නේපාලයේ ජලවිදුලි උමං තුළ සිරවූ සිය ගණනක් මුදාගැනීමේ දැවැන්ත මෙහෙයුමක්

ඉන්දු-චීන විශේෂඥ සහාය ඇතිව නේපාල හමුදාවෙන් අඛණ්ඩ සෝදිසි මෙහෙයුම්

නේපාලය සහ ටිබෙට් දේශසීමා ආශ්‍රිත හිමාල කලාපයේ සිදුවූ දැවැන්ත ග්ලැසියර නායයාම සහ හදිසි ගංවතුර තත්ත්වය හේතුවෙන් විනාශයට පත් ජලවිදුලි බලාගාර උමං තුළ සිරවී සිටින සේවකයින් 900කට අධික පිරිසක් මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් නේපාල ආරක්ෂක අංශ විසින් වේගවත් කර තිබේ. චීනය සහ ඉන්දියාව යන අසල්වැසි රටවල උමං මුදාගැනීමේ විශේෂඥ කණ්ඩායම්වල සහාය ද ඊට එක්ව ඇත.

පසුගිය බදාදා හිම, පස්, ගල් සහ සුන්බුන් සහිතව කඳු මුදුන්වල සිට පහළට ගලා ආ මෙම ජල ධාරාව හේතුවෙන් නේපාලයේ පුද්ගලයින් 903 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, තවත් 4,247 දෙනෙකු අතුරුදන්ව සිටින බව නිල වාර්තා සනාථ කරයි. චීනයට අයත් ගයිරොං (Gyirong) ප්‍රදේශයෙන් ද මරණ 16ක් සහ අතුරුදන්වීම් 546ක් වාර්තා වී තිබේ.

උමං තුළ සිරවූ 933ක් සොයා මෙහෙයුම්

ව්‍යසනයෙන් දැඩි හානි සිදුවූ රසුවා (Rasuwa) සහ නුවාකොට් (Nuwakot) දිස්ත්‍රික්කවල පිහිටි ජලවිදුලි ව්‍යාපෘති 11ක සේවය කළ සේවකයින් 933 දෙනෙකු මෙලෙස අතුරුදන්ව හෝ උමං තුළ සිරවී සිටින බවට හඳුනාගෙන ඇත.

සුන්බුන් සහ මඩ තට්ටු ඉවත් කරමින් උමං මාර්ග විවෘත කිරීම සඳහා ආරක්ෂක හමුදා සෙබළුන් 21,000කට ආසන්න පිරිසක් රාත්‍රී කාලයේ ද මෙහෙයුම්වල නිරතව සිටිති. නේපාල හමුදා ප්‍රකාශක රාජා රාම් බස්නෙට් මාධ්‍ය වෙත ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ විශාල වශයෙන් තැන්පත්ව ඇති සුන්බුන් හේතුවෙන් උමං මාර්ග කරා ළඟාවීම දැඩි අභියෝගයක් වී ඇති නමුත් මූලික ඉලක්කය එම උමං කඩිනමින් විවෘත කිරීම බවයි.

දේශගුණික බලපෑම සහ භූ විද්‍යාත්මක අවදානම

ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමේ දිගුකාලීන බලපෑම හේතුවෙන් ග්ලැසියර අස්ථාවර වීම මෙම ආපදාවට ප්‍රධාන හේතුව බව චීන රාජ්‍ය රූපවාහිනිය (CCTV) වාර්තා කර තිබේ. නායයාම් නිසා ගංගා අවහිර වීමෙන් දේශසීමාවේ ස්වාභාවික ජලාශ නිර්මාණය වී ඇති අතර, එම ජලාශ පිටාර ගැලීමෙන් තවදුරටත් ගංවතුර ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතින බව භූ විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.

මෙම තත්ත්වය "පෙර නොවූ විරූ දැවැන්ත ස්වාභාවික ව්‍යසනයක්" ලෙස හැඳින්වූ නේපාල අග්‍රාමාත්‍ය බාලේන්ද්‍ර ෂා, සිදුවූ සමස්ත හානිය තක්සේරු කිරීම තවදුරටත් සංකීර්ණ වෙමින් පවතින බව සඳහන් කළේය. රතු කුරුස සංවිධානය ඇස්තමේන්තු කරන්නේ සමස්ත ආපදාව හේතුවෙන් 90,000කට අධික ජනතාවක් පීඩාවට පත්ව ඇති බවයි.

ජලවිදුලි ව්‍යාපෘති සහ ඉදිරි පෙරසූදානම

නේපාලය සිය දේශීය විදුලි අවශ්‍යතාව සපුරාලීමට සහ ඉන්දියාවට විදුලිය අපනයනය කිරීම අරමුණු කරගනිමින් හිමාලයානු ගංගා ආශ්‍රිතව ගැඹුරු උමං සහිත ජලවිදුලි බලාගාර රැසක් ඉදිකර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, හිමාල කලාපයේ පවතින සංවේදී පාරිසරික තත්ත්වයන් සහ දේශගුණික අවදානම් හමුවේ කලාපීය කාලගුණික හා ජල විද්‍යාත්මක දත්ත හුවමාරුව තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අවශ්‍යතාව මේ වන විට විශේෂඥයින්ගේ අවධානයට ලක්ව ඇත. චීන විදේශ අමාත්‍යාංශය ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ නේපාලයට අඛණ්ඩව දත්ත සහ මානුෂීය ආධාර ලබාදෙමින් ආපදා සහන කටයුතුවලට උපරිම සහාය දෙන බවයි.

වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර:

Reuters: Nepal teams seek hundreds trapped in hydropower tunnels after deadly floods