රාජ්ය ආයතන අතර පවතින වැඩ කටයුතු නැවත නැවත සිදුවීම වැළැක්වීමේ පියවරක් ලෙස 'මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ පර්යේෂණ සහ පුහුණු ආයතනය' අහෝසි කිරීමට රජය තීරණය කර තිබේ.
1995 වසරේදී පිහිටුවනු ලැබූ මෙම ආයතනයේ සියලුම වගකීම්, දේපළ සහ සේවකයින් 'ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරිය' යටතට පවරා ගැනීමට පියවර ගෙන ඇත.
කර්මාන්ත හා ව්යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මහතා විසින් කැබිනට් අනුමැතිය ඇතිව 2026 නොවැම්බර් 05 වන දින නිකුත් කළ අංක 2513/35 දරන අති විශේෂ ගැසට් නිවේදනය මගින් මෙය නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කෙරිණි.
1993 අංක 50 දරන ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරී පනතේ 25 වන වගන්තිය ප්රකාරව සිදු කළ මෙම ඒකාබද්ධ කිරීම, වත්මන් රජයේ පළමු රාජ්ය ආයතන ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ පියවර ලෙසද ඉතිහාසයට එක්වේ.
ආයතන ඒකාබද්ධ කිරීම සහ සැබෑ ප්රතිසංස්කරණ
මැණික් කර්මාන්තය නියාමනය කිරීම, පර්යේෂණ පැවැත්වීම සහ පුහුණු කටයුතු එකම වහලක් යටට ගෙන ඒම බැලූ බැල්මට සාධාරණ පියවරක් ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන.
නමුත් ආයතන දෙකක් එකක් බවට පත් කළ පමණින් ක්ෂේත්රයේ පවතින මූලික දුර්වලතා ඉබේම විසඳෙන්නේ නැතැයි ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
දැනටමත් මැණික් කර්මාන්තය පාලනය කිරීමේ විශාල වගකීමක් දරන ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරියට, පර්යේෂණ සහ පුහුණු කටයුතු සාර්ථකව කරගෙන යාමට තරම් මූල්ය ශක්තියක්, විද්යාත්මක දැනුමක් සහ නවීන තාක්ෂණයක් තිබේද යන්න මෙහිදී මතුවන ප්රධාන ගැටලුවයි.
විදේශ විනිමය සහ විද්යාත්මක ස්වාධීනත්වය
ශ්රී ලංකාවේ මැණික් කර්මාන්තය යනු හුදෙක් පරිපාලනය කළ යුතු ව්යාපාරයක් පමණක් නොව, රටට විශාල වශයෙන් විදේශ විනිමය ගෙන එන ප්රධාන ආදායම් මාර්ගයකි.
අප රටෙන් කපා ඔප නොදැමූ මැණික් (Raw gemstones) අඩු මිලට විදේශයන්ට යැවීම වෙනුවට, නවීන තාක්ෂණය භාවිත කරමින් උසස් තත්ත්වයේ ස්වර්ණාභරණ නිපදවා වැඩි මිලකට අපනයනය කිරීමට විශාල අවස්ථාවක් පවතී.
ඒ සඳහා ජාත්යන්තර ප්රමිතියෙන් යුත් විද්යාගාර, නවීන මැණික් පරීක්ෂණ තාක්ෂණය සහ පිළිගත් වෘත්තීය සුදුසුකම් ලබාදීම අත්යවශ්ය වේ.
මෙහිදී අවධානය යොමු විය යුතු තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ ආයතනික ස්වාධීනත්වයයි.
නීති රීති ක්රියාත්මක කරන පරිපාලන ආයතනයක් යටතට විද්යාත්මක පර්යේෂණ සහ මැණික් සහතික නිකුත් කිරීමේ අංශය පත් වූ විට, එම විද්යාත්මක තීරණවල ස්වාධීනත්වයට බලපෑමක් එල්ල විය හැකි බව ක්ෂේත්රයේ නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් ජාත්යන්තර වෙළඳපොළ තුළ ශ්රී ලංකාවේ මැණික් සහතික පත්ර සඳහා ඇති පිළිගැනීමට හානි වීමේ අවදානමක් පවතී.
සේවක සුරක්ෂිතභාවය සහ නොවිසඳුණු ප්රශ්න
නව ගැසට් නිවේදනය මගින් අහෝසි කළ ආයතනයේ සේවකයින්ගේ රැකියා සුරක්ෂිතභාවය, නිවාඩු සහ විශ්රාම වැටුප් හිමිකම් සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂා කර දී තිබේ.
දැනට පවත්වාගෙන යන පාඨමාලා, විභාග, සහතික පත්ර නිකුත් කිරීම සහ සිසුන්ගේ අයිතිවාසිකම් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමටද එමගින් සහතික වී ඇත.
පවතින තත්ත්වය ආරක්ෂා කිරීම වැදගත් වුවත්, මෙම ඒකාබද්ධ කිරීම හරහා මහජන මුදල් කොපමණ ප්රමාණයක් ඉතිරි වන්නේද යන්න පිළිබඳ නිශ්චිත මූල්ය පුරෝකථනයක් රජය මෙතෙක් ඉදිරිපත් කර නැත.
* පර්යේෂණ සඳහා වෙනම අයවැයක් වෙන් වන්නේද?
* ජාත්යන්තර තරගකාරීත්වයට ගැළපෙන නවීන විද්යාගාර පහසුකම් ඉදිවන්නේද?
* සුළු පරිමාණ මැණික් පතල්කරුවන්ට, ස්වර්ණාභරණ නිෂ්පාදකයින්ට සහ තරුණ වෘත්තිකයන්ට මෙම වෙනසින් ලැබෙන සෘජු ප්රතිලාභ මොනවාද?
බදු ගෙවන ජනතාවගේ මුදල් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මෙම ප්රශ්නවලට පැහැදිලි පිළිතුරු ලබා දීම අත්යවශ්ය වේ.
ඉදිරි දැක්ම
රාජ්ය අංශයේ අකාර්යක්ෂමතාව විසඳීමට යැයි පවසමින් ආයතන ව්යුහයන් වෙනස් කිරීම මෙරට ඉතිහාසයේ අවස්ථා ගණනාවකදී සිදුව ඇත.
විද්යාත්මක දැනුම සහ වෘත්තීය නිපුණතාව මත රඳා පවතින මැණික් කර්මාන්තය තුළ, හුදෙක් ආයතන සංඛ්යාව අඩු කිරීමෙන් පමණක් අපගේ මැණික්වල වටිනාකම ඉහළ නැංවිය නොහැක.
විනිවිද පෙනෙන ක්රියාත්මක කිරීමේ සැලැස්මක්, ස්වාධීන කාර්ය සාධන ඇගයීම් සහ වාර්ෂික පර්යේෂණ ඉලක්ක හඳුන්වා දීම හරහා සැබෑ ලෙසම තරගකාරී කර්මාන්තයක් ගොඩනැගීම රජය හමුවේ ඇති ප්රධානතම අභියෝගයයි.



