ඇමරිකානු ආර්ථිකය මූලික වශයෙන් හරි කියලා ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ඔබට කියනු ඇත.
ශ්‍රි ලංකාවේ රාජ්‍ය නිලධාරීන්ද එලෙසම කියනු ඇත.
එහෙත් එක්සත් ජනපදයේ ජීවත් වන ජනතාව කියන්නේ ඔවුන් එහෙම නැහැ කියලයි.
මෙය අලුත් කතාවක් නොවේ. නමුත් ඉරානය සමඟ මාස දෙකක් පවතින යුද්ධය සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වූ බලශක්ති කම්පනය ලොව පුරා රැළි නගමින් යන ගමනේ එහි නව පරිච්ඡේදයකට අපි පිවිසෙමින් සිටින බව පමනක් පෙනෙනවා.
සමාජයක පුළුල් මූල්‍ය සෞඛ්‍යය ( Financial health) හඳුනා ගන්නා වෛද්‍යවරුන් ලෙස ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ගැන අපි සිතන්නේ නම්, සමස්තයක් වශයෙන් එක්සත් ජනපද ආර්ථිකය නිරෝගී බව පිටතින් පෙනේ.
සංඛ්‍යා දත්ත හොඳයි - උද්ධමනය, බඳවා ගැනීම්, විරැකියාව, වියදම් වර්ධනය යන සියල්ල සාමාන්‍ය පරාසයන් තුළ පවතී.
කොටස් වෙළඳපොළ වාර්තාගත ඉහළ මට්ටම්වලට පැමිණෙමින් තිබේ.
එක ගැටළුවක් විතරයි තියෙන්නේ:
මේ සියල්ල තුල රෝගියාට දැනෙන්නේ සමස්තයම අපායක් වගේ කියලා .
මිචිගන් විශ්ව විද්‍යාලය විසින් මනින ලද පාරිභෝගික හැඟීම් දර්ශකය
මේ මාසයේ වාර්තාගත අවම මට්ටමකට ළඟා විය. ඒ කියන්නේ සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙක් කියන්නේ කොවිඩ්, මහා අවපාතය, 9/11 හෝ පශ්චාත් දෙවන ලෝක යුද්ධ යුගයේ හෝ වෙනත් ඕනෑම කාලයකදීට වඩා අද ආර්ථිකය ගැන ඔවුන්ට නරකක් අමාරුවක් දැනෙන බවයි.
ආර්ථික විද්‍යා මහාචාර්යවරුන් සහ මගේ කතුවරුන් කෑ ගැසීමට සූදානම් වන ආකාරය මට ඇසෙනවා,
නමුත් ඒ මෘදු දත්ත,
ඔබ සැබෑ වියදම් දෙස බැලිය යුතුයි!
[කර්තෘ සටහන: මට කෑ ගැසීමට බොහෝ දේ තිබෙනවා, ]
ඒ වගේම ඔවුන් හරි.
මෙහි ආතතිය නම්, මිනිසුන් බොහෝ විට ආර්ථික කුණු කසළ පිලිබඳව ඡන්දදායකයින්ට පවසා පිටතට ගොස් නව මෝටර් රථයක් මිලදී ගැනීම හෝ නිවාඩුවක් වෙන්කරවා ගැනීමයි කරන්නේ.
ශ්‍රී ලංකාවෙත් වෙන්නෙත් මේ දේම නොවෙයිද ?
ඔබ සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ මූල්‍ය හෝ ඉදිරියට එන අවපාතයක් ගැන කනස්සල්ලට පත්වන කෙනෙකු සමඟ සම්බන්ධ නොකරන ආකාරයේ හැසිරීමක්.
වියදම් සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය පිළිබඳ "දැඩි" දත්ත තවත් කතාවක් තියනවා-
එකක් නම් මිනිසුන් මුදල් රැස්කර ගැනීමට වඩා වියදම් කරන අතර ආර්ථිකය අඛණ්ඩව ප්‍රසාරණය වෙමින් පවතී. යුද්ධයෙන් මෙහෙයවන ගෑස් මිල ඉහළ යාම බැහැර කළත්, සිල්ලර විකුණුම් පසුගිය මාසයේ ශක්තිමත්ව පැවතුනි. 2025 දී ආර්ථිකය 2.1% කින් ප්‍රසාරණය වූ අතර එය 2020 සිට දුර්වලම දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය වන නමුත් තවමත් ධනාත්මක භූමියක පවතී. මෙම වසරේ මුල් මාස තුන සඳහා ඇස්තමේන්තු මඟින් වර්ධනය 1.2% දක්වා මන්දගාමී වන බව යෝජනා කරනවා-
දුර්වල ස්පන්දනයක්, නමුත් තවමත් ධනාත්මකයි.
දෘඩ සහ මෘදු දත්ත අතර මෙම හොඳින් ස්ථාපිත වෙලා. විසන්ධි වීම වසර ගණනාවක් පුරා ගණන් කළ නොහැකි උණුසුම් තීරණ ඇති කර තිබේ.
2022 දී කතුවරිය කයිලා ස්කැන්ලන් පැවසූ පරිදි එය කම්පනය ලෙස හඳුන්වන්න. නැතහොත් K-හැඩැති ආර්ථිකය. නැතහොත් මගේ සගයා වන ඩේව් ගෝල්ඩ්මන් කැමති පරිදි සුළං සීතල බලපෑම. පැහැදිලි දෙය නම් වසංගතය සුව නොවූ දෙයක් බවයි.
මගේම සුරතල් න්‍යාය නම්, හැඟීම් පාලම 2016 දී බිඳ වැටීමට පටන් ගත් අතර, සියල්ල කඩා වැටීමට කොවිඩ් හේතු වූ බවයි.
මම එය හඳුන්වන්නේ “වසංගත අවපාතය කුමාරයා” ලෙසයි.
අපි බොහෝ විට ආර්ථික යුග ගැන කතා කරන්නේ සමස්ත සංඛ්‍යාත්මක දශක ලෙසයි - 90 දශකය, ඕට්ස්, ආදිය. නමුත් 2016 කම්පන විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධි නිබන්ධනයකට සුදුසු දශකයේ මැද භාගයේ කම්පන මාරුවක් ගෙනාවා. එය මගේ ගැඹුරු විද්‍යාත්මක නොවන මතය අනුව, වසර 10 කට පෙර ප්‍රින්ස් ( කුමාරයා) මිය ගිය ද ආසන්න වශයෙන් අද දක්වාම ගලා එන බවයි.
ඒ කාලේ, අපි සහස්‍ර ශුභවාදී බව සහ පශ්චාත් අවපාත ආර්ථික ගම්‍යතාවය මත ඉහළට නැග්ගා.
ඉන්පසු, 2016 අප්‍රේල් මාසයේදී, ප්‍රින්ස් මිය ගියේය. එය තත්ව විභේදන මාලාවක් ඇති කළ බවක් පෙනෙන්නට තිබූ කම්පනයකි.
කෙසේ වෙතත්, දේවල් සැලකිය යුතු ලෙස අමුතු බවක් දැනුනත්, ආර්ථිකය වර්ධනය වෙමින් පැවතුනි. 2020 වෙත වේගයෙන් ඉදිරියට යන අතර මෙන්න කොවිඩ්-19 ඇමරිකානු වෙරළට ළඟා වී මුළු ප්‍රජාවම සුනුවිසුනු කළේය. එක්සත් ජනපදයේ මිලියන 1.2 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ. අගුලු දැමීම් සමාජ භූ දර්ශනය නැවත සකස් කළේය. ආර්ථිකය කඩා වැටුණු අතර, එක්සත් ජනපදය වාර්තාගත තියුණුම හැකිලීමකට ඇද දැමීය.
වසර හයකට පසු, ඇමරිකානුවන් මෙතරම් කෝපාවිෂ්ට වන්නේ මන්දැයි ආර්ථික විද්‍යාඥයින් සහ විචාරකයින් හිස කසා දමමින් සිටින විට, ආහාර, ඖෂධ, නිවාස සහ අධ්‍යාපනය සදහා මිල ඉහළ යාමේ සංයුක්ත බලපෑම සලකා බැලීම නිසැකවම වටී.
නමුත් ඒ සියල්ලටම වඩා, අපි තවමත් පරම්පරාවකට වරක් සිදුවන භීෂණයකින් පීඩා විඳිමින් සිටින අතර එය පහසුවෙන් මැනිය නොහැක.
අපගේ කෝපය නොතකා හෝ වියදම් කිරීම දිගටම කරගෙන යාමට අපට හැකි වූ අතර, එනිසා ආර්ථිකයද පාවී යන්නේය.
(සටහන | සේන සූරියප්පෙරුම)
