මාසයක නිහැඬියාව බිඳිමින් ඇවිළුණු යුද උණුසුම හමුවේ ලෝක බොරතෙල් මිල ක්ෂණිකව ඉහළට
මාසයකට අධික කාලයක් පැවති සාපේක්ෂ නිශ්ශබ්දතාව බිඳ දමමින්, එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර යළිත් සෘජු හමුදා ප්‍රහාර හුවමාරුවක් ආරම්භ වී තිබේ. ඉරානයට අයත් උපායමාර්ගික ලාරක් දූපතේ (Larak Island) ස්ථානගත කර තිබූ රොකට් විදිනයන් ඉලක්ක කර ඇමෙරිකානු හමුදාව එල්ල කළ ප්‍රහාරයකට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඉරාන හමුදා ජෝර්දානයේ පිහිටි ඇමෙරිකානු ගුවන් කඳවුරු දෙකක් ඉලක්ක කර මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර එල්ල කර ඇති බව වාර්තා වේ.
ගෝලීය බලශක්ති ප්‍රවාහනයේ හදවත බඳු හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් හටගත් මෙම නව යුදමය උණුසුම ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ කෙරෙහි ද ක්ෂණික බලපෑමක් එල්ල කර ඇත.
ලාරක් දූපතට එල්ල වූ ප්‍රහාරය සහ හෝමූස් අර්බුදය
ඇමෙරිකානු මධ්‍යම අණදෙන මූලස්ථානයේ (US CENTCOM) ප්‍රකාශක කපිතාන් ටිම් හෝකින්ස් තහවුරු කළ පරිදි, ඉරානයේ ලාරක් දූපතේ ස්ථාපිත කර තිබූ රොකට් විදිනයන් දෙකක් ඉලක්ක කර ඇමෙරිකානු හමුදා ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ. හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් ගන්නා ජාත්‍යන්තර නාවික ගමන් මාර්ගයන්හි බිම්බෝම්බ (Sea mines) අටවා ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට ඉරාන හමුදා සූදානම් වන බවට නිරීක්ෂණය වීමෙන් අනතුරුව මෙම පියවර ගත් බව ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක අංශ ප්‍රකාශ කරයි.
හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ ජාත්‍යන්තර නාවික ගමන් මාර්ගවලින් බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ මෙහෙයුම් පසුගිය සතියේ අවසන් කළ බව ප්‍රකාශ කළ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය, එම මුහුදු කලාපයේ යළි බිම්බෝම්බ අටවන ඕනෑම යාත්‍රාවක් ක්ෂණිකව විනාශ කරන බවට මීට පෙර අනතුරු අඟවා තිබිණි. "ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ඇමෙරිකානු හමුදා කලාපය දැඩි විමසිල්ලෙන් නිරීක්ෂණය කරනවා," යනුවෙන් ඇමෙරිකානු බලධාරීහු අවධාරණය කරති.
මෙම ප්‍රහාරයෙන් ලාරක් දූපත ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ දැවැන්ත පිපිරුම් හඬක් ඇසුණු බව ඉරානයේ 'ෆාර්ස්' (Fars) පුවත් සේවය වාර්තා කළේය.
ජෝර්දානයේ ඇමෙරිකානු කඳවුරුවලට එල්ල වූ ඉරාන ප්‍රතිප්‍රහාරය
ලාරක් දූපතට එල්ල වූ ප්‍රහාරය "උපායමාර්ගික හා මාරාන්තික වරදක්" ලෙස හඳුන්වමින් ඊට දැඩි ප්‍රතිචාර දක්වන බව ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) ප්‍රකාශ කළේය. එම ප්‍රහාරයෙන් ඉරාන හමුදා නිලධාරීන්ට මෙන්ම සිවිල් වැසියන්ට ද හානි සිදුව ඇති බව ඔවුන් චෝදනා කරයි.
ඒ අනුව, ජෝර්දානයේ ස්ථානගත කර ඇති ඇමෙරිකානු ගුවන් කඳවුරු දෙකක් ඉලක්ක කර ඉරානය විසින් මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර මාලාවක් දියත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ජෝර්දාන ගුවන් සීමාවට ඇතුළු වූ මිසයිල අටක් සිය ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති මඟින් සාර්ථකව විනාශ කළ බව ජෝර්දාන සන්නද්ධ හමුදාව නිවේදනය කළේය. එම ප්‍රහාරයන්ගෙන් සිවිල් වැසියන්ට හෝ දේපළවලට කිසිදු හානියක් සිදුව නොමැති බව ජෝර්දානයේ රාජ්‍ය පුවත් සේවය වන 'පෙට්‍රා' (Petra) වාර්තා කරයි.
මෙය පසුගිය ජූලි 29 වැනිදායින් පසු දෙපාර්ශ්වය අතර සෘජු ප්‍රහාර හුවමාරුවක් වාර්තා වූ පළමු අවස්ථාව ලෙස සටහන් වේ.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ප්‍රයත්න සහ ගෝලීය තෙල් වෙළෙඳපොළ
මෙම හමුදාමය ගැටුම් උත්සන්න වන්නේ, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා ඉරානය සහ ඕමානය අතර විශේෂ සාකච්ඡා වටයක් පැවැත්වෙමින් පවතින පසුබිමකය. කටාර් රාජ්‍යය ඇතුළු කලාපීය මැදිහත්කරුවන්ගේ දායකත්වයෙන් යුතුව මෙම සාකච්ඡා ක්‍රියාත්මක වන නමුත්, ඇමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර සෘජු සාකච්ඡා කිසිවක් මේ වන විට සිදු නොවන බව ධවල මන්දිරය තහවුරු කර තිබේ.
හමුදා ක්‍රියාමාර්ගවලට අමතරව ඉරානයට ආර්ථික වශයෙන් දැඩි පීඩනයක් එල්ල කිරීමේ අරමුණින්, ඉරානය සමඟ ආර්ථික සබඳතා පවත්වන රටවලට එරෙහිව දැඩි සම්බාධක පනවන බවට ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව අනතුරු අඟවා ඇත.
මේ අතර, මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගත වූ මෙම නව යුදමය නොසන්සුන්තාවත් සමඟ ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල ක්ෂණිකව ඉහළ ගියේය. බ්‍රෙන්ට් (Brent) වර්ගයේ බොරතෙල් බැරලයක මිල 2.8% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 90.57 ක් ලෙසත්, ඇමෙරිකානු ඩබ්ලිව්.ටී.අයි. (WTI) බොරතෙල් බැරලයක මිල 2.7% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 85.64 ක් ලෙසත් සටහන් විය.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
CNN: US and Iran trade attacks, marking first escalation in a month
U.S. Central Command (CENTCOM) Official Updates
