රටේ සංවර්ධනය වෙනුවෙන් අයවැයෙන් රුපියල් බිලියන ගණනින් මුදල් වෙන් කළ ද, එම මුදල් ප්රායෝගිකව වියදම් කර ව්යාපෘති අවසන් කිරීමට නොහැකි වීම මෙරට ආර්ථික ප්රකෘතිය හමුවේ ඇති ප්රධානතම අභියෝගයක් බවට පත්ව තිබේ.
මහා භාණ්ඩාගාරයේ දත්ත සහ ආර්ථික නිරීක්ෂකයින්ගේ වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ, වෙන් කරන ප්රාග්ධන වියදම් සැබෑ ජාතික වත්කම් බවට පත් කිරීමේදී රාජ්ය යාන්ත්රණය තුළ දිගින් දිගටම ප්රමාදයන් සිදුවන බවයි.
වෙන් කළ මුදලින් වියදම් වී ඇත්තේ 25%කටත් අඩු ප්රමාණයක්
2026 වසරේ සංවර්ධන කටයුතු හෙවත් ප්රාග්ධන වියදම් වෙනුවෙන් රජය රුපියල් බිලියන 1,380ක දැවැන්ත මුදලක් වෙන් කළේය. මාර්ග, රෝහල්, පාසල් සහ වාරිමාර්ග වැනි දිගුකාලීන ප්රතිලාභ ගෙන දෙන ව්යාපෘති සඳහා මෙම මුදල් යෙදවීමට අපේක්ෂා කෙරිණි.
මහා භාණ්ඩාගාර වාර්තාවලට අනුව, 2026 වසරේ මුල් මාස නවය තුළ වියදම් කර ඇත්තේ රුපියල් බිලියන 385කට ආසන්න මුදලක් පමණි (එය වෙන් කළ මුදලින් 30%කටත් අඩු ප්රමාණයකි). නොවැම්බර් 17 වැනිදා නිකුත් වූ නවතම දත්ත මගින් තහවුරු වූයේ, සමස්ත ප්රාග්ධන වියදම් භාවිතය 25%කටත් වඩා අඩු මට්ටමක පවතින බවයි.
මෙම තත්ත්වය 2026 වසරට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. 2025 අයවැයෙන් ද පොදු ආයෝජන සඳහා රුපියල් බිලියන 1,315ක් වෙන් කළ ද, මුල් මාස නවය තුළ වැය වී තිබුණේ රුපියල් බිලියන 455.3ක් පමණි. වසර අගදී වියදම් යම් ප්රමාණයකින් ඉහළ ගිය ද, වසර පුරා සමබරව සංවර්ධන ව්යාපෘති ක්රියාත්මක කිරීමේ දුර්වලතාව මින් මනාව පැහැදිලි වේ.
සංවර්ධන මුදල් අක්රිය වීමෙන් සාමාන්ය ජනතාවට වන බලපෑම
රජයේ ගිණුම් පොත්වල ඉලක්කම්වලට එහා ගිය සෘජු බලපෑමක් මෙමගින් සාමාන්ය ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවිතයට එල්ල වේ.
අලුත් මාර්ගයක් ඉදිවන විට ගමනාගමන පිරිවැය අඩු වී වෙළෙඳපොළට ළඟා වීම පහසු වෙයි. රෝහල්, පාසල් සහ වාරිමාර්ග පද්ධති දියුණු වන විට රටේ ඵලදායිතාව ඉහළ යයි.
වෙන් කළ මුදල් වියදම් නොවී භාණ්ඩාගාරය තුළම සිරවී තිබෙන විට, ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්රයේ කම්කරුවන්ට රැකියා අවස්ථා අහිමි වේ. කොන්ත්රාත්කරුවන් සහ සැපයුම්කරුවන් අවිනිශ්චිතතාවට පත් වන අතර, පොදු පහසුකම් ලැබීම ප්රමාද වීමෙන් සමස්ත ආර්ථික වර්ධනයම මන්දගාමී වේ.
රජයේ පිළිතුර සහ 2027 දැවැන්ත අභියෝගය
ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ පවතින ප්රමාදයන් (ටෙන්ඩර් පටිපාටි) සහ අනුමැතිය ලබා දීමේ ගැටලු මෙම ප්රමාදයට හේතු වී ඇති බව රජය ද පිළිගෙන තිබේ.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ප්රකාශ කර ඇත්තේ, ව්යාපෘති ක්රියාත්මක කිරීම වේගවත් කිරීම සඳහා ප්රසම්පාදන ප්රතිසංස්කරණ සිදු කළ යුතු බවත්, අයවැය සහ ප්රසම්පාදන කාලරාමු අතර මනා සම්බන්ධීකරණයක් ඇති කළ යුතු බවත්ය. ප්රමාද වූ සංවර්ධන ව්යාපෘති කඩිනම් කිරීමේ පියවරක් ලෙස රුවන්පුර සහ මධ්යම අධිවේගී මාර්ග කොටස් ඇතුළු රුපියල් බිලියන 500කට ආසන්න ව්යාපෘති සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය ලබා දීමට ද රජය පියවර ගෙන ඇත.
ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ, 2027 අයවැය මගින් ප්රාග්ධන වියදම් සඳහා වාර්තාගත රුපියල් බිලියන 2,000ක් වෙන් කර ඇති පසුබිමක, පවතින පරිපාලන ගැටලු විසඳා නොගතහොත් එම මුදල ද වියදම් කර ගැනීමට නොහැකි වනු ඇති බවයි.
ඉදිරි ගමන සඳහා විසඳුම කුමක්ද?
බදු මුදල්වලින් එකතු කර ගන්නා රාජ්ය සම්පත්වලින් ජනතාවට මැනිය හැකි ආර්ථික ප්රතිලාභ ලබා දීම අත්යවශ්ය කරුණකි. ඒ වෙනුවෙන් පහත පියවර ගත යුතු බව ආර්ථික නිරීක්ෂකයෝ අවධාරණය කරති:
* කාර්තුමය ඉලක්ක: සෑම මාස තුනකට වරක්ම වියදම් කළ යුතු නිශ්චිත මුදල් ප්රමාණයන් තීරණය කර ඒවා විනිවිදභාවයෙන් ප්රකාශයට පත් කිරීම.
* වගකීම් පැවරීම: එක් එක් ව්යාපෘතියේ ප්රගතිය ප්රසිද්ධ කිරීම සහ ප්රමාදයන්ට වගකිව යුතු නිලධාරීන් හෝ ආයතන හඳුනා ගැනීම.
* ශක්යතා අධ්යයන: විශාල මුදල් ප්රමාණයක් වෙන් කිරීමට පෙර අදාළ ව්යාපෘතියේ ආර්ථික ඵලදායිතාව නිවැරදිව තක්සේරු කිරීම.
රටට අවශ්ය වන්නේ අයවැය ලේඛනවල ඉලක්කම් විශාල කිරීම පමණක් නොව, දැනටමත් වෙන් කර ඇති මුදල් නිසි කලට, නිසි ප්රමිතියෙන් ජනතාවගේ සංවර්ධනය වෙනුවෙන් වැය කිරීමේ කාර්යක්ෂමතාවයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්ර සබැඳියක්
Sri Lanka Cabinet approves Rs.500bn worth projects amid criticism over spending - EconomyNext
Sri Lanka’s national budget 2027 promises tax relief, capital spending - EconomyNext
Ministry of Finance, Planning and Economic Development - Budget Process in Sri Lanka



