*යල්පැනගිය තක්සේරු වෙනුවට සැබෑ වෙළෙඳපොළ වටිනාකම තහවුරු කිරීමට කමිටු නිර්දේශ කැඳවයි
නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ අඹේවෙල, තලවාකැලේ, ෆ්‍රොටොෆ්ට් වතුයාය (Frotoft Estate), මගස්තොට සහ වේවැල්පැලෑව ඇතුළු ප්‍රදේශ ගණනාවක සිදුව ඇති රජයේ ඉඩම් කල්බදු ගනුදෙනු පෙළක් පිළිබඳව මේ වන විට දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ. රජයට අයත් අතිශය වටිනා පොදු ඉඩම්, විධිමත් තරගකාරී ක්‍රමවේදයකින් තොරව විවිධ පාර්ශ්ව වෙත පැවරීම හුදෙක් පරිපාලනමය තීරණයක්ද, නැතහොත් දේශපාලන හිතවත්කම් මත පදනම් වූ වරප්‍රසාදයක්ද යන පැනය මේ හරහා සමාජගත වෙමින් පවතී.
කෘෂිකර්ම, පශු සම්පත්, ඉඩම් සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍යාංශය මගින් මේ සම්බන්ධ විමර්ශන ආරම්භ කර ඇත්තේ, අක්කර 16 සිට 50 දක්වා වූ විශාල භූමි ප්‍රමාණයන් මෙලෙස දිගුකාලීන බදු පදනම මත ලබාදීමේදී අනුගමනය කර ඇති ක්‍රියාපටිපාටීන් පිළිබඳව සොයා බැලීම සඳහාය.
අඹේවෙල සිට තලවාකැලේ දක්වා වූ ඉඩම් ගනුදෙනු
මෑත කාලීනව දැඩි ආන්දෝලනයකට තුඩුදුන් සිදුවීමක් වූයේ 2022 වසරේ දෙසැම්බර් මස අඹේවෙල ගොවිපළට යාබදව පිහිටි අක්කර 30ක ඉඩමක් කිරි නිෂ්පාදනය හා සත්ව පාලනය සඳහා ලබාදීමට ගත් තීරණයයි. ජාතික නිෂ්පාදන ධාරිතාව ඉහළ නැංවීම ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් සාධාරණීකරණය කළ හැකි කරුණක් වුවද, අදාළ ඉඩම් කොටස් සඳහා නියම වූ බදු කුලිය, භුක්ති කාලය (Tenure) සහ නියමිත රාජ්‍ය ආදායම නිසි පරිදි ගණනය කෙරුණේද යන්න පිළිබඳව විනිවිදභාවයේ ගැටලු පවතින බව විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.
තලවාකැලේ සහ ෆ්‍රොටොෆ්ට් වතුයාය ඇතුළු ප්‍රදේශවලද මෙවැනිම ආකාරයෙන් සිදු වූ ඉඩම් පැවරීම් පිළිබඳව කරුණු වාර්තා වන අතර, මේවා හුදෙක් තනි සිදුවීම් නොව රාජ්‍ය ඉඩම් පරිපාලනයේ ක්‍රමවේදමය දුර්වලතාවක් නිරූපණය කරන අවස්ථා ලෙස හඳුනා ගැනේ.
යල්පැනගිය තක්සේරු ක්‍රමය සහ රජයට අහිමි වන ආදායම
මෙම ගැටලුවේ මූලික හරය පවතින්නේ ඉඩම් තක්සේරු කිරීමේ හා මිල නියම කිරීමේ රාමුව තුළය. ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුව සතු වගකීමක් වන්නේ රජයේ ඉඩම්වලින් ලැබිය යුතු නියමිත ආදායම හඳුනාගෙන එය නිසි පරිදි එකතු කරගැනීමයි. කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන වාණිජ සහ වෙළෙඳපොළ යථාර්ථයට නොගැළපෙන දශක ගණනාවක් පැරණි චක්‍රලේඛ මත පදනම්ව තක්සේරු කිරීම් සිදුකිරීම හේතුවෙන් රජයට විශාල ආදායමක් අහිමි වී ඇති බව රජයම පිළිගෙන ඇත.
ඉහළ වාණිජ වටිනාකමක් සහිත නුවරඑළිය වැනි කලාපයක ඉඩම්, නාමික හෝ ඉතා අවම බදු මුදලකට දීර්ඝ කාලයකට ලබාදීම හරහා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට සිදුවන පාඩුව සාම්ප්‍රදායික අයවැය ලේඛනයක සටහන් නොවන 'නොපෙනෙන පාඩුවක්' (Opportunity Cost) ලෙස ආර්ථික විශේෂඥයෝ හඳුන්වති.
ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා පත්කළ කමිටුව
පවතින මෙම ගැටලුකාරී වාතාවරණය සැලකිල්ලට ගනිමින්, රජයේ ඉඩම් බදු දීමේ සමස්ත ක්‍රියාවලිය විමර්ශනය කිරීමට හා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට සාමාජිකයින් 11 දෙනෙකුගෙන් යුත් විශේෂ කමිටුවක් පත් කර තිබේ.
අදාළ චක්‍රලේඛ සංශෝධනය කිරීම, වාර්ෂික බදු කුලී යාවත්කාලීන කිරීම, සහ විවෘත තරගකාරී ක්‍රමවේදයක් හරහා රජයේ ඉඩම් කල්බදු ලබාදීම සඳහා වූ යෝජනා ඉදිරිපත් කිරීම මෙම කමිටුවේ ප්‍රධාන අරමුණ වී ඇත. ඒ ඔස්සේ රජයේ ඉඩම් යනු දේශපාලන තීන්දු මත බෙදාහරින භාණ්ඩයක් නොව, රටේ ආර්ථිකයට උපරිම ප්‍රතිලාභ ගෙන දෙන උපායමාර්ගික ජාතික වත්කමක් බවට පත්කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර
The Leader වාර්තාව: Ambewela land deal exposes flaws in Sri Lanka's state asset pricing
ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තු චක්‍රලේඛ: Department Circulars & Land Lease Framework - LCGD
වීඩියෝව නරඹන්න :
මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් තවදුරටත් කරුණු අනාවරණය කෙරෙන මතු දැක්වෙන '' රෙඩ් ඇලට්'' වීඩියෝව නරඹන්න
