක්ෂක අංශ වහා ක්‍රියාත්මක වී එම තත්ත්වය පාලනය කළ බවත්ය.
කැරලිකරුවන්ගේ මෙම මෙහෙයුමට නිරිතදිග ඔවාලම් (Ouallam), ටෙරා (Tera) සහ ඩොසෝ (Dosso) යන ප්‍රදේශවල ස්ථානගත කර සිටි සෙබළුන් ද සම්බන්ධ වී ඇති බව ගැටුම් අධ්‍යයන විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. පසුගිය සතියේ ද ඩොසෝ ප්‍රදේශයේදී එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයකින් සොල්දාදුවන් 18 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වීම වැනි සිදුවීම් හමුවේ ඉදිරිපෙළ හමුදා ඒකක තුළ කළකිරීම් සහ නොසන්සුන්තාව වර්ධනය වෙමින් පැවති බව විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයයි.
කලාපීය ආරක්ෂාව සහ ජාත්‍යන්තර බලපෑම
2023 වසරේ බලය අත්පත් කරගත් අබ්දුරහමාන් ටියානිගේ (Abdourahamane Tiani) හමුදා පාලනය මුහුණ දුන් ප්‍රබලතම අභ්‍යන්තර අභියෝගය ලෙස මෙම සිදුවීම සැලකේ. සහෙල් කලාපයේ (Sahel) ක්‍රියාත්මක අල්කයිඩා සහ ඉස්ලාමීය රාජ්‍ය (IS) සන්නද්ධ කණ්ඩායම් මැඩපැවැත්වීමට හමුදා රජය ප්‍රතිඥා දී තිබුණ ද, පසුගිය කාලසීමාව තුළ එම ප්‍රහාර දිගින් දිගටම වාර්තා විය.
ගැටුම් හා සිදුවීම් දත්ත පිළිබඳ විශ්ලේෂකයෙකු වන හෙනි එන්සායිබියා (Heni Nsaibia) පෙන්වා දෙන්නේ, හමුදාව අභ්‍යන්තර කැරලි මර්දනයට සම්පත් යෙදවීමට සිදුවීම හේතුවෙන් ත්‍රස්ත විරෝධී මෙහෙයුම් අඩපණ විය හැකි බවත්, මෙයින් අවසාන වාසිය අත්වන්නේ අන්තවාදී කණ්ඩායම්වලට බවත්ය.
මේ අතර, නයිජර්, මාලි සහ බුර්කිනා ෆාසෝ යන රටවලින් සමන්විත සහෙල් රාජ්‍යයන්ගේ සන්ධානය (Alliance of Sahel States - AES) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් නයිජර් හමුදා පාලනයට සිය සහයෝගය පළ කර ඇති අතර කැරලිකාර උත්සාහය ව්‍යර්ථ කර ඇති බව ප්‍රකාශ කර තිබේ.
ඛනිජ සම්පත් සහ භූ-දේශපාලනික පසුබිම
යුරේනියම්, ඛනිජ තෙල් සහ රත්‍රන් සම්පතින් පොහොසත් නයිජර් රාජ්‍යය, බල පෙරළියෙන් පසු බටහිර රටවල් සමඟ පැවති සබඳතා ලිහිල් කර රුසියාව සමඟ සබඳතා දැඩි කර ගැනීමට පියවර ගත්තේය. විශේෂයෙන් යුරෝපයට න්‍යෂ්ටික ඉන්ධන සැපයූ ප්‍රංශයේ ඔරානෝ (Orano) සමාගමේ පතල් බලපත්‍ර පසුගියදා රාජ්‍ය සමාගම් වෙත පවරා ගැනීමට පියවර ගැනීමත් සමඟ එරට ආර්ථික හා භූ-දේශපාලනික ක්‍රියාකාරිත්වය ද ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක්ව තිබිණි.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා:
Reuters පුවත් වාර්තාව: Rival factions stand off in Niger capital after mutineers attack airport, presidency
