ට්‍රම්ප්ගේ ඉල්ලීමට පිටුපා ඇමෙරිකා මහ බැංකුව පොලී අනුපාත ඉහළ දමයි

ගෝලීය තත්ත්වයන් හමුවේ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන් දැඩි විමසිල්ලෙන්

වෙළඳපොළේ පවතින බඩුමිල ඉහළ යාම හෙවත් උද්ධමනය පාලනය කිරීම අරමුණු කරගනිමින්, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද මහ බැංකුව (ෆෙඩරල් රිසර්ව්) සිය මූලික පොලී අනුපාතිකය 0.25% කින් ඉහළ නැංවීමට ඒකමතිකව පියවර ගෙන තිබේ. ඒ අනුව, එරට මූලික ණය පොලී අනුපාතිකය සියයට 3.75 ත් 4.0 ත් අතර මට්ටමකට පැමිණ ඇත.

කෙසේවෙතත්, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් දිගින් දිගටම ඉල්ලා සිටියේ ව්‍යාපාර සහ පාරිභෝගිකයින්ට පහසුවක් වන පරිදි පොලී අනුපාත පහත හෙළන ලෙසයි. මහ බැංකුව එම ඉල්ලීමට පටහැනිව ගත් මෙම පියවර, තමන් ඉලක්ක කරගනිමින් ගත් දේශපාලන තීන්දුවක් බව ජනාධිපතිවරයා චෝදනා කරයි.

දේශපාලන බලපෑම් ඉක්මවා ගිය ආර්ථික තීන්දුවක්

මහ බැංකුවේ නව සභාපති කෙවින් වෝෂ් ධුරයට පත්වූ අවස්ථාවේදී ඔහු ධවල මන්දිරයේ අවශ්‍යතාවලට අනුව කටයුතු කරනු ඇතැයි විචාරකයින් මත පළ කළද, සිය මංගල ප්‍රතිපත්ති තීරණයේදීම ඔහු මහ බැංකුවේ ස්වාධීනත්වය ප්‍රකට කර ඇති බව ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

තීරණය පිළිබඳ පැහැදිලි කරමින් සභාපති කෙවින් වෝෂ් සඳහන් කර ඇත්තේ, බලාපොරොත්තු වූ මට්ටමට වඩා භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් දිගු කලක් තිස්සේ ඉහළ මට්ටමක පවතින බැවින් මහජනතාවගේ ජීවන බර ලිහිල් කිරීමට නම් මෙලෙස පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීම අත්‍යවශ්‍ය වූ බවයි.

සාමාන්‍යයෙන් වෙළඳපොළේ මුදල් සැපයුම සීමා කර භාණ්ඩ ඉල්ලුම සමනය කිරීම හරහා මිල පාලනය කිරීමට මහ බැංකු විසින් මෙලෙස පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීම සිදු කරයි.

ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ විරෝධය

මෙම තීරණය සම්බන්ධයෙන් සිය අදහස් පළ කරමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, ඇමෙරිකාවේ පොලී අනුපාත සියයට 1 ක් හෝ ඊට වඩා අඩු මට්ටමකට වැටිය යුතු බවයි. ෆෙඩරල් මහ බැංකු මණ්ඩලය තුළ සිටින පිරිස දේශපාලනිකව තමන්ට අවාසිදායක තත්ත්වයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා මෙම පොලී වැඩි කිරීම සිදු කළ බවට ජනාධිපතිවරයා චෝදනා නඟයි.

කෙසේවෙතත්, එළඹෙන මැතිවරණ වටපිටාව මධ්‍යයේ වුවද, ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වය වෙනුවෙන් ඉදිරියේදී තවදුරටත් පොලී අනුපාත සංශෝධනය කිරීමට පසුබට නොවන බවට මහ බැංකු අභ්‍යන්තරයෙන් ඉඟි පළවී තිබේ.  

ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ගෝලීය ආර්ථිකයට ඇති බලපෑම

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීම හුදෙක් එරටට පමණක් සීමා වන කරුණක් නොවේ. ලෝකයේ ප්‍රධානතම මුදල් ඒකකය වන ඇමෙරිකානු ඩොලරයේ පොලී අනුපාත ඉහළ යන විට, ගෝලීය ආයෝජකයින් තම ආයෝජන වඩාත් සුරක්ෂිත ඇමෙරිකානු බැඳුම්කර වෙත යොමු කිරීමට පෙළඹේ.

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මූල්‍ය වෙළඳපොළවල් කෙරෙහි ද වක්‍ර බලපෑම් එල්ල විය හැකිය:

විනිමය අනුපාත පීඩනය:
ගෝලීය වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලරය ශක්තිමත් වීමත් සමඟ අනෙකුත් රටවල දේශීය මුදල් ඒකක කෙරෙහි අවප්‍රමාණ වීමේ යම් පීඩනයක් මතුවිය හැක.

ණය ගැනීමේ පිරිවැය ඉහළ යාම:
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළඳපොළෙන් වාණිජ ණය ලබාගැනීමේදී ගෙවීමට සිදුවන පොලී පිරිවැය ඉහළ යාම.

දේශීය මුදල් ප්‍රතිපත්තිය:
විදේශ ප්‍රාග්ධනය පිටතට ගලායාම වැළැක්වීම සඳහා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මහ බැංකුවලට ද සිය දේශීය පොලී අනුපාත පහත දැමීමේ හැකියාව සීමා වීම.

කෙසේවෙතත්, ගෝලීය මූල්‍ය ප්‍රවණතා සමීපව නිරීක්ෂණය කරමින් මෙරට විදේශ සංචිත සහ විනිමය අනුපාතය කළමනාකරණය කරගැනීම ඉදිරි ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට වැදගත් සාධකයක් වනු ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර සබැඳි:

Fortune: 'It's a raise against Trump' - Federal Reserve Hikes Rates

Financial Times: Federal Reserve defies Donald Trump with first rate rise since 2023