රුසියානු පර්යේෂිකාවගේ අභිරහස් මරණය: ලෝකයම තැතිගත් රහස

රුසියාවේ සයිබීරියානු කලාපයේ පිහිටි ඓතිහාසික 'ඉර්කුට්ස්ක් වසංගත මර්දන පර්යේෂණ ආයතනයේ' (Irkutsk Anti-Plague Research Institute) සේවය කළ 28 හැවිරිදි පර්යේෂිකා දාරියා ෂිපිලෝවාගේ හදිසි අභාවය පසුගිය දින කිහිපය තුළ ජාත්‍යන්තර මාධ්‍යවල ප්‍රධාන සිරස්තලයක් බවට පත්විය.

ඇය මහාමාරිය රෝග කාරක බැක්ටීරියාව සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ කළ විද්‍යාගාරයක සේවය කිරීමත්, මරණයට හේතුව 'හඳුනානොගත් නියුමෝනියා තත්ත්වයක්' වීමත් හේතුවෙන් සමාජ මාධ්‍ය හරහා විවිධ කටකතා සහ භීතිකාවන් නිර්මාණය විය.

නිරෝධායනය සහ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ

සිදුවීම වාර්තා වූ වහාම රුසියානු සෞඛ්‍ය බලධාරීන් ඇය ඇසුරු කළ 200කට ආසන්න පිරිසක් ක්ෂණිකව නිරෝධායනයට ලක් කළේය.

කෙසේවෙතත්, සිදුකරන ලද 5,000කට අධික විද්‍යාගාර පරීක්ෂණවලින් තහවුරු වී ඇත්තේ කිසිදු පුද්ගලයෙකු තුළ වසංගත රෝග කාරක හෝ භයානක ව්‍යාධිජනක ක්ෂුද්‍රජීවීන් නොමැති බවයි. ඒ අනුව නිරෝධායනයට ලක්වූවන්ගෙන් 90%ක්ම මේ වන විට නිදහස් කර ඇති අතර, කිසිදු වසංගත තත්ත්වයක් පැතිරීමේ අවදානමක් නොමැති බව රුසියානු සෞඛ්‍ය නියාමන ආයතනය (Rospotrebnadzor) නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර තිබේ. එමෙන්ම අදාළ විද්‍යාඥවරිය සේවය කළ ක්ෂුද්‍රජීවී ආසාදන සඳහා පූර්ව ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත් ලබා සිටි තැනැත්තියකි.

ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගේ සහ අසල්වැසි රටවල ප්‍රතිචාරය

කෝවිඩ්-19 අත්දැකීමෙන් පසු ලෝකය මෙවැනි සිදුවීම් දෙස බලන්නේ දැඩි විමසිල්ලකිනි.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) සිදුවීම පිළිබඳ වැඩිදුර තාක්ෂණික තොරතුරු මොස්කව් පාලනයෙන් විමසා ඇත.

කසකස්ථානය, කිර්ගිස්ථානය සහ උස්බෙකිස්ථානය වැනි කලාපීය රාජ්‍යයන් දේශසීමා ආවේක්ෂණ කටයුතු තර කර තිබේ.

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තත්ත්වය පාලනය කරගැනීමට මොස්කව් පරිපාලනය සමත්ව ඇති බවත්, මෙය කිසිසේත්ම ජෛව අවි හෝ එවැනි බරපතල තත්ත්වයක් නොවන බවත්ය.

ශ්‍රී ලංකාවට මෙයින් බලපෑමක් තිබේද?

දේශීය වසංගත රෝග විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් අනවශ්‍ය බියක් ඇති කරගත යුතු නොවන බවයි.

යර්සීනියා පෙස්ටිස් (Yersinia pestis) නම් බැක්ටීරියාවක් මඟින් ආසාදනය වන මහාමාරිය රෝගය සයිබීරියාව ඇතුළු ඇතැම් කලාපවල වන සතුන් අතර ස්වභාවිකව පවතින (endemic) තත්ත්වයක් වුවද, නූතන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Antibiotics) මඟින් එය පහසුවෙන් පාලනය කළ හැකිය. ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට මෙයින් සෘජු සෞඛ්‍ය තර්ජනයක් එල්ල නොවන නමුත්, ගෝලීය සංචාරක ප්‍රවාහයන් සහ වරාය-ගුවන් තොටුපළ නිරෝධායන පද්ධති නිරන්තර විමසිල්ලෙන් තබාගැනීම වැදගත් බව සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විශ්ලේෂකයෝ සිහිපත් කරති.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:

Reuters: What do we know about plague institute lab worker's death in Russia?

World Health Organization (WHO) - Plague Fact Sheet & Surveillance Guidelines