ප්‍රසම්පාදන ක්‍රමවේදය සහ තීරණ ගැනීමේ ධුරාවලිය නීතිපති උපදෙස් මත පරීක්ෂාවට
මිග්-27 ගුවන් යානා ප්‍රසම්පාදනයේ මූල්‍ය පරතරය ගැන විමර්ශන යළි කරළියට
2006 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව වෙනුවෙන් සිදුකළ මිග්-27 (MiG-27) ප්‍රහාරක ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමේ සහ ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ ගනුදෙනුවට අදාළ ලිපිගොනු සහ ප්‍රසම්පාදන තීරණ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විමර්ශන, නව නීතිමය මානයන් ඔස්සේ යළිත් බලධාරීන්ගේ අවධානයට යොමුව තිබේ. යුද සමයක ජාතික ආරක්ෂක අවශ්‍යතා පෙරදැරි කරගනිමින් රාජ්‍යයන් අතර (G2G) සිදු වූවක් බව ප්‍රකාශ වූ මෙම ගනුදෙනුව තුළ, අනුමත නොවූ අතරමැදි පාර්ශ්වයකට මුදල් ගලායාම සහ විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලු රැසක් කාලයක් මුළුල්ලේ අධිකරණ සහ විමර්ශන ක්ෂේත්‍රය තුළ සාකච්ඡාවට බඳුන් වූ මාතෘකාවකි.
ඩොලර් මිලියන 14.6ක ගිවිසුම සහ මූල්‍ය නොගැලපීම
විමර්ශන අංශ මගින් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇති වාර්තාවලට අනුව, 2006 වසරේදී ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද මිග්-27 යානා හතරක් මිලදී ගැනීමටත්, තවත් යානා හතරක් පූර්ණ නඩත්තුවට ලක්කිරීමටත් අදාළව ශ්‍රී ලංකා රජයේ භාණ්ඩාගාරයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 14.66ක මුදලක් නිදහස් කර තිබේ. මෙම ගනුදෙනුව යුක්‍රේන රජයට අයත් ‘යුක්‍රින්මාෂ්’ (Ukrinmash) ආයතනය සමඟ සෘජුවම සිදුකළ එකක් බව නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ වුවද, විදේශ ගෙවීම් බැර වී ඇත්තේ එක්සත් රාජධානියේ ලියාපදිංචි කර ඇතැයි කියූ ‘බෙලිමිස්සා හෝල්ඩිංග්ස්’ (Bellimissa Holdings) නමැති ආයතනයක ගිණුමකටය.
කෙසේවෙතත්, පසුකාලීනව ජාත්‍යන්තර පොලිසිය (Interpol) සහ විදේශීය විමර්ශන ආයතන හරහා සිදුකළ සොයාබැලීම්වලදී තහවුරු වී ඇත්තේ එක්සත් රාජධානියේ එවැනි සමාගමක් සක්‍රීයව නොපැවති බවත්, එය හුදෙක් තැපැල් ලිපිනයකට පමණක් සීමා වූ බ්‍රිතාන්‍ය වර්ජින් දූපත්වල (BVI) ලියාපදිංචි කළ සමාගමක් බවත්ය. එමෙන්ම යුක්‍රේන පාර්ශ්වය වෙත නිල වශයෙන් ලැබී ඇත්තේ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 7.83ක මුදලක් පමණක් බවට විමර්ශනවලදී සටහන් වී ඇති අතර, ඒ අනුව ගෙවන ලද මුදල සහ ලැබුණු මුදල අතර පවතින ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 6.83ක (දළ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 7කට ආසන්න) පරතරය මෙම නඩුවේ කේන්ද්‍රීය විමර්ශන සාධකය බවට පත්ව ඇත.
තැරැව්කාර සමාගම සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ගනුදෙනු
පොලිස් මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාසය (FCID) මඟින් මීට පෙර අනාවරණය කරන ලද තොරතුරුවලට අනුව, මෙම බෙලිමිස්සා ආයතනය පිටුපස මීට පෙර ගුවන් හමුදා ගනුදෙනුවලදී මතභේදයට ලක්ව අසාදු ලේඛනගතව සිටි සිංගප්පූරු ජාතික ව්‍යාපාරික ටී.එස්. ලී (T.S. Lee) සහ ඔහුගේ සමීපතමයන් කටයුතු කර තිබේ.
එමෙන්ම රුසියාවේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපති උදයංග වීරතුංග මෙම ගනුදෙනුවේ අතරමැදි භූමිකාවක් නිරූපණය කළ බවට චෝදනා එල්ල වූ අතර, කොමිස් මුදල් විදේශ ගිණුම් හරහා හුවමාරු වීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයට කරුණු වාර්තා විය. ඩුබායි සිට මෙරටට රැගෙන ඒමෙන් පසු ඇප මත මුදාහැර සිටින උදයංග වීරතුංග ට අදාළ නඩුව කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේදී විභාග වෙමින් පවතින අතර, පසුගියදා එම නඩුව ඉදිරි දිනකට කල් තබන ලදී.
ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය සහ තීරණ ගැනීමේ ධුරාවලිය
මෙම ගනුදෙනුවේදී විවෘත ටෙන්ඩර් පටිපාටිය වෙනුවට තනි මූලාශ්‍ර ප්‍රසම්පාදනයක් (Single-source procurement) තෝරාගැනීම, ඉන්දියාවේ ‘HAL’ ආයතනය මඟින් නඩත්තු කටයුතු සිදුකිරීමට තිබූ නිර්දේශ මඟහැරීම සහ තාක්ෂණික ඇගයීම් කමිටුවේ අනුමැතිය ලබාගැනීමේදී සිදුවූ පරිපාලනමය ක්‍රියා පටිපාටීන් පිළිබඳවද විමර්ශකයන්ගේ විශේෂ අවධානය යොමුව තිබේ.
නෛතික විමර්ශන මේ වන විට හුදෙක් මූල්‍ය ගනුදෙනු පරීක්ෂාවෙන් ඔබ්බට ගොස්, එකී අනුමැතීන් ලබාදීමට දායක වූ තීරණ ගැනීමේ පරිපාලන ධුරාවලිය (chain of command) වෙත යොමුව ඇති අතර, හිටපු ආරක්ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සහ හිටපු ගුවන් හමුදාපති එයාර් මාර්ෂල් රොෂාන් ගුණතිලක ඇතුළු නිලධාරීන්ගෙන් ප්‍රකාශ සටහන් කරගැනීම සිදුවන්නේ ඒ අනුවය. ආයතනික තීරණ මඟින් රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිතයකට ඉඩප්‍රස්තාව සැලසුණේද යන්න මෙහිදී මූලිකව විමසා බැලේ.
මාධ්‍ය අනාවරණයන් සහ ඓතිහාසික පසුබිම
මෙම ප්‍රසම්පාදනයේ පාරාන්ධභාවය මුලින්ම සමාජගත වූයේ 2006 වසරේදී ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී ඉක්බාල් අතාස් සහ 2007 වසරේදී 'ද සන්ඩේ ලීඩර්' පුවත්පතේ කර්තෘ ලසන්ත වික්‍රමතුංග සිදුකළ ගවේෂණාත්මක හෙළිදරව් කිරීම් සමඟිනි. එකල එම වාර්තාකරණයන්ට එරෙහිව එවකට ආරක්ෂක ලේකම්වරයා විසින් අධිකරණය හමුවේ අපහාස නඩු පැවරීමක්ද සිදුවිය.
2009 ජනවාරි මාසයේදී ලසන්ත වික්‍රමතුංග ඝාතනයට ලක්වීමත් සමඟ, මෙම මිග් ගනුදෙනුව හුදු මූල්‍ය විෂමාචාරයකට එහා ගිය බරපතළ මානව හිමිකම් සහ අධිකරණමය ගැටලුවක් ලෙස ජාත්‍යන්තර තලයේද අවධානයට ලක්විය.
ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිති සහ පාලන විනිවිදභාවය
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය තුළ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) ඉදිරිපත් කර ඇති පාලන විනිශ්චය තක්සේරුව (Governance Diagnostic Assessment - GDA) මඟින්ද රාජ්‍ය ප්‍රසම්පාදන, විශේෂයෙන්ම ආරක්ෂක අංශවල ප්‍රසම්පාදන කටයුතුවල පාරාන්ධභාවය ඉවත් කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කර ඇත. නව දූෂණ විරෝධී පනත යටතේ සැබෑ ප්‍රතිලාභී හිමිකාරීත්වය (Beneficial Ownership) හෙළිදරව් කිරීමේ නීතිමය අවශ්‍යතා සහ ජාතික ප්‍රසම්පාදන කොමිෂන් සභාවේ අධීක්ෂණ කාර්යභාරය සක්‍රීය වීම හමුවේ, අතීතයේ සිදුවූ මෙවැනි බරපතළ මූල්‍ය ගනුදෙනු නීතිය හමුවේ නැවත පරීක්ෂාවට ලක්වීම රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය සහ වගවීම තහවුරු කිරීමේ තීරණාත්මක පියවරක් ලෙස සැලකේ.
ජාතික ආරක්ෂාවට මුවා වූ මෙම මහ දවල් මංකොල්ලය පිලිබඳ විස්තරාත්මක හෙළිදරව්වක් මතු පලවන The Leader TV 'රෙඩ් ඇලට්' විඩියෝවෙන් නරඹන්න
