සුපිරි බලවතුන් තිදෙනාගේ හමුවක් ගැන ඉඟියක්
ලෝක දේශපාලනයේ බල තුලනය උඩුයටිකුරු කළ හැකි අතිශය තීරණාත්මක රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පියවරක් ප්‍රකාශයට පත් කරමින්, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් රුසියාව සහ චීනය සමඟ ත්‍රෛපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවකට සූදානම් බව සඳහන් කළේය. වොෂින්ටන් ධවල මන්දිරය ඉදිරිපිටදී මාධ්‍යවේදීන් ඇමතූ ජනාධිපතිවරයා, ඉදිරි මාසයේදී චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් සහ රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් සමඟ එකම මේසයක වාඩිවීමට ඇති කැමැත්ත පළ කළේය.
න්‍යෂ්ටික අවිහරණය (Denuclearization) සහ වෙළෙඳ සබඳතා මෙම සාකච්ඡාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා වනු ඇති බව ජනාධිපති ට්‍රම්ප් මෙහිදී පෙන්වා දුන්නේය. චීනයේ ෂෙන්සෙන් නුවර පැවැත්වීමට නියමිත ආසියා-පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගිතා (APEC) සමුළුවට සමගාමීව මෙම ඓතිහාසික හමුව පැවැත්වීම කෙරෙහි රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අවධානය යොමුව ඇති බව වාර්තා වේ.
යුක්රේන අර්බුදය සහ සම්බාධක ලිහිල් වීම
වසර හතරක් පුරා ඇදී යන යුක්රේන යුද්ධය අවසන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මෙම හමුවේදී එකඟතාවකට පැමිණීමට මොස්කව් පාලනය උනන්දුවක් දක්වන බව වාර්තා වේ. ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා රුසියාව සමඟ ඩීසල් ඉන්ධන ගනුදෙනුවකට එළඹෙමින්, මොස්කව් වෙත පනවා තිබූ ප්‍රධාන සම්බාධක කිහිපයක් ඉවත් කිරීමට පියවර ගැනීම යුරෝපා මිත්‍ර රටවල දැඩි කතාබහට ලක්ව තිබේ.
මෙම තීරණ හමුවේ යුක්රේන ජනාධිපති වොලොදිමියර් සෙලෙන්ස්කි තම දැඩි විරෝධය පළකර සිටී. සෙලෙන්ස්කි සාම ප්‍රයත්නයන්ට සහය නොදක්වන බවත්, යුක්රේනය වෙනුවෙන් තීරණ ගැනීමට වෙනත් පාර්ශ්වයක මැදිහත්වීම අවශ්‍ය මොහොතක් එළඹ ඇති බවත් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කිරීම යුරෝපීය ආරක්ෂක ව්‍යුහය තුළ නව කැළඹීමක් ඇති කර ඇත.
න්‍යෂ්ටික සමතුලිතතාව සහ චීනයේ ස්ථාවරය
ලොව විශාලතම න්‍යෂ්ටික අවි තොග සතු ඇමරිකාව සහ රුසියාව අතර පැවති ‘නිව් ස්ටාර්ට්’ (New START) ගිවිසුමේ කාලසීමාව අවසන් වීමත් සමඟ, ගෝලීය න්‍යෂ්ටික ආරක්ෂණය නව අවදානමකට මුහුණ පා සිටී. ස්ටොක්හෝම් ජාත්‍යන්තර සාම පර්යේෂණ ආයතනයේ (SIPRI) දත්තවලට අනුව, ගෝලීය න්‍යෂ්ටික අවි සංචිත අතුරින් ඉදිරියෙන්ම පසුවන්නේ රුසියාව, ඇමරිකාව සහ චීනයයි.
චීනය මෙම ත්‍රෛපාර්ශ්වික සාකච්ඡා යෝජනාව සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් දක්වන්නේ සංයමයකින් යුත් ප්‍රතිචාරයකි. තම න්‍යෂ්ටික ධාරිතාව ඇමරිකාව හෝ රුසියාව තරම් දැවැන්ත මට්ටමක නොමැති බැවින්, මෙවැනි සාකච්ඡාවලට එකඟ වීම ප්‍රායෝගික නොවන බව බෙයිජිං විදේශ අමාත්‍යාංශය මීට පෙර අවධාරණය කළේය. කෙසේවෙතත්, වොෂින්ටනය සහ මොස්කව් අතර ගොඩනැගෙන නව සමීපතාව ආසියා-පැසිෆික් කලාපීය බල කේන්ද්‍ර කෙරෙහි සෘජුවම බලපෑම් එල්ල කරනු ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි
ජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති වාර්තාව: Reuters – Trump open to idea of joint meeting with Xi, Putin next month
ගෝලීය න්‍යෂ්ටික අවි ගිවිසුම් පසුබිම: Arms Control Association – New START Treaty Status
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පසුබිම සහ ඇමරිකා-චීන සාකච්ඡා පිළිබඳ වෙළෙඳපොළ නිරීක්ෂණ විශ්ලේෂණය සඳහා Reuters Market Analysis වීඩියෝව නැරඹිය හැකිය. සුපිරි බලවතුන් අතර සිදුවන ඉහළ පෙළේ සාකච්ඡාවල ගෝලීය ආර්ථික සහ ආරක්ෂක බලපෑම මෙම වාර්තාවෙන් පැහැදිලි කෙරේ.