ලෝක බලවතුන් තිදෙනා වන ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් සහ රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින් චීනයේ ෂෙන්සෙන් (Shenzhen) නුවරදී හෙට (19) තීරණාත්මක ත්රෛපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවකට එක්වෙති.
ආසියා-පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගීතා සමුළුවට (APEC) සමගාමීව පැවැත්වෙන මෙම හමුවට පැය කිහිපයකට පෙර චීන සහ රුසියානු නායකයන් බටහිර ආර්ථික ප්රතිපත්ති දැඩි විවේචනයට ලක් කළහ.
ගුවන්තොටුපළේදී උණුසුම් පිළිගැනීමක් සහ ජපානයට සීතල ප්රතිචාරයක්
පිලිපීනයේ මැනිලා නුවරදී කලාපීය මිතුරන් හමුවීමෙන් පසු චීනයට ළඟා වූ ට්රම්ප් පිළිගැනීමට ජනාධිපති ෂී ජින්පින් පෞද්ගලිකවම ගුවන්තොටුපළට පැමිණ සිටියේය.
ෂී ජින්පින් බලයට පත්වීමෙන් පසු විදේශීය නායකයෙකු ගුවන්තොටුපළේදී පිළිගත් පළමු අවස්ථාව මෙයයි. පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසයේදී ට්රම්ප් විසින් තමන්ට ඇමෙරිකාවේදී ලබාදුන් ගෞරවයට ප්රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස ඔහු මෙලෙස කටයුතු කර තිබේ.
දෙදෙනා කෙටි වැළඳගැනීමකින් පසු සුහදව අදහස් හුවමාරු කරගත් අතර, ෂී සමඟ පැවැත්වෙන සෑම හමුවක්ම ඉතා ප්රසන්න බව ට්රම්ප් පැවසීය.
මීට හාත්පසින්ම වෙනස් අයුරින්, සමුළුවට පැමිණි ජපාන අග්රාමාත්ය සනායි ටකයිචි (Sanae Takaichi) හට කිසිදු පිළිගැනීමේ උත්සවයකින් තොරව කෙලින්ම මෝටර් රථය වෙත යොමු කිරීමට චීනය පියවර ගෙන තිබුණි. තායිවානයට චීනයෙන් එල්ල වන බලපෑම් හමුවේ ජපාන හමුදා යෙදවිය හැකි බවට ඇය මීට වසරකට පෙර කළ ප්රකාශය දෙරට අතර මෙම විරසකයට හේතු වී තිබේ.
AI චිප් යුද්ධය සහ වෙළෙඳ අතිරික්තය
සමුළුව අමතමින් චීන ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කළේ ලෝක වෙළෙඳපොළ සැමට විවෘතව තැබිය යුතු බවයි.
ඇමෙරිකාව විසින් ආනයන බදු ඉහළ දැමීම සහ ලොව ප්රමුඛතම කෘත්රිම බුද්ධි (AI) චිප් නිෂ්පාදකයා වන 'Nvidia' සමාගමේ නවීන තාක්ෂණය චීනයට ලැබීම තවදුරටත් සීමා කිරීමට ගත් තීරණයට චීනය දැනටමත් ප්රතිප්රහාර එල්ල කිරීමට සූදානමින් සිටී.
චීනය සිය නිෂ්පාදන අංශයට පමණක් වැඩි වාසි සලසමින් වාර්ෂිකව ඩොලර් ට්රිලියන 1 ඉක්මවන වෙළෙඳ අතිරික්තයක් පවත්වාගෙන යන බවට බටහිර රටවල් චෝදනා කරයි. ඊට පිළිතුරු දෙමින් බීජිං පාලනය පවසන්නේ ලොව ධනවත්ම රටවල් හා කරට කර සිටීමට නම් තමන්ට මෙම ආර්ථික ආකෘතිය අත්යවශ්ය බවයි.
"බටහිර සම්බාධක අසාර්ථකයි" - පුටින්
යුක්රේනය විසින් ක්රිමියාව යා කරන වැදගත් 'කර්ච් පාලම' (Kerch bridge) අඩපණ කරමින් රුසියාවට දැඩි ප්රහාරයක් එල්ල කර ඇති පසුබිමක වේදිකාවට පැමිණි ජනාධිපති පුටින්, බටහිර බලවතුන් හඳුන්වා දුන්නේ "පැරණි ආධිපත්යධාරීන්" ලෙසිනි.
යුරෝපය නින්දිත පරිහානියකට පත්ව ඇති බවත්, යුක්රේන යුද්ධය නිසා රුසියාවට පැනවූ සම්බාධක බටහිර රටවලටම පාරාවළල්ලක් වී ඇති බවත් ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
"සම්බාධක සහ තීරුබදු මගින් තරගකාරී ආර්ථිකයන් බිඳ දැමීමට නොහැකි බව අත්දැකීමෙන් ඔප්පු වී තිබෙනවා," යැයි පුටින් සඳහන් කළේය.
'යෝල්ටා' සමුළුවේ මතකය සහ කුඩා රටවල බිය
මධ්යවාර මැතිවරණ පරාජයෙන් පසු ට්රම්ප් නිරත වන මෙම පළමු ආසියානු සංචාරයේදී උතුරු කොරියානු නායක කිම් ජොන් උන් හමුවීමේ හැකියාවක් ගැනද ඉඟි පළ වී තිබේ.
හෙට පැවැත්වෙන ට්රම්ප්-ෂී-පුටින් සාකච්ඡාවේදී යුක්රේන යුද්ධය, ඉරානය සමඟ පවතින ඇමෙරිකානු ගැටුම, න්යෂ්ටික අවි සහ ලෝක වෙළෙඳාම පිළිබඳව තීරණාත්මක එකඟතාවන්ට එළඹීමට නියමිතය.
ලෝකයේ බලවත්ම රටවල් තුන එක්ව ගන්නා මෙම තීරණ හමුවේ තමන්ගේ අවශ්යතා නොසලකා හැරෙනු ඇතැයි යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ කුඩා රටවල් තුළ බියක් හටගෙන තිබේ.
දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් මෙම හමුව සමාන කරන්නේ 1945 වසරේ පැවති 'යෝල්ටා සමුළුවට' (Yalta Conference) ය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ලෝක බලය බෙදා ගැනීමට ඇමෙරිකාව, බ්රිතාන්යය සහ සෝවියට් දේශය එදා ගත් තීරණ කුඩා රටවල් මත බලහත්කාරයෙන් පැටවූ බවට ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.
මෙම හමුව ලෝක සාමයට විශාල යහපතක් කරනු ඇති බව චීනය සහ රුසියාව අවධාරණය කරන අතර, "මේසය වටා වාඩි වී" ගැටලු විසඳා ගැනීමෙන් විශාල ප්රතිලාභ අත්වනු ඇතැයි පුටින් විශ්වාසය පළ කරයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්ර සබැඳියක්:
Reuters News Report: Xi, Putin blast Western 'protectionism' and sanctions as Trump lands in China



