ෆෝට් හුඩ් ප්‍රහාරකයාගේ මරණ දඬුවම සජීවීව විකාශයට?

තුවක්කු බළකායක් හමුවට ගෙන ඒමේ සූදානම

2009 වසරේ ටෙක්සාස්හි ෆෝට් හුඩ් හමුදා කඳවුරේදී නිරායුධ සෙබළුන් 13 දෙනෙකු ඝාතනය කළ හිටපු හමුදා මනෝ වෛද්‍ය මේජර් නිඩාල් හසන්ගේ මරණ දණ්ඩනය එළඹෙන දෙසැම්බර් 03 වැනිදා හමුදා වෙඩික්කරු බළකායක් (firing squad) මඟින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිත බව පෙන්ටගනය නිවේදනය කර තිබේ.

මෙම දඬුවම් ක්‍රියාත්මක කිරීම මහජනතාවට දැකබලා ගැනීම සඳහා සජීවීව අන්තර්ජාලය ඔස්සේ විකාශය කරන බව අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් ප්‍රකාශ කර ඇත. වැරදි සඳහා දැඩි ප්‍රතිවිපාක ඇති බව සමාජයට පෙන්වීම මෙහි අරමුණ බව ආරක්ෂක අංශ පවසයි.

අමෙරිකානු හමුදා ඉතිහාසය දෙස බලන විට, සෙබළුන් ලවා වෙඩි තබා මරණ දඬුවමක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැරසෙන්නේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ප්‍රථම වතාවටය.

නීතිමය බාධක සහ අභියාචනා අර්බුදය

පෙන්ටගනයේ මෙම ප්‍රකාශයත් සමඟ අමෙරිකානු නීති ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කැලඹීමක් නිර්මාණය වී තිබේ. මරණ දණ්ඩනයට නියම වූවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ ජෝන් මිල්ස් පෙන්වා දෙන්නේ, නිඩාල් හසන් වෙනුවෙන් වන නීතිමය අභියාචනා ක්‍රියාවලිය තවමත් අවසන් වී නොමැති බවයි.

යුද අධිකරණ තීන්දුවකට එරෙහිව ෆෙඩරල් මහාධිකරණය හමුවට කරුණු දැක්වීමේ අවස්ථාව විත්තිකරුට තවදුරටත් හිමිව ඇත. එවැනි අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ හොත්, දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීම අධිකරණ නියෝගයකින් අත්හිටුවීමට ඉහළ ඉඩක් පවතින බව නීති විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයයි.

යේල් නීති විද්‍යාලයේ බාහිර කථිකාචාර්ය ඉයුජින් ෆිඩෙල් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි සජීවී විකාශයක් මධ්‍යතන යුගයේ ක්‍රමවේද සිහිපත් කරවන සුළු බවත්, නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග දිග්ගැස්සුණහොත් මෙම තීන්දුව ක්‍රියාත්මක වීම වසර ගණනාවකින් ප්‍රමාද විය හැකි බවත්ය.

විකාශන සදාචාරය සහ ගෝලීය ප්‍රතිචාර

අමෙරිකාවේ ඇතැම් ප්‍රාන්තවල මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය මාධ්‍යවේදීන්ට සහ තෝරාගත් සාක්ෂිකරුවන්ට නැරඹීමට අවසර හිමිවුවද, මෙවැනි විකාශයක් ප්‍රසිද්ධියේ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සිදුකිරීම මෙතෙක් අමෙරිකානු ඉතිහාසයේ වාර්තා වී නොමැත.

ගෝලීය සමාජ මාධ්‍ය වේදිකාවල පවතින ප්‍රචණ්ඩකාරී අන්තර්ගතයන් පිළිබඳ නියාමන ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් මෙවැනි විකාශයකට තාක්ෂණික හා නෛතික බාධා එල්ල විය හැකි බව ෆෝඩෑම් සරසවියේ මහාචාර්ය ඩෙබොරා ඩෙනෝ පෙන්වා දෙයි.

ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් වාර්තාවලට අනුව පසුගිය වසරේදී ප්‍රසිද්ධියේ මරණ දඬුවම් ක්‍රියාත්මක කර ඇත්තේ ඉරානය සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය වැනි රටවල් කිහිපයක පමණි.

දකුණු ආසියානු සහ ශ්‍රී ලාංකික සන්දර්භය

ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියානු කලාපයේද මරණ දණ්ඩනය නීති පොතේ පැවතියද, ශ්‍රී ලංකාව තුළ 1976 න් පසුව කිසිදු මරණ දඬුවමක් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කර නොමැත. විවිධ අවස්ථාවල පාතාල ක්‍රියාකාරකම් සහ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන්ට එරෙහිව මරණ දඬුවම නැවත ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ සංවාද මෙරට දේශපාලන කරළියේ මතුවුවද, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ මැදිහත්වීම් සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රඥප්තීන් හේතුවෙන් එම උත්සාහයන් නතර විය.

අමෙරිකාව වැනි බටහිර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක මෙවැනි මහජන සංදර්ශනාත්මක දණ්ඩන ක්‍රමවේද සාකච්ඡාවට ලක්වීම, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව ගරුත්වය පිළිබඳ ගෝලීය සංවාදය තවත් තීව්‍ර කිරීමට හේතු වී තිබේ.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:

BBC News: Fort Hood attacker's execution by firing squad will be livestreamed, Pentagon says

Amnesty International: Death Penalty Global Overview & Public Executions Report