එය ජාතියේ ආර්ථික ගමනේ සන්ධිස්ථානයකි.
1950 අගෝස්තු 28 වන දින මුදල් නීති පනත යටතේ පිහිටුවන ලද මෙම බැංකුව යටත් විජිත මුදල් මණ්ඩලය ප්‍රතිස්ථාපනය කළේය. එහි පළමු අධිපති ජෝන් එක්ස්ටර් එයට පැහැදිලි මෙහෙවරක් ලබා දුන්නේය.
මිල ස්ථාවරව තබා ගැනීම, මූල්‍ය පද්ධතිය ආරක්ෂා කිරීම, මුදල් නිකුත් කිරීම සහ රජයට උපදෙස් දීම මහ බැංකුවේ කාර්යභාරය විය.
එතැන් සිට, CBSL රටේ මූල්‍ය පද්ධතියේ කොඳු නාරටිය බවට වර්ධනය වී ඇත. එය බැංකු සහ මූල්‍ය සමාගම් අධීක්ෂණය කරන්නේය . රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණය කිරිම ද මහ බැංකුව විසින් සිදු කරයි .ඊට අමතරව මිලියන ගණනකගේ ඉතිරිකිරීම් ආරක්ෂා කිරිම, ව්‍යාපාර සහ පුද්ගලයින්ට ඉක්මනින් සහ ආරක්ෂිතව මුදල් ගෙනයාමට උපකාර කිරීම සඳහා ඉහළ වටිනාකමක් ඇති LankaRTGS සිට LankaPay වැනි සිල්ලර වේදිකා දක්වා ගෙවීම් පද්ධති ද අධීක්ෂණය කිරිම මහ බැංකුව සිදු කරන්නේය .
මෙම සංවත්සරය සමරනුයේ අර්බුද කළමනාකරණයේ දුෂ්කර වසර ගණනාවකට පසුවය. වරක් ඉතා ඉහළ ගිය උද්ධමනය මේ වන විට පාලනය කර ඇත. උද්ධමනය සීයයට පහක මට්ටම තබා ගැනීම මහ බැංකුවේ අරමුණයි. එය මේ වන විට සියයට 5 ක පමණ ඉලක්කයට සමීප වෙමින් පවතී. එමඟින් මුදල් ප්‍රතිපත්තියට ස්ථාවරත්වය කෙරෙහි පමණක් නොව ආර්ථික ප්‍රකෘතියට සහාය වීම කෙරෙහි ද අවධානය යොමු කිරීමට ඉඩ සලසා දි ඇත.
දියමන්ති ජුබිලිය සනිටුහන් කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සිදුවීම් කිහිපයක් පෙළගස්වා ඇත. මෑත කාලීන කම්පන වලින් පාඩම් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා කොළඹ පැවති මූල්‍ය ස්ථායිතා සමුළුවක් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර විශේෂඥයින් එක්රැස් කළේය.
අගෝස්තු මාසයේදී බැංකුව "වසර 75ක්, ඉදිරි දර්ශන 75ක්" යන මාතෘකාව යටතේ කලා ප්‍රදර්ශනයක් විවෘත කළ අතර, එය මහජනතාවට එහි ඉතිහාසය පිළිබඳ නිර්මාණාත්මක දැක්මක් ලබා දෙයි.
මහ බැංකුවේ සැමරුම් අතීතය ගැන පමණක් නොවේ. බැංකුව එහි අනාගත මාවත ද ඉන් ගෙනහැර දක්වයි. තිරසාර මූල්‍ය මාර්ග සිතියමක් බැංකු සහ ආයෝජකයින් හරිත, වඩාත් ඔරොත්තු දෙන ව්‍යාපෘති සඳහා අරමුදල් සැපයීමට තල්ලු කිරිමට ඉන් පෙළඹවීමක් ලබාදෙයි.
රට පුරා ඩිජිටල් ගෙවීම් කරණයක් ශ්‍රී ලාංකිකයන් මුදල් රහිත ගනුදෙනු කරා යොමු කරන අතර, පියවීම් පද්ධති වෙත වැඩිදියුණු කිරීම් ගෙවීම් වේගවත් හා ආරක්ෂිත කිරීම ඉන් අරමුණු කර ඇත.
තැන්පතු රක්ෂණය සහ මූල්‍ය ආරක්ෂණ දැල් පිළිබඳ මහජන දැනුවත් කිරීමේ මෙහෙයුම් ද සිදුවෙමින් පවතී.
2023 මහ බැංකු පනත මඟින් ආයතනයට වැඩි ස්වාධීනත්වයක් සහ වගවීමක් ලබා දෙන ලදී. තීරණ ගැනීම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා නව ද්වි-මණ්ඩල පද්ධතියක් - පාලක මණ්ඩලය සහ මුදල් ප්‍රතිපත්ති මණ්ඩලය - හඳුන්වා දෙන ලදී.
ඉදිරිය දෙස බලන විට, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ ඉලක්ක පැහැදිලිය. උද්ධමනය අඩු මට්ටමක තබා ගැනීම, මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සහතික කිරීම, ගෙවීම් නවීකරණය කිරීම, තිරසාර මූල්‍ය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ මහජන විශ්වාසය දිනා ගැනීම යනාදී සුවිශේෂි කාර්යභාරය ඉටු කරමින් වසර 75 කට පසු, ආර්ථික ප්‍රකෘතියේ සහ වර්ධනයේ ඊළඟ අදියර හරහා රට මෙහෙයවීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ මහ බැංකුව ස්ථානගත වෙමින් සිටී.
(සටහන | ජේ. මුණසිංහ)
