විශාල පරිමාණයේ අක්‍රීය ණය බිලියන 8ක් දක්වා ඉහළට; වෝහාරික විගණනයක් කැඳවීමට පියවර
NSB ආයතනික ණය කළමනාකරණය පිළිබඳ දැඩි කතිකාවක්: මාලදිවයිනේ ඩොලර් මිලියන 9ක ව්‍යාපෘතිය කෝප් විමර්ශනයට
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම රාජ්‍ය මූල්‍ය ආයතනයක් වන ජාතික ඉතිරිකිරීමේ බැංකුව (NSB) විසින් මීට වසර කිහිපයකට පෙර විදේශීය සමාගමක් වෙත ලබාදුන් අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන ගණනක ණය පහසුකමක් සහ ආයතනික අක්‍රීය ණය (NPLs) ඉහළ යාම පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ ව්‍යාපාර පිළිබඳ කාරක සභාවේ (COPE) සහ ජාතික විගණන කාර්යාලයේ දැඩි අවධානය යොමුව තිබේ.
විශේෂයෙන්ම, නීතිමය රාමුව ඉක්මවා යමින් සිදු කර ඇතැයි කියන ගනුදෙනු කිහිපයක් හේතුවෙන් රාජ්‍ය බැංකු පද්ධතියේ අවදානම් කළමනාකරණය සහ අධීක්ෂණ ක්‍රියාවලියේ පවතින දුර්වලතා සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට පුළුල් ප්‍රතිපත්තිමය විවාදයක් නිර්මාණය වී ඇත.
මාලදිවයිනේ විලා ව්‍යාපෘතිය සහ නීතිමය සීමාවන්
ජාතික විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාවලට අනුව, 2018 වසරේ ජූනි මස 14 වන දින මාලදිවයිනේ ලියාපදිංචි 'RPI Private Limited' නමැති සමාගම වෙත සුඛෝපභෝගී විලා සහ සංචාරක හෝටල් සංකීර්ණයක් ඉදිකිරීම සඳහා අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 9ක ණය පහසුකමක් නිකුත් කර ඇත. මෙම ණය මුදල ලබා දී ඇත්තේ තවත් රාජ්‍ය බැංකු දෙකක දායකත්වයෙන් යුත් ඩොලර් මිලියන 10ක සමූහිත ණය (Syndicated loan) එකඟතාවක් හරහාය.
කෙසේ වෙතත්, 1971 අංක 30 දරන ජාතික ඉතිරිකිරීමේ බැංකු පනතේ විධිවිධාන ප්‍රකාරව, මෙරට මහජනතාවගේ ඉතුරුම් භාරකාරීත්වය දරන බැංකුවකට මෙවැනි විදේශීය සමාගම් වෙත සෘජුව හෝ වක්‍රව මූල්‍ය පහසුකම් සැලසීමට නෛතික ප්‍රතිපාදන නොමැති බව විගණන පරීක්ෂණවලදී පෙන්වා දී තිබේ. නිසි ක්‍රෙඩිට් ඇගයීමකින් හෝ භෞතික ශක්‍යතා වාර්තාවකින් තොරව මෙම ණය අනුමත කර ඇති බවත්, ව්‍යාපෘතිය සැලසුම් කළ භූමියේ කිසිදු ඉදිකිරීමක් මේ දක්වා ආරම්භ වී නොමැති බවත් විගණන වාර්තාවල වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.
ණය ආපසු අයවීම පැහැර හැරීම සහ සහන කාල සීමාවන්
අදාළ සමාගම විසින් ණය ලබාගත් දින සිට මේ දක්වා මූලික මුදලින් හෝ ඊට අදාළ පොලියෙන් කිසිදු කොටසක් ගෙවා නොමැති අතර, 2024 මැයි 31 වන විට පැවති හිඟ පොලිය පමණක් ඩොලර් මිලියන 4.18ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. ඒ අනුව, සමස්ත ණය බැරකම ඩොලර් මිලියන 14.73ක් පමණ වන බව ගණන් බලා තිබේ.
ණය ආපසු අයවීමක් සිදු නොවූ පසුබිමක පවා, මූලික ප්‍රාග්ධනය ගෙවීම සඳහා ලබා දී තිබූ සහන කාලය (Grace period) 2022 වසර දක්වා අවස්ථා කිහිපයකදී දීර්ඝ කිරීමට බැංකු කළමනාකාරීත්වය කටයුතු කර තිබීම විගණනයේ ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්ව ඇත. එමෙන්ම, මෙරට ව්‍යාපාර සඳහා කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් හඳුන්වා දුන් 2020 අංක 5 දරන සහන චක්‍රලේඛයේ ප්‍රතිපාදන, විදේශීය සමාගමක් සඳහා ආදේශ කර සහන ලබාදීමට උත්සාහ දැරීම ද නියාමන විධිවිධානවලට පටහැනි බව විගණකාධිපතිවරයා නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
රුපියල් බිලියන 8ක ආයතනික අක්‍රීය ණය ප්‍රශ්නය
මෙම මාලදිවයින් ගනුදෙනුවට අමතරව, බැංකුවේ සමස්ත ආයතනික ණය කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ද කෝප් කමිටුවේදී කරුණු අනාවරණය විය. රුපියල් ලක්ෂ 50 ඉක්මවූ විශාල පරිමාණ ණය අතරින් රුපියල් බිලියන 7.97ක පමණ මුදලක් අක්‍රීය ණය (NPL) ලෙස වර්ගීකරණය වී ඇති අතර, ඉන් 72%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ආයතනික මූල්‍ය අංශය (Corporate Banking Division) මගින් ලබාදුන් ණය පහසුකම් වේ.
මීට නිදසුන් ලෙස, ඈවර කිරීමට නියෝග කර තිබූ 'බිම්පුත් ෆිනෑන්ස්' සමාගම සඳහා ප්‍රමාණවත් ස්ථාවර වත්කම් ඇපකරයකින් තොරව ලබාදුන් රුපියල් මිලියන 300ක පහසුකමෙන් අය කර ගැනීමට නොහැකිව ඇති රුපියල් මිලියන 258ක ශේෂය සහ 'ටෙක්නෝ පාර්ක්' සමාගමට ලබාදුන් රුපියල් මිලියන 750ක ණය පහසුකම ප්‍රමුඛ පෙළේ අක්‍රීය ණය ලෙස පෙන්වා දී ඇත. මීට අමතරව, බැංකුවේ අභ්‍යන්තර ගිණුම්කරණ පද්ධතිය නිසි පරිදි ඒකාබද්ධ නොවීම සහ අන්තර් ශාඛා ගැලපුම් ශේෂයන් පියවීම ප්‍රමාද වීම ද පාලන දුර්වලතා ලෙස විගණනය මගින් හඳුනාගෙන තිබේ.
පාර්ලිමේන්තු පියවර සහ ඉදිරි දැක්ම
රාජ්‍ය මූල්‍ය ආයතන සතු ස්වෛරී වගකීම සහ මහජන තැන්පතුවල සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී අදහස් දැක්වූ සභානායක බිමල් රත්නායක අවධාරණය කළේ, මෙවැනි මහා පරිමාණ අක්‍රීය ණය හේතුවෙන් රාජ්‍ය බැංකු ක්ෂේත්‍රය කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය පළුදු වීමට ඉඩ නොතැබිය යුතු බවත්, මේ පිළිබඳව කඩිනම් පාර්ලිමේන්තු විවාදයක් අවශ්‍ය බවත්ය.
කෝප් කමිටුවේ සභාපති වෛද්‍ය නිශාන්ත සමරවීර ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවති සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව, ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් සැකකටයුතු ණය පහසුකම් සම්බන්ධයෙන් පූර්ණ ස්වාධීන වෝහාරික විගණනයක් (Forensic Audit) සිදු කිරීමටත්, හඳුනාගත් බරපතළ නීතිමය උල්ලංඝනයන් පිළිබඳ ලිපිගොනු අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) වෙත යොමු කිරීමටත් නිර්දේශ කර ඇත. ඉදිරියේදී මෙවැනි අවදානම් සහගත ණය නිකුත් කිරීම වැළැක්වීම සඳහා ණය අනුමත කිරීමේ කාර්යපටිපාටීන් දැඩි නියාමනයකට ලක් කිරීමේ අවශ්‍යතාව මේ වන විට බලධාරීන්ගේ අවධානයට යොමුව තිබේ.
මෙම ගනුදෙනුවේ තවත් විස්තරාත්මක තොරතුරු ඇතුලත් The Leader TV 'රෙඩ් ඇලට්' විමර්ශනාත්මක වැඩසටහන මතු දැක්වෙන විඩියෝවෙන් නරඹන්න
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර සහ වාර්තා:
විගණකාධිපති වාර්තාව සහ ආයතනික විගණන තොරතුරු: National Audit Office of Sri Lanka - NSB Report
The Morning Telegraph: NSB Toxic Loans Expose Maldives Credit Scandal
Daily Mirror: COPE Accuses NSB Over Large Corporate Defaults
