බ්‍රිතාන්‍ය, ඇමෙරිකා සහ නෝර්වේ නාවික හමුදා ඒකාබද්ධව රුසියානු සබ්මැරීන මෙහෙයුම පසුපස හඹා යයි
ආක්ටික් සාගරයේ රහසිගත ගැටුම
ගෝලීය අන්තර්ජාලය සහ මූල්‍ය දත්ත හුවමාරුවට තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කරන මුහුදු පත්ලේ සන්නිවේදන කේබල් පද්ධතියක් ඉලක්ක කරගනිමින් රුසියාව දියත් කිරීමට සැරසුණු රහසිගත අත්හදා බැලීමක් ව්‍යර්ථ කිරීමට බටහිර ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක හමුදා සමත්ව ඇතැයි රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කරයි.
නෝර්වේ රාජ්‍යයට අයත් ඈත පිහිටි ස්වල්බාඩ් (Svalbard) දූපත් සමූහය ආශ්‍රිත සාගර කලාපයේදී මෙම මෙහෙයුම හඳුනාගෙන ඇති අතර, බ්‍රිතාන්‍යය, නෝර්වේ සහ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය එක්ව සිදුකළ සාගර නිරීක්ෂණ මෙහෙයුමකින් අනතුරුව අදාළ යාත්‍රාවලට එම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත් වීමට සිදුව තිබේ. බටහිර බුද්ධි අංශ ආරංචි මාර්ග පෙන්වා දෙන්නේ කිසිදු බාහිර හෝඩුවාවක් ඉතිරි නොකර ගැඹුරු මුහුදු රැහැන් අක්‍රිය කළ හැකි අතිනවීන තාක්ෂණික අවියක් අත්හදා බැලීමට රුසියාවේ ගැඹුරු මුහුදු පර්යේෂණ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය (GUGI) උත්සාහ කර ඇති බවයි.
ස්වල්බාඩ් සන්නිවේදන රැහැනේ යුදෝපක්‍රමික වටිනාකම
මීටර් 2,700 ක් තරම් ගැඹුරු මුහුදු පතුලේ කිලෝමීටර් 1,400 ක දිගින් යුතුව එළා ඇති මෙම ෆයිබර් ඔප්ටික් රැහැන් පද්ධතිය හරහා නාසා ආයතනයේ (NASA) චන්ද්‍රිකා ජාලයට සම්බන්ධ ලොව විශාලතම චන්ද්‍රිකා දත්ත මධ්‍යස්ථානයක් වන ‘ස්වල්සැට්’ (SvalSat) පර්යන්තයේ සන්නිවේදන දත්ත ප්‍රධාන ගොඩබිම වෙත සම්ප්‍රේෂණය කෙරේ.
එවැනි පද්ධතියක් ඉලක්ක වීමෙන් ගෝලීය දත්ත හුවමාරුවට මෙන්ම ආරක්ෂක සන්නිවේදන යාන්ත්‍රණයටද බරපතළ හානි සිදුවිය හැකි බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. කෙසේ වෙතත්, මෙම මෙහෙයුමේදී කේබල් පද්ධතියට කිසිදු භෞතික හානියක් සිදුව නොමැති අතර, සිදුව ඇත්තේ අනාගත යුද අවස්ථාවකදී භාවිත කළ හැකි උපක්‍රමයක් පෙරහුරු කිරීම පමණක් බව වාර්තාවල දැක්වේ.
නේටෝ ප්‍රතිචාරය සහ මොස්කව් ස්ථාවරය
සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් නෝර්වේ ආරක්ෂක අමාත්‍ය ටෝර් සැන්ඩ්වික් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ විවේචනාත්මක යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කරගනිමින් රහසිගත මෙහෙයුම් දියත් කිරීමට කිසිදු පාර්ශ්වයකට ඉඩ නොතබන බවත්, එවැනි ක්‍රියාමාර්ග හමුවේ දැඩි ප්‍රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවන බවට මොස්කව් වෙත පැහැදිලි පණිවිඩයක් ලබාදුන් බවත්ය.
කෙසේ වෙතත්, රුසියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් නිල ප්‍රකාශයක් සිදුකර නොමැති අතර, නේටෝ රටවල යටිතල පහසුකම් කඩාකප්පල් කිරීමේ හෝ කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවල නිරත වීමේ චෝදනා ක්‍රෙම්ලිනය දිගින් දිගටම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබයි.
මුහුදු පත්ලේ ආරක්ෂාව සහ යුරෝපයේ නව අවදානම
2022 වසරේ සිදුවූ නෝර්ඩ් ස්ට්‍රීම් (Nord Stream) ගෑස් නල මාර්ග විනාශයෙන් පසු, මුහුදු පත්ලේ යටිතල පහසුකම් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා නේටෝව ‘Baltic Sentry’ සහ බ්‍රිතාන්‍යය මූලිකත්වයෙන් ‘Nordic Warden’ වැනි විශේෂ මුර සංචාර වැඩසටහන් ආරම්භ කර තිබේ.
කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සහ ඩිජිටල්කරණය හමුවේ ලොව පුරා දත්ත සම්ප්‍රේෂණයෙන් 95% කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදුවන්නේ මුහුදු පතුලේ ඇති රැහැන් හරහා බැවින්, යුක්රේන යුද්ධය පසුබිම් කරගත් වත්මන් භූ-දේශපාලනික අර්බුදය හමුවේ යුරෝපයේ සාගර යටිතල පහසුකම් දැඩි අවදානම් සහගත කලාපයක් බවට පත්වෙමින් පවතින බව ආරක්ෂක විචාරකයෝ අනතුරු අඟවති.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
Reuters: NATO allies foil Russian subsea cable sabotage plot
Modern Diplomacy: NATO Allies Foil Suspected Russian Plot to Sabotage Undersea Cables
