නීතියේ හිඩැස් හමුවේ සයිබර් අවකාශය සහ බැංකු පද්ධතිය අව අවභාවිත වන හැටි
අන්තර්ජාල සූදු නියාමනයේ ප්‍රමාදය සහ රාජ්‍ය ආදායමට එල්ල වන බලපෑම!
ශ්‍රී ලංකාවේ සූදු කර්මාන්තය නියාමනය කිරීමේ අරමුණින් 2025 අගෝස්තු මාසයේදී පාර්ලිමේන්තුවේදී ඒකමතිකව සම්මත වූ "සූදු නියාමන අධිකාරී පනත" 2025 දෙසැම්බර් 01 වන දින සිට බලාත්මක විය. කෙසේ වෙතත්, පනතේ 19 වන වගන්තියට අනුව අදාළ අමාත්‍යවරයා විසින් නිකුත් කළ යුතු අතුරු රෙගුලාසි ප්‍රකාශයට පත් කිරීම මාස කිහිපයක් තිස්සේ ප්‍රමාද වී තිබේ.
රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව හමුවේ ලබා දී තිබූ ඉලක්කගත කාලසීමාවන් පසු වී තිබුණ ද, අදාළ රෙගුලාසි මේ වන තෙක් කැබිනට් විශේෂඥ කමිටු මට්ටමේ පවතින බව වාර්තා වේ. මෙම නියාමන රාමුව ක්‍රියාත්මක වීම ප්‍රමාද වීම හේතුවෙන් දේශීය සහ විදේශීය ඩිජිටල් සූදු ක්‍රියාකාරකම් විධිමත් අධීක්ෂණයකට ලක් කිරීමේ හැකියාව සීමා වී ඇත.
බදු ප්‍රතිපත්තිය, රාජ්‍ය ආදායම සහ ඩිජිටල් සූදු ක්ෂේත්‍රය
වර්තමාන සූදු වෙළඳපොළේ සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් අන්තර්ජාලය (Online) ඔස්සේ සිදු වන අතර, භෞතික කැසිනෝ ව්‍යාපාර සඳහා වාර්ෂිකව රුපියල් මිලියන 500ක ස්ථාවර බද්දක්, සියයට 18ක දළ එකතු කිරීමේ බද්දක් සහ ඩොලර් 100ක ඇතුල්වීමේ ගාස්තුවක් අයකෙරේ. එහෙත්, නියාමන රෙගුලාසි සක්‍රිය නොවීම හේතුවෙන් මෙරට පාරිභෝගිකයන් ඉලක්ක කර ගනිමින් ක්‍රියාත්මක වන විදේශීය අන්තර්ජාල සූදු සමාගම් රාජ්‍ය බදු රාමුවට නිසි පරිදි අනුගත කර ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ.
මුදල් අමාත්‍යාංශයේ දත්ත සහ ක්ෂේත්‍ර විමර්ශන පෙන්වා දෙන්නේ මසකට විශාල පාරිභෝගික සංඛ්‍යාවක් අන්තර්ජාල සූදු වෙබ් අඩවි සහ යෙදවුම් (Apps) භාවිත කරන බවයි. නියාමන පද්ධතියක් හරහා මෙම ක්ෂේත්‍රය බදුකරණයට ලක් කළේ නම් වාර්ෂිකව රුපියල් බිලියන 10 සිට 15 දක්වා වූ අතිරේක රාජ්‍ය ආදායමක් උපයා ගැනීමේ හැකියාව පැවැති බව මූල්‍ය විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
මූල්‍ය පද්ධතිය, සයිබර් නියාමනය සහ සමාජීය බලපෑම
වත්මන් සයිබර් අවකාශය තුළ 1xBet, Melbet වැනි ජාත්‍යන්තර සූදු සංවිධාන සමාජ මාධ්‍ය සහ යූටියුබ් අන්තර්ගතයන් හරහා ප්‍රවර්ධනය වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. මීට අමතරව, මෙරට ප්‍රධාන වාණිජ බැංකු පද්ධතිය සහ ඩිජිටල් ගෙවීම් පද්ධති (Digital Payment Gateways) හරහා අදාළ මුදල් ගනුදෙනු හුවමාරු වන බවට ද නිරීක්ෂණය වී තිබේ.
විශේෂයෙන්ම වයස අවුරුදු 18ත් 29ත් අතර තරුණ ප්‍රජාව මෙම අන්තර්ජාල සූදු යෙදවුම් වෙත යොමුවීම ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය දිගුකාලීන මූල්‍යමය සහ මානසික ගැටලුවලට මග පාදන්නකි. සූදු ඇබ්බැහිවීම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර පර්යේෂණවලට අනුව, අන්තර්ජාලය හරහා සිදු කෙරෙන සූදු ක්‍රියාකාරකම්වලට ඇබ්බැහි වීමේ සම්භාවිතාව භෞතික ක්‍රමවේදයන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ මට්ටමක පවතී.
ජාතික ආරක්ෂාව, නීතිමය බාධා සහ ඉදිරි පියවර
නියාමනය නොකළ අන්තර්ජාල ගනුදෙනු හරහා ක්‍රිප්ටෝ මුදල් භාවිතය සහ මූල්‍ය විශුද්ධිකරණය (Money Laundering) සිදු වීමේ අවදානම දැඩි ලෙස මතුව පවතී. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) ඉදිරි සමාලෝචන හමුවේ මෙවැනි අවදානම් මඟහරවා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි.
නව රෙගුලාසි සම්පාදනය වී නොමැති පසුබිමක, පවතින පරිගණක අපරාධ පනත යටතේ මෙවැනි සංකීර්ණ මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශනය කිරීම සහ නඩු පැවරීම ප්‍රායෝගිකව අභියෝගාත්මක බව පොලිස් බලධාරීන් ද කෝප් කමිටුව හමුවේ පෙන්වා දී තිබුණි. මෙම තත්ත්වය හමුවේ, සූදු නියාමන අධිකාරී පනතට අදාළ අතුරු රෙගුලාසි කඩිනමින් ප්‍රකාශයට පත් කරමින් විනිවිදභාවයෙන් යුත් නියාමන රාමුවක් බිම් මට්ටමේ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂඥයින්ගේ අවධානයට ලක්ව ඇත.
ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ සාමාන්‍ය ජනතාව අධික බදු බරින් මිරිකෙද්දී, නීතියේ හිඩැස් සහ පරිපාලනමය ප්‍රමාදයන් හේතුවෙන් වාර්ෂිකව රුපියල් බිලියන ගණනක ජාතික ධනයක් විදේශීය අන්තර්ජාල සූදු සමාගම් වෙත ඇදී යයි. සූදු නියාමන අධිකාරි පනත සම්මත වුවද ඊට අදාළ රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක නොවීම නිසා මෙරට තරුණ පරපුරත්, රාජ්‍ය ආදායමත් දැවැන්ත අනතුරක වැටී ඇති අන්දම හෙළිදරව් කරන ‘රෙඩ් ඇලර්ට්’ විශේෂ විමර්ශනය මතු පළවේ.
