ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථික දැක්ම වෙනුවෙන් පසුගියදා පැවැත්වූ ජාතික කෘත්‍රිම බුද්ධි සතිය (AI Week 2026), දේශීය තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රබෝධයක් ඇති කිරීමට සමත් විය.
එහෙත් එම ප්‍රචාරක වැඩසටහන්වලට සමගාමීව, ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම්-මොබිටෙල් සමාගමේ මූල්‍ය හා පරිපාලන ප්‍රමුඛතා පිළිබඳව අභ්‍යන්තර වෘත්තීය සමිති මතු කර ඇති බරපතළ විවේචන මේ වන විට පුළුල් ආයතනික විවාදයක් නිර්මාණය කර තිබේ.
ඩොලර් බිලියන 15ක ඉලක්කය සහ AI අරමුදල
ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍යාංශය සහ SLT-Mobitel එක්ව සංවිධානය කළ මෙම සමුළුවේ මූලික අරමුණ වූයේ, මෙරට ඩිජිටල් ආර්ථිකය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 15ක් (රුපියල් ට්‍රිලියන 4.5ක් පමණ) දක්වා පුළුල් කිරීමේ රාජ්‍ය වැඩපිළිවෙළට ශක්තියක් සැපයීමයි.
එහි සාධනීය පියවරක් ලෙස, නව නිපැයුම් සහ පර්යේෂණ උදෙසා රුපියල් මිලියන 100ක (ඇමරිකානු ඩොලර් 330,000කට ආසන්න) ජාතික AI අරමුදලක් ද නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.
ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ තාක්ෂණ සමාගම් රැසක් ඊට එක්ව සිටි අතර, තරුණ නව නිපැයුම්කරුවන්ට සිය නිෂ්පාදන ප්‍රදර්ශනය කිරීමට ද එහිදී මනා වේදිකාවක් විවර විය.
වෘත්තීය සමිති නගන මූල්‍ය ප්‍රමුඛතා චෝදනා
කෙසේ වෙතත්, උත්සවයේ බාහිර ආකර්ෂණයට එහා ගිය මූල්‍ය විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලු රැසක් ටෙලිකොම් වෘත්තීය සමිති නියෝජිතයන් විසින් පෙන්වා දෙනු ලබයි.
ප්‍රධාන වශයෙන් ඉදිරිපත්ව ඇති චෝදනා මෙසේය:
මොබිටෙල් අරමුදල් භාවිතය:
ආයතනයේ මූල්‍ය ශක්තිය පිළිබඳ අවධානය යොමු නොකර මෙම ප්‍රවර්ධන කටයුතු සඳහා රුපියල් මිලියන 100කට අධික මුදලක් වෙන් කළ බවට චෝදනා එල්ල වේ.
සැපයුම්කරුවන්ගේ දායකත්වය:
වියදම් පියවා ගැනීම සඳහා බාහිර උපකරණ සැපයුම්කරුවන්ගෙන් මූල්‍ය අනුග්‍රහයන් ලබාගැනීමට උත්සාහ කළ බවටත්, එමඟින් ඉදිරි ප්‍රසම්පාදන ස්වාධීනත්වයට බලපෑම් එල්ල විය හැකි බවටත් මත පළ වේ.
ප්‍රචාරක උපකරණ වියදම්:
ප්‍රදර්ශනයට ගෙන්වන ලද ප්‍රවර්ධන රොබෝ යන්ත්‍රයක් වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 11ක් වැනි ඉහළ මුදලක් වැය කළ ද, එයින් ප්‍රායෝගික තාක්ෂණික වටිනාකමක් නොලැබුණු බව වෘත්තීය සමිති පවසයි.
තාක්ෂණික නිලධාරීන් යෙදවීම:
නිත්‍ය සේවා පවත්වාගෙන යන තාක්ෂණික නිලධාරීන් 200කට අධික පිරිසක් මාස දෙකකට ආසන්න කාලයක් මෙම උත්සව සංවිධාන කටයුතුවලට යොමු කිරීමෙන් සාමාන්‍ය මෙහෙයුම්වලට බාධා පැමිණි බවට ද විවේචන පවතී.
5G ආයෝජන සහ වාණිජ ප්‍රතිලාභ සංසන්දනය
මෙම විවාදයට මූලික හේතුවක් වී ඇත්තේ, ප්‍රචාරක වියදම් මධ්‍යයේ වුවද රාජ්‍ය ටෙලිකොම් ජාලයේ මූලික සේවාවන්හි වාණිජ වර්ධනය මන්දගාමී මට්ටමක පැවතීමයි.
විශේෂයෙන්ම, පාරිභෝගික 5G සේවා බලපත්‍රය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 5කට අධික (ඩොලර් මිලියන 16කට වැඩි) මුදලක් සහ විදේශීය උපදේශන සේවා වෙනුවෙන් තවත් රුපියල් මිලියන 130කට වැඩි මුදලක් ආයෝජනය කර තිබුණ ද, ඒ හරහා මෙතෙක් සැලකිය යුතු වාණිජ ආදායමක් උත්පාදනය වී නොමැති බව වෘත්තීය සමිති පෙන්වා දෙයි.
මෙරට පෞද්ගලික ටෙලිකොම් සමාගම් 5G පාරිභෝගික පදනම වේගයෙන් පුළුල් කරගනිමින් සිටින පසුබිමක, රාජ්‍ය සන්නිවේදන ජාලය තාක්ෂණික මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතාව කෙරෙහි වැඩි බරක් තැබිය යුතු බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගේ ද අදහසයි.
විනිවිදභාවය සහ අනාගත දිශානතිය
මෙම ගැටලුව කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) වැනි අනාගත තාක්ෂණයන්ට එරෙහි වීමක් නොව, ආයතනික සම්පත් කළමනාකරණය හා ප්‍රසම්පාදන විනිවිදභාවය පිළිබඳ කාරණයක් බව පැහැදිලි වේ.
රාජ්‍ය තාක්ෂණ දැක්ම සාර්ථක වීමට නම්, ආකර්ෂණීය ප්‍රචාරණයන්ට සමගාමීව විශ්වාසනීය සන්නිවේදන ජාලයක්, විධිමත් මූල්‍ය විනයක් සහ සියලු පාර්ශ්වයන්ට වගකියන පරිපාලන ක්‍රමවේදයක් පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.