NDB බිලියන 13 මූල්‍ය හිඩැස: මෙරට බැංකු පද්ධතිය හමුවේ බරපතළ පරීක්ෂණයක්

ජාතික සංවර්ධන බැංකුව හෙවත් NDB බැංකුව තුළ සිදුවූ බව කියන රුපියල් බිලියන 13.6ක දැවැන්ත මූල්‍ය අක්‍රමිකතාව හුදෙක් එක් ආයතනයක අර්බුදයකට වඩා එහා ගිය බරපතළ සංඥාවක් නිකුත් කර තිබේ.

වසර තුනක පමණ කාලයක් තිස්සේ ඇසට නොපෙනී ක්‍රියාත්මක වූ මෙම ගනුදෙනු මඟින් මතු කරන්නේ රටේ බැංකු අධීක්ෂණ යාන්ත්‍රණය සහ මහජන තැන්පතුවල සැබෑ ආරක්ෂාව පිළිබඳ නොවිසඳුණු ප්‍රශ්නාර්ථයකි.

විගණන වාර්තාවේ "තරු ලකුණ" සහ මඟහැරුණු අනතුර

නොවැම්බර් 05 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවේ අනාවරණය වූ කරුණු අනුව, 2025 වාර්ෂික මූල්‍ය ගිණුම් නිල වශයෙන් සහතික කරන තෙක්ම මෙම අක්‍රමිකතාව හඳුනාගැනීමට හැකිවී නැත.

බාහිර විගණනය භාරව සිටි Ernst & Young (EY) ආයතනයේ හවුල්කරුවන් මෙම බරපතළ තත්ත්වය දැක්වීමට නිල අනතුරු ඇඟවීමේ සටහනක් වෙනුවට පාදසටහනක තරු ලකුණක් (*) පමණක් භාවිත කර තිබූ බව හෙළිවිය.

අදාළ පාර්ශ්වයන් බැංකු වාර්තා අවශ්‍යතා නිසි පරිදි සපුරාලමින් අභ්‍යන්තර පරීක්ෂණ නොමඟ යවා ඇති බව පෙනී යන අතර, ස්වාධීනව ගනුදෙනු සත්‍යාපනය කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදවල පැවති හිඩැස් මේ හරහා මනාව හෙළිදරව් වී තිබේ.

මහ බැංකුවේ ක්ෂණික තහනම් සහ නියාමන වැටකඩොලු

තත්ත්වයේ බරපතළකම හමුවේ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව වහා ක්‍රියාත්මක වන පියවර කිහිපයක් ගත්තේය. ඒ අනුව අදාළ විගණන හවුල්කරුවන්ට ඉදිරියේදී මෙරට කිසිදු බැංකුවක විගණන කටයුතු සිදුකිරීම තහනම් කර ඇත.

* NDB බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල විගණන කමිටුව වහාම ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට නියෝග කෙරිණි.

* බැංකුවේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය රැකගැනීම සඳහා ලාභාංශ බෙදාහැරීම සහ නව ශාඛා ඇරඹීම තාවකාලිකව සීමා කර තිබේ.

* බැංකුවට නිවැරදි කිරීමේ කාලරාමුවක් ලබාදී ඇති අතර, මහ බැංකු පරීක්ෂකයින් විසින් පූර්ව දැනුම්දීමකින් තොරව සිදුකරන ක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂණ (Spot checks) අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වේ.

විමර්ශන වාර්තා නීතිපති අතට: විනිවිදභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය

සිදුවීම පිළිබඳව Deloitte ආයතනය බැංකු ගනුදෙනු පරීක්ෂා කළ අතර, විගණකවරුන් සිය වෘත්තීය වගකීම නිසි ලෙස ඉටුකළේද යන්න ශ්‍රී ලංකා ගිණුම්කරණ සහ විගණන ප්‍රමිති නිරීක්ෂණ මණ්ඩලය (SLAASMB) විසින් විමර්ශනය කරන ලදී.

ඔක්තෝබර් 15 වැනිදා එම සොයාගැනීම් ඉදිරි නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග සඳහා නීතිපතිවරයා වෙත යොමුකෙරිණි. එහෙත්, මහජන විශ්වාසය මත යැපෙන ක්ෂේත්‍රයක මෙවන් වැදගත් විමර්ශන වාර්තාවල තොරතුරු ප්‍රසිද්ධියට පත් නොවීම සම්බන්ධයෙන් මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ විවේචන මතුවෙමින් පවතී.

තැන්පත්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ ඉදිරි අභියෝගය

හඳුනා නොගත් ගෙවීම් තාවකාලිකව රඳවා තබන "අත්හිටවූ ගිණුම්" (Suspense accounts) පියවීම කල්ගතවීම මෙවැනි වංචාවන්ට ඉඩහසර පාදන ප්‍රධාන සාධකයක් බව මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ පෙන්වා දෙයි. ඉදිරියේදී සියලුම බැංකුවල මෙවැනි ගිණුම් පියවීමේ ක්‍රියාවලිය දැඩි අධීක්ෂණයකට ලක් කෙරේ.

මෙම අර්බුදය හුදෙක් බිලියන 13.6ක අලාභයක් පමණක් නොවේ; එය මෙරට සමස්ත මූල්‍ය නියාමන පද්ධතියේම ශක්තිමත්භාවය මැන බලන ප්‍රබල පරීක්ෂණයකි. වගකිවයුත්තන්ට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් නොනැවතී, පද්ධතියේ දුර්වලතා මුලින්ම සකස් නොකළහොත් ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයින් මෙන්ම දේශීය තැන්පත්කරුවන් මෙරට බැංකු කෙරෙහි තබන විශ්වාසය පළුදු වීමේ බරපතළ අවදානමක් පවතී.