*ප්‍රවේශපත්‍ර ගාස්තු, මාර්ග අයිතිය සහ කළමනාකරණ ගැටුම හමුවේ සංචාරක ක්ෂේත්‍රය දෙකඩ වෙයි
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය හරහා විහිදෙන කිලෝමීටර් 300කට අධික 'පිකෝ ට්‍රේල්' (The Pekoe Trail) පාගමන් මංපෙතේ වර්තමාන පරිපාලනය සහ එහි හිමිකාරිත්වය සම්බන්ධයෙන් සංචාරක ක්ෂේත්‍රය තුළ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ. යුරෝපා සංගමය (EU) සහ USAID ආයතනයේ මූල්‍ය ආධාර මත සංවර්ධනය කර, ජාත්‍යන්තර සම්මානයට පාත්‍ර වූ මෙම සංචාරක සම්පතේ පරිපාලන ව්‍යුහය සංශෝධනය කරන ලෙස ඉල්ලමින් එහි නිර්මාතෘ මිගෙල් කුනාට් (Miguel Cunat) සියලු තනතුරුවලින් ඉල්ලා අස්වී රජයට විශේෂ නිර්දේශ මාලාවක් භාරදීමත් සමඟ මෙම අර්බුදය කරළියට පැමිණ ඇත.
නිර්මාතෘගේ විරෝධය සහ යෝජිත විසඳුම්
පිකෝ ට්‍රේල් ව්‍යාපෘතිය කිසිසේත්ම තනි පුද්ගල හෝ පෞද්ගලික ආයෝජනයක් නොවන බවත්, එය ශ්‍රී ලංකාවේ පොදු සංස්කෘතික හා පාරිසරික දේපළක් බවත් පෙන්වාදෙන මිගෙල් කුනාට්, වත්මන් කළමනාකාරීත්ව ආකෘතිය හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර ආධාරකරුවන්ගේ මෙන්ම දේශීය සංචාරක නියෝජිතයන්ගේ (DMCs) විශ්වාසය බිඳවැටෙමින් පවතින බව සඳහන් කරයි.
මෙම තත්ත්වයට කඩිනම් විසඳුමක් ලෙස, ට්‍රේල් එකේ භාරකාරීත්වය විධිමත් කිරීම සඳහා ජනාධිපති ප්‍රඥප්තියක් (Presidential Charter) නිකුත් කරන ලෙස ඔහු යෝජනා කර තිබේ. එමඟින් රජයේ ආයතන (SLTDA, වැවිලි හා පරිසර අමාත්‍යාංශ), පෞද්ගලික අංශය, ප්‍රාදේශීය වැවිලි සමාගම් (RPCs) මෙන්ම ප්‍රජා නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත "රාජ්‍ය-පෞද්ගලික භාරකාර ආකෘතියක්" (Public-Private Conservancy Model) ස්ථාපිත කළ යුතු බව ඔහුගේ ප්‍රධාන නිර්දේශයයි. එහිදී රජය මෙහෙයුම් කටයුතුවලට සෘජුව මැදිහත් නොවී පහසුකම් සපයන්නෙකු ලෙස කටයුතු කළ යුතු බව ද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
ප්‍රවේශපත්‍ර ක්‍රමය සහ උනන්දුව පිළිබඳ ගැටුම
වර්තමානයේ මංපෙත කළමනාකරණය කරන 'The Pekoe Trail Company (Guarantee) Limited' (TPTO) ආයතනය විසින් හඳුන්වා දී ඇති ඩිජිටල් ප්‍රවේශපත්‍ර (Trail Pass) ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ක්ෂේත්‍රයේ විවිධ පාර්ශ්ව වෙතින් විවේචන එල්ල වෙමින් පවතී. අදියර 22කින් සමන්විත මෙම මාර්ගයේ එක් අදියරක් සඳහා ඩොලර් 10ක මුදලක් අය කිරීමට ගෙන ඇති තීරණය, වතු කම්කරුවන්ගේ හා ප්‍රදේශවාසීන්ගේ සාම්ප්‍රදායික මාර්ග අයිතියට සහ ග්‍රාමීය ආර්ථිකයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරන බවට චෝදනා එල්ල වේ.
එමෙන්ම, TPTO හි සභාපතිත්වය දරන ප්‍රමුඛ පෙළේ හෝටල් ව්‍යවසායකයෙකුගේ ආයතන ජාලය මෙම මංපෙත ආශ්‍රිතව පිහිටා තිබීම හේතුවෙන්, එහි පැහැදිලි "උනන්දුව පිළිබඳ ගැටුමක්" (Conflict of Interest) පවතින බවට ද සමාජ ක්‍රියාකාරීන් හා ක්ෂේත්‍රයේ ඇතැම් පාර්ශ්ව පෙන්වා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, ට්‍රේල් එක දිගුකාලීනව නඩත්තු කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතියෙන් යුතුව පවත්වාගෙන යාම සඳහා ස්වාධීන ආදායම් මාර්ගයක් අත්‍යවශ්‍ය බව පාලනාධිකාරිය පවසයි.
මාර්ග අවහිරතා සහ ඉදිරි දැක්ම
කලාපීය වැවිලි සමාගම් (RPCs) සමඟ නිසි එකඟතාවක් නොමැති වීම නිසා ඇතැම් ප්‍රදේශවල මාර්ග අවහිරවීම් වාර්තා වන අතර, සංචාරක සංවර්ධන බද්ද (TDL) උපයෝගී කරගනිමින් වැවිලි සමාගම් වෙත වාර්ෂික භාරකාර ගාස්තුවක් (Stewardship Fee) ගෙවීමේ යාන්ත්‍රණයක් සකස් කිරීම මඟින් කිසිදු පාර්ශ්වයකට පොදු මාර්ග අවහිර කිරීමට නොහැකි වන පරිදි නීතිමය රාමුවක් සැකසිය හැකි බව කුනාට් ගේ ලේඛනයෙහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.
තිරසාර සංචාරක කර්මාන්තයේ ගෝලීය කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත්වීමට ශ්‍රී ලංකාවට ඇති මෙම මහඟු අවස්ථාව රැකගැනීම සඳහා, විනිවිදභාවයෙන් යුතු සහ සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ සහභාගීත්වය තහවුරු කෙරෙන නියාමන ක්‍රමවේදයක් කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම බලධාරීන් හමුවේ පවතී.
පිකෝ ට්‍රේල් අර්බුදයේ ඇතුළාන්තය විග්‍රහ කෙරෙන 'ද ලීඩර්' වීඩියෝ වැඩසටහනක් මතු පළවේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර:
ශ්‍රී ලංකා සංචාරක සංවර්ධන අධිකාරිය (SLTDA) නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.sltda.gov.lk
පිකෝ ට්‍රේල් නිල තොරතුරු පියස: https://thepekoetrail.com
