ලෝක දේශපාලනයේ සිදුවන බල පෙරළිය ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලටත් අලුත් පාඩමක්
යුරෝපයෙන් කැනඩාවට විවෘත වූ අලුත් දොරටුව
ලෝක දේශපාලනය සහ වෙළෙඳ සබඳතා පෙර නොවූ විරූ පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් පවතින පසුබිමක, කැනඩාවට යුරෝපා සංගමයේ ප්‍රථම "සහකාර සාමාජිකයා" (Associate Member) ලෙස එක්වන ලෙස යුරෝපා කොමිසමේ සභාපතිනී උර්සුලා වොන් ඩර් ලේයන් විශේෂ ආරාධනයක් සිදු කර තිබේ.
ප්‍රංශයේ ස්ට්‍රාස්බර්ග් නුවර පිහිටි යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ පැවති වාර්ෂික සැසිය අමතමින් ඇය කියා සිටියේ, අභියෝගාත්මක ලෝක වාතාවරණය හමුවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හවුල්කරුවන් අතර සබඳතා අලුත් ආකාරයකින් ගොඩනැගිය යුතු බවයි. එම අවස්ථාවට විශේෂ ආරාධිතයෙකු ලෙස එක්ව සිටි කැනඩා අග්‍රාමාත්‍ය මාර්ක් කාර්නි වෙත යුරෝපා මන්ත්‍රීවරුන්ගේ උණුසුම් ප්‍රතිචාරය හිමි විය.
සාම්ප්‍රදායික මිතුරාගෙන් ඈත්ව අලුත් හවුල්කරුවන් සෙවීම
සාමාන්‍යයෙන් කැනඩාවේ මුළු අපනයනවලින් 70%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් යොමු වන්නේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයටයි. කෙසේ වෙතත්, වොෂින්ටනයේ පවතින දැඩි තීරුබදු පාලනය සහ වෙළෙඳ ගැටුම් හමුවේ තනි රටක් මත පමණක් යැපීම අවදානම් සහගත බව කැනඩාව මේ වන විට තේරුම් ගනිමින් සිටී. ඉදිරි දශකය තුළ ඇමෙරිකාව නොවන වෙනත් වෙළෙඳපොළවල් සමග කෙරෙන ගනුදෙනු දෙගුණයකින් ඉහළ නැංවීමට කැනඩා අග්‍රාමාත්‍යවරයා සැලසුම් කර ඇත්තේ ඒ අනුවය.
යුරෝපය සහ කැනඩාව අතර දැනටමත් නිදහස් වෙළෙඳ ගිවිසුමක් (CETA) ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම නව යෝජනාව හරහා ආරක්ෂක කර්මාන්ත, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI), පිරිසිදු බලශක්තිය සහ අතිනවීන තාක්ෂණය වැනි ක්ෂේත්‍ර රැසක පුළුල් සහයෝගීතාවක් ඇති කර ගැනීමට දෙපාර්ශ්වයම බලාපොරොත්තු වේ.
"සහකාර සාමාජිකත්වය" යනු කුමක්ද?
යුරෝපා සංගමයේ නීති පද්ධතිය තුළ මෙතෙක් කිසිදු බාහිර රටකට "සහකාර සාමාජිකත්වය" ලබා දීමේ පැහැදිලි ව්‍යවස්ථාපිත රාමුවක් නොතිබූ බැවින්, මෙම යෝජනාව ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින් අතර දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබේ. මෙයින් අදහස් වන්නේ කැනඩාවට යුරෝපා සංගමයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය හිමිවීම නොවේ. ඒ වෙනුවට දෙරටේ ජනතාවට සහ ව්‍යාපාරිකයින්ට වීසා රහිතව රැකියා කිරීම, ඒකාබද්ධ නිෂ්පාදන සිදුකිරීම සහ වෙළෙඳ බාධක අවම කරගැනීම වැනි විශේෂ වරප්‍රසාද රැසක් හිමිවන නම්‍යශීලී හවුල්කාරිත්වයක් නිර්මාණය වීම මෙහි මූලික අපේක්ෂාවයි.
කෙසේ වෙතත්, යුරෝපා සංගමයට අයත් සාමාජික රටවල් 27 ම මීට එකඟ විය යුතු බැවින් ඉදිරියේදී මේ පිළිබඳව තවදුරටත් සාකච්ඡා පැවැත්වීමට නියමිතය.
ශ්‍රී ලංකාවට සහ දකුණු ආසියාවට මෙයින් ඇති පණිවිඩය කුමක්ද?
මෙම ජාත්‍යන්තර සිදුවීම ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයකට ද වැදගත් පාඩම් කිහිපයක් කියාපායි:
තනි වෙළෙඳපොළක් මත යැපීමේ අවදානම:
ප්‍රබල රටක් වුවද එකම ආර්ථික බලවතෙකු මත පමණක් ඕනෑවට වඩා යැපීම අවදානම් බව කැනඩාවේ මෙම ප්‍රතිපත්තියෙන් පැහැදිලි වේ. ශ්‍රී ලංකාව ද තම ඇඟලුම් සහ තේ අපනයන කිසියම් එක් කලාපයකට පමණක් සීමා නොකර, විවිධ වෙළෙඳපොළවල් කරා විවිධාංගීකරණය වීමේ අවශ්‍යතාව මෙයින් යළිත් මතක් කර දෙයි.
නව ආර්ථික සහ තාක්ෂණික සන්ධාන:
යුරෝපය සහ බටහිර ලෝකය ආරක්ෂක හා අධිතාක්ෂණික නිෂ්පාදන සඳහා නව මිතුරන් සොයද්දී, දකුණු ආසියානු රටවලට ද එම සැපයුම් දාමයන්හි (Global Supply Chains) කොටස්කරුවන් වීමට නව අවස්ථා නිර්මාණය විය හැකිය.
සමබර විදේශ ප්‍රතිපත්තිය:
ලෝකයේ මහා බලවතුන් අතර ඇතිවන ආර්ථික හා වෙළෙඳ ගැටුම් හමුවේ කිසිදු පාර්ශ්වයකට පක්ෂපාතී නොවී, රටේ ආර්ථික ස්වෛරීභාවය රැකගනිමින් සියලු පාර්ශ්ව සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම මෙමගින් මනාව තහවුරු වේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර:
Reuters: EU's von der Leyen wants Canada to become bloc's first associate member
The Washington Post: Battle with Trump is sending Canada into the arms of the E.U.
Financial Times: Ursula von der Leyen backs Canada’s ‘associate membership’ bid
