“මිල අඩු කරන තුරු බලපත්‍ර නෑ” - රජයේ බලපෑම් නිසා ජාත්‍යන්තර සමාගම් ලංකාව අතහැර යාමේ අවදානමක්.
ජනවාරි සිට පිරී ඉතිරී ගිය බලපත්‍ර අයදුම්පත්; රෝගීන් අසරණ වීමේ ලකුණු පහළ වෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඖෂධ වෙළඳපොළට අත්‍යවශ්‍ය ඉන්දීය ඖෂධ වර්ග 1,000කට වැඩි ප්‍රමාණයක ආනයන බලපත්‍ර, සෞඛ්‍ය බලධාරීන් විසින් අත්හිටුවීම හේතුවෙන් දේශීය රෝගීන් දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබේ. මෙම ගැටලුව මේ වන විට ඉන්දීය සහ ශ්‍රී ලංකා රජයන් අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමේ කතාබහට ලක්ව ඇති අතර, ඖෂධ හිඟයක් ඇති වීමේ බරපතල අනතුරක් මතු වී ඇත.
මෙම අර්බුදයේ හරය වී ඇත්තේ ඖෂධවල උපරිම සිල්ලර මිල (MRP) සම්බන්ධ ගැටලුවයි. ආනයනික ඖෂධ සඳහා අනුමැතිය ලබාදීමට පෙර, ඒවායේ මිල ඉන්දීය වෙළඳපොළේ මිලට හෝ ලංකාවේ දේශීයව නිෂ්පාදිත ඖෂධවල මිලට සමාන විය යුතු බවට නියාමන අධිකාරිය බලපෑම් කරන බව සැපයුම්කරුවෝ පවසති.
මිල පාලනය සහ සැපයුම් දාමයේ බිඳවැටීම
සැපයුම්කරුවන් පෙන්වා දෙන්නේ නැව් ගාස්තු, ඇසුරුම් වියදම් සහ විනිමය අනුපාත වෙනස්කම් වැනි සාධක නොසලකා මිල තීරණය කිරීමේදී ලාභ ලැබිය නොහැකි බවයි. රජය විසින් අනුමත නොකළ මිල පාලනයක් ඇතැම් ඖෂධ සඳහා වක්‍රව ක්‍රියාත්මක කිරීම නිසා, ජාත්‍යන්තර ඖෂධ සමාගම් ලංකාවේ ව්‍යාපාර කටයුතු සීමා කිරීමට පටන් ගෙන තිබේ.
බොහෝ ඖෂධ සමාගම් සතුව පවතින්නේ මාස තුනකට ප්‍රමාණවත් තොග පමණි. ජනවාරි මාසයේ සිට අත්හිටුවා ඇති බලපත්‍ර හේතුවෙන්, මේ වන විටත් ඇතැම් අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ වර්ග වෙළඳපොළේ හිඟ වී ඇති බව වාර්තා වේ. තත්ත්වය තවත් මාස කිහිපයක් මෙසේ පැවතියහොත්, 2026 මැද භාගය වන විට රෝහල්වල ඖෂධ හිඟයක් ඇතිවීම වැළැක්විය නොහැක.
නව ඖෂධ හඳුන්වාදීමට ඇති බාධා
ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින දැඩි ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්‍රමවේද සහ දීර්ඝ කාලයක් ගන්නා පරීක්ෂණ නිසා, ලෝකයේ නවීනතම ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලංකාවට ගෙන ඒම වසර තුනක් දක්වා ප්‍රමාද විය හැකි බවද වාර්තා වේ.
ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ඖෂධ මිල අඩු කිරීම ජනතාවට සහනයක් වුවද, සැපයුම සම්පූර්ණයෙන්ම ඇනහිටියහොත් එය වඩාත් බරපතල ප්‍රතිවිපාක ගෙන දෙන බවයි. ඖෂධ හිඟයකින් තොරව සාධාරණ මිලකට බෙහෙත් ලබාදීමේ සමබර ප්‍රතිපත්තියක් (Balanced pricing policy) සකස් කිරීම රජය හමුවේ ඇති ප්‍රධාන අභියෝගයයි.
අදහස් සහ යෝජනා :
ඖෂධ හිඟයක් වළක්වා ගනිමින් ජනතාවට සහන මිලකට බෙහෙත් ලබාදීමට රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය:
1- 'Essential Drug Price Parity Committee' (අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ මිල තීරණ කමිටුව):
ඖෂධවල මිල තීරණය කිරීමේදී හුදෙක් ඉන්දියාවේ මිල සමඟ පමණක් සංසන්දනය නොකර, දේශීයව ආනයනය කිරීමේදී සිදුවන සියලුම වියදම් (Landed cost) ඇතුළත් වන විනිවිද පෙනෙන සූත්‍රයක් (Transparent pricing formula) සැකසිය යුතුය. මෙයට ඖෂධ ආනයනකරුවන්ගේ සහ වෛද්‍ය සංගම්වල නියෝජිතයන් ඇතුළත් කළ යුතුය.
2- 'Fast-track Approval for Critical Medicines' (ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ සඳහා විශේෂ අනුමැතිය):
වෙළඳපොළේ හිඟ වීමට ඉඩ ඇති සහ ජනතාවගේ ජීවිතයට අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ වර්ග 200ක් පමණ හඳුනාගෙන, ඒවා සඳහා පවතින බලපත්‍ර අත්හිටුවීම වහාම ඉවත් කර, සති දෙකක් ඇතුළත අනුමැතිය ලබා දෙන "වේගවත් ක්‍රමවේදයක්" (Fast-track green channel) ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.
3- 'Strategic Buffer Stocking' (ඖෂධ තොග පවත්වාගැනීමේ උපායමාර්ගය):
අනාගතයේ මෙවැනි අර්බුද ඇතිවීම වැළැක්වීමට, රජයේ ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාව (SPC) හරහා අවම වශයෙන් මාස 6කට ප්‍රමාණවත් අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ තොගයක් නිරන්තරයෙන් රට තුළ පවතින බව සහතික කරන "උපායමාර්ගික තොග පද්ධතියක්" (Buffer stock system) ශක්තිමත් කළ යුතුය.
(වාර්තාව - සම්පත් ධීරසේකර)
මුලාශ්‍රය :
1,000 Drug Licences Stalled As India Raises Alarm
