කඩාවැටීමේ සිට 'ඉහළ මැද' ආදායම් ලේබලය දක්වා: ලෝක බැංකුවේ අලුත්ම වර්ගීකරණයෙන් ලංකාව උඩට!

ඇට්ලස් ක්‍රමයේ (Atlas Method) නව සීමාවන්: ඉහළ මැද ආදායම් කාණ්ඩයට එන්න ඩොලර් 4,636 ක ඒක පුද්ගල GNI සීමාව පසුකරයි

ලේබලය මාරු වුවත් බිම් මට්ටමේ දිළිඳුකම එලෙසමයි - සහන ණය (Concessional Loans) අහිමි වීමේ අලුත් අවදානමක්


වසර 2022 දී මෙරට ඇති වූ දරුණුතම සාර්ව ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු සිදුවූ වේගවත් ප්‍රකෘතිමත් වීම පාදක කරගනිමින්, ශ්‍රී ලංකාව නැවත වතාවක් ‘ඉහළ මැද ආදායම් ලබන’ (Upper-Middle Income) රටක් ලෙස ලෝක බැංකුව විසින් නිල වශයෙන් ශ්‍රේණිගත කර තිබේ.

ලෝක බැංකුව විසින් ඊයේ (ජූලි 01) නිකුත් කරන ලද 2026-2027 වාර්ෂික රටවල් ආදායම් වර්ගීකරණ යාවත්කාලීන කිරීමට අනුව, ශ්‍රී ලංකාව මීට පෙර රැඳී සිටි ‘පහළ මැදි ආදායම්’ කාණ්ඩයෙන් ඉහළට ඔසවා ඇත. ලංකාවට අමතරව ජෝර්දානය, මයික්‍රොනීසියාව, පිලිපීනය සහ වියට්නාමය ද මෙලෙස උසස්වීම් ලබා තිබේ.

සංඛ්‍යාලේඛන වෙනස් වූ හැටි

ලෝක බැංකුව සෑම වසරකම ජූලි 1 වැනිදා කෙටි කාලීන විනිමය අනුපාත උච්චාවචනයන් අවම කරන ‘ඇට්ලස් ක්‍රමය’ (Atlas method) මඟින් ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම (GNI per capita) ගණනය කරමින් මෙම වර්ගීකරණය සිදුකරයි.

මෙවර ලෝක බැංකු දර්ශකයන්ට අනුව ආදායම් සීමාවන් සංශෝධනය වී ඇත්තේ මෙසේය

පහළ ආදායම් කාණ්ඩය:
පසුගිය වසරේ ඩොලර් 1,135 ට අඩුවෙන් පැවති මෙම සීමාව, මේ වසරේ ජූලි 01 වැනිදා සිට ඒක පුද්ගල ආදායම ඩොලර් 1,175 ට අඩු රටවල් දක්වා සංශෝධනය කර ඇත.

පහළ මැදි ආදායම් කාණ්ඩය:
පසුගිය වසරේ ඩොලර් 1,136 සිට ඩොලර් 4,495 දක්වා වූ සීමාව, මේ වසරේදී ඩොලර් 1,176 සිට ඩොලර් 4,635 දක්වා ඉහළ දමා තිබේ.

ඉහළ මැදි ආදායම් කාණ්ඩය (ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළත් කාණ්ඩය):
පසුගිය වසරේ ඩොලර් 4,496 සිට ඩොලර් 13,935 දක්වා පැවති සීමාව, මේ වසරේ ජූලි 01 වැනිදා සිට ඩොලර් 4,636 සිට ඩොලර් 14,375 දක්වා නවීකරණය කර ඇත. ලංකාව මෙවර ඇතුළත් වී ඇත්තේ මෙම සීමාවටයි.

ඉහළ ආදායම් කාණ්ඩය:
රටක් ඉහළ ආදායම් ලබන රටක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට නම් පසුගිය වසරේ ඩොලර් 13,935 සීමාව ඉක්මවිය යුතුව තිබූ අතර, මේ වසරේදී එය ඩොලර් 14,375 ට වඩා වැඩි විය යුතුය.

උසස්වීමට බලපෑ සැබෑ ආර්ථික සාධක

2022 බිඳවැටීමෙන් වසර තුනකට පසු, එනම් 2025 වසර වන විට ලංකාවේ සාර්ව ආර්ථිකය ශක්තිමත් ධනාත්මක ස්ථාවරත්වයක් පෙන්නුම් කළේය.

5% ක වර්ධනය:
2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (Real GDP) වර්ධනය ආසන්න වශයෙන් 5% ක ඉහළ මට්ටමක පැවතුණි. කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය, මූල්‍ය සේවා සහ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ සිදු වූ වේගවත් පිබිදීම මීට සෘජුවම දායක විය.

ප්‍රතිසංස්කරණවල ප්‍රතිඵල:
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමඟ එක්ව ක්‍රියාත්මක කරන ලද අසීරු මූල්‍ය හා බදු ප්‍රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම ඉහළ මැද ආදායම් සීමාව වන ඩොලර් 4,636 සීමාවෙන් ඔබ්බට තල්ලු කිරීමට හැකි වී තිබේ.

ලේබලයේ වාසි සහ අවාසි

මෙම උසස්වීම ජාත්‍යන්තරය හමුවේ රටේ විශ්වාසය තහවුරු කරන සාධකයක් වුව ද, එහි තිරය පිටුපස වෙනත් අහිතකර ආර්ථික බලපෑමක් ද පවතී.

සහන ණය අහිමි වීම:
රටක් පහළ මැදි ආදායම් මට්ටමෙන් ඉහළට යද්දී, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනවලින් අඩු පොලියට ලැබෙන සංවර්ධන සහනාධාර සහ සහනදායී ණය (Concessional Loans) ලබා ගැනීමේ අවස්ථාවන් සීමා වේ. ඉදිරියේදී ලංකාවට වාණිජ මට්ටමේ ඉහළ පොලී ණය වෙළෙඳපොළට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැක.

බිම් මට්ටමේ සැබෑ චිත්‍රය:
ලෝක බැංකුව සහ දේශීය ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ ආදායම් සහ රැකියා නියුක්තිය තවමත් අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටමට පැමිණ නොමැති බවයි. සංඛ්‍යාලේඛන ඉහළ ගිය ද රට තුළ දිළිඳුකම සහ පවුල්වල ආර්ථික පීඩනය තවමත් ප්‍රධාන ගැටලුවක්ව පවතී.

කෙසේ වෙතත්, ලෝක බැංකුව විසින් හඳුන්වා දී ඇති නව රටවල් හවුල්කාරිත්ව රාමුව (Country Partnership Framework 2026-2030) හරහා පෞද්ගලික අංශය දියුණු කර, මධ්‍යකාලීනව ලංකාවේ ආර්ථිකය 7% ක වර්ධන වේගයක් කරා රැගෙන යාමට සහය දීමට නියමිතය. මෙම ආදායම් ලේබලය තිරසාරව පවත්වා ගැනීමට නම් සංචාරක හා කර්මාන්ත වැනි ඵලදායී ක්ෂේත්‍රවල ආයෝජන තවදුරටත් පුළුල් කළ යුතු බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

(සටහන | ජේ.මුණසිංහ)


මුලාශ්‍රය :

Who moves up and why? A closer look at the new release of the World Bank Group Country Income Classifications