"ලැප්ටොප්වලින් හොරෙන් ලොග් වෙලා, පාස්වර්ඩ් බෙදාගෙන" - බැංකුවේ IT අංශයේ රහස්‍ය සාක්ෂි අධ්‍යක්ෂවරුන්ගේ සහ විගණකවරුන්ගේ වගකීම් විරහිතභාවය හෙළි කරයි
වංචාව සෙවීමට පත්කළ වෝභාර විගණනයේ ස්වාධීනත්වය ගැනත් ප්‍රශ්න; සුපිරි නීතිඥ බලඇණියක් අධිකරණයේදී මුහුණට මුහුණ ලා ගැටෙයි
ජාතික සංවර්ධන බැංකුවේ (NDB) සිදු වී ඇතැයි කියන රුපියල් බිලියන 13.2ක මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචාව සම්බන්ධයෙන්, එම බැංකුවේ වත්මන් අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයට සහ බාහිර විගණකවරුන්ට (External Auditors) එරෙහිව නඩු පැවරීම සඳහා අවසර ඉල්ලා බැංකුවේ කොටස්කරුවන් පිරිසක් වාණිජ මහාධිකරණය හමුවට පැමිණ තිබේ.
කොටස්කරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාෆා අධිකරණය හමුවේ තර්ක කළේ, මෙම දැවැන්ත මූල්‍ය අලාභයට සෘජුවම වගකිව යුත්තේ වංචාව පමණක් නොව, බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය සහ විගණකවරුන් සතු නිසි අධීක්ෂණ ක්‍රියාවලිය (Due oversight) බිඳවැටීම බවයි.
වංචාවේ ස්වභාවය සහ බැංකුවේ මූල්‍ය පදනම බිඳවැටීම
CEFT (Common Electronic Fund Transfer) ගනුදෙනුවලට අදාළ බැංකුවට ලැබිය යුතු හිඟ මුදල් ප්‍රමාණය වසර දෙකක් ඇතුළත අසාමාන්‍ය ලෙස අට ගුණයකින් (8 fold) ඉහළ ගොස් ඇත.
බිලියන 13ක මහා වංචාව:
2023 වසරේදී රුපියල් බිලියන 1.4ක්ව පැවති මෙම හිඟ මුදල්, 2025 වන විට රුපියල් බිලියන 12.2ක් දක්වා අත්භූත ලෙස වර්ධනය වී තිබේ. අත්දැකීම් බහුල බැංකුකරුවන් සහ විගණකවරුන් විසින් කල්තියා හඳුනාගත යුතුව තිබූ මෙම සමස්ත වංචාවේ වටිනාකම රුපියල් බිලියන 13.2ක් වන අතර, එය බැංකුවේ සමස්ත ශුද්ධ වත්කම් පදනමෙන් (Net asset base) 15.3%ක් වැනි අතිදැවැන්ත ප්‍රතිශතයකි.
Fitch Ratings ශ්‍රේණිගත කිරීම් පහළට:
බැංකුවේ මූල්‍ය තත්ත්වය ශක්තිමත් සහ ස්ථාවර මට්ටමක පවතින බවට පාලනාධිකාරිය මහජනතාවට සහතික වුවද, ඊට දින කිහිපයකට පසු Fitch Ratings ආයතනය විසින් NDB බැංකුවේ තත්ත්වය (Downgrade) පහත හෙළන ලදී. බැංකුවේ අභ්‍යන්තර අවදානම් පාලන යාන්ත්‍රණයන්හි පවතින දුර්වලතාවය ඊට හේතුව ලෙස දක්වා තිබුණි.
IT අංශයේ දුර්වලතා සහ ෆොරෙන්සික් විගණනයේ ගැටලු
බැංකුවේම තොරතුරු තාක්ෂණ (IT) දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ලැබී ඇති සාක්ෂිවලට අනුව, බැංකු සේවකයන්ට තම සගයන්ගේ ගිණුම්වලට පෞද්ගලික ලැප්ටොප් පරිගණක (Personal laptops) හරහා ඇතුළු වීමේ හැකියාව පවතී.
පාස්වර්ඩ් බෙදාගැනීමේ සංස්කෘතිය:
බැංකුව සතුව ලිඛිත ආචාර ධර්ම පද්ධතියක් (Code of Conduct) පැවතියද, සේවකයන් අතර රහස්පද (Passwords) හුවමාරු කරගැනීමේ අවදානම් සහගත සංස්කෘතියක් පැවති බවත්, අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය එය පාලනය කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බවත් අධිකරණයේදී හෙළි විය.
විගණනයේ ස්වාධීනත්වය:
මේ වන විට බැංකුව තුළ ක්‍රියාත්මක වන විශේෂ වෝභාර විගණනයේ (Forensic Audit) ස්වාධීනත්වය පිළිබඳව ද කොටස්කරුවන් ප්‍රශ්න කරයි. NDB විගණන කමිටු සභාපතිවරයාගේ පැරණි සබැඳියාවක් පැවති PricewaterhouseCoopers (PwC) ශ්‍රී ලංකා ආයතනය, මේ වන විට අදාළ විගණනය සිදුකරන Deloitte ආයතනය වෙත අවශෝෂණය වී තිබීම ඊට හේතුවයි.
සමාගම් පනත සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලිය
බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය තමන්ට හෝ තමන් විසින්ම පත්කරන ලද විගණකවරුන්ට එරෙහිව කිසිසේත්ම නඩු නොපවරන බැවින්, කොටස්කරුවන්ට ඇති එකම විකල්පය සමාගම් පනත යටතේ නඩු පැවරීම (Derivative Action) පමණක් බව විපක්ෂ පාර්ශවය පවසයි.
නෛතික වගකීම් පැහැර හැරීම:
අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය විසින් සමාගම් පනතේ 187-189 වගන්ති යටතේ පැවරී ඇති ව්‍යවස්ථාපිත සත්භාවී වගකීම් (Statutory duties of care and good faith) උල්ලංඝනය කර ඇති අතර, විගණකවරුන් ද පනතේ 163 වගන්තිය යටතේ පවතින සමාන්තර වගකීම් පැහැර හැර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වේ.
වාණිජ මහාධිකරණය හමුවේ විභාග වන මෙම නඩුකරයේ වැඩිදුර විභාගය ජූලි 8 වැනිදා (හෙට) නැවත ආරම්භ වීමට නියමිතය. අධ්‍යක්ෂවරුන් වෙනුවෙන් ජනාධිපති නීතිඥ රොමේෂ් ද සිල්වා සහ නිරාන් අන්කෙටෙල් ද , විගණකවරුන් වෙනුවෙන් ජනාධිපති නීතිඥ අලි සබ්රි ද, NDB බැංකුව වෙනුවෙන් ජනාධිපති නීතිඥ ආචාර්ය කේ. කනග්-ඊශ්වරන් ද පෙනී සිටිති.
මුලාශ්‍රය :
Shareholders seek Court leave to sue NDB Board over Rs. 13.2 b fraud
