"රුපියල් බිලියන 340ක් රටින් පනිද්දී CBSL එකේ ස්වයංක්‍රීය පද්ධති ක්‍රියා විරහිත වුණේ ඇයි?"
මහ බැංකු අධිපති, රේගු අධ්‍යක්ෂ සහ වාණිජ බැංකු 13ක ප්‍රධානීන් වහාම පාර්ලිමේන්තුවට කැඳවන්නැයි ඉල්ලීමක්
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක සහ මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍ය ආනන්ද විජේපාල විසින් මෑතකදී අනාවරණය කරන ලද ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1ක (රුපියල් බිලියන 340කට ආසන්න) පද්ධතිමය විදේශ විනිමය වංචාව සම්බන්ධයෙන් වගකිවයුතු සියලුම නියාමන ආයතන වහාම රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවට කැඳවන ලෙස පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී රවි කරුණානායක ලිඛිත ඉල්ලීමක් කර තිබේ.
මෙය රටේ සමස්ත බැංකු පද්ධතියම අභ්‍යන්තරයෙන් බිඳවැටීමක් බව පෙන්වා දෙන මන්ත්‍රීවරයා, COPF සභාපතිවරයා වෙත අද (29) යොමුකළ ලිපිය මඟින් අවධාරණය කරන්නේ මීට අදාළ හරස් විමර්ශනය මීළඟ කාරක සභා වාරයේ ප්‍රධාන න්‍යාය පත්‍රය විය යුතු බවයි.
භාණ්ඩ ආනයනය නොකර, ව්‍යාජ ටෙලිග්‍රැෆික් මුදල් මාරු කිරීම් (TT) සහ ව්‍යාජ අත්තිකාරම් ගෙවීම් මඟින් වසර දෙකක් තිස්සේ රටේ ධනය පිටතට ගලා ගොස් ඇත. වාණිජ බැංකු 13ක් හරහා ගිණුම් 227ක් භාවිත කරමින් වංචනික TT ගනුදෙනු 26,108ක් සිදුවන විට, මහ බැංකුවේ බැංකු අධීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (BSD) සහ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකය (FIU) සතු පුළුල් නීතිමය බලතල ක්‍රියාත්මක නොවීම සමස්ත නියාමන පද්ධතියේම බරපතළ අසාර්ථකත්වයකි.
මෙම මූල්‍ය වංචාවේ ඇති භයානකම පැතිකඩ 4ක්
සංවිධානාත්මක කවච සමාගම් ජාලය:
අඩු ආදායම්ලාභී පුද්ගලයන් 36 දෙනෙකුගේ නමින් ව්‍යාජ ලෙස විවෘත කළ ගිණුම් භාවිත කරමින් හොර කවච සමාගම් (Shell Companies) 105ක් අටවා ඇත. මෙමඟින් මාස 6ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ගනුදෙනු 953ක් හරහා රුපියල් බිලියන 12.89ක් රටින් පිටකර, පසුව එම සමාගම් වසා දමා ඇති බව විමර්ශනවලදී තහවුරු වී තිබේ. මෙය බැංකුවල "ඔබේ ගනුදෙනුකරු හඳුනාගැනීම" (KYC) සහ මුදල් විශුද්ධිකරණ විරෝධී (AML) ක්‍රමවේදයන් සම්පූර්ණයෙන්ම උල්ලංඡනය කිරීමකි.
බැංකු කළමනාකරුවන්ගේ සහයෝගය:
ජනාධිපතිවරයාගේ හෙළිදරව්වට අනුව, ඇතැම් නිශ්චිත වාණිජ බැංකු ශාඛාවල කළමනාකරුවන් මෙම වංචාවට සෘජුවම සහාය දී ඇත. මෙම කළමනාකරුවන් වෙනත් ප්‍රදේශවලට මාරු කර යැවීමෙන් පසුව ද එම වංචනික ක්‍රියාවන් අඛණ්ඩව සිදුවීම පිටුපස ඇති අභ්‍යන්තර ජාලය සෙවිය යුතුය.
ක්‍රිප්ටෝ මුදල් සහ ප්‍රාග්ධන පලායාම:
2025 ජනවාරි 21 දින පැවැති COPF රැස්වීමේදී ක්‍රිප්ටෝ මුදල් (Cryptocurrency) නියාමනය නොකිරීම නිසා සිදුවන බදු මඟහැරීම් සහ ප්‍රාග්ධන පලායාම පිළිබඳව රවි කරුණානායක විසින් පෙර අනතුරු ඇඟවීම් කර තිබුණි. මෙම වෙළෙඳාම මත පදනම් වූ වංචාවන් සහ නියාමනය නොකළ ඩිජිටල් මුදල් පද්ධති අතර පවතින සෘජු සබැඳියාව ද මෙහිදී විමර්ශනය විය යුතුය.
දත්ත සම්බන්ධීකරණයේ අවුල:
වාණිජ බැංකු හරහා සිදුවන විදේශ ගෙවීම් සහ රේගුව හරහා සිදුවන සැබෑ භාණ්ඩ ආනයනයන් අතර සජීවී දත්ත සම්බන්ධීකරණයක් (Real-time data integration) නොතිබීම නිසා ජාවාරම්කරුවන්ට වසර දෙකක් තිස්සේ නීතියෙන් බේරී සිටීමට අවකාශය ලැබී ඇත.
වහාම COPF හමුවට කැඳවිය යුතු පාර්ශ්ව
මෙම බහු බිලියන වංචාව සාමාන්‍ය පරිපාලන දෝෂයක් ලෙස සලකා යටගැසීමට ඉඩ දිය නොහැකි බැවින්, වගවීම තහවුරු කරනු වස් පහත සඳහන් ප්‍රධානීන් කාරක සභාව හමුවට කැඳවීමට යෝජනා කර ඇත.
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු අධිපතිවරයා ඇතුළු බැංකු අධීක්ෂණ (BSD) සහ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකයේ (FIU) ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්.
ආනයන හා අපනයන පාලක ජනරාල්වරයා සහ ශ්‍රී ලංකා රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා.
සිද්ධියට සෘජුවම සම්බන්ධ වංචනික ගනුදෙනු සිදුවූ වාණිජ බැංකු 13හි ප්‍රධාන අනුකූලතා නිලධාරීන් (Chief Compliance Officers).
මහජන වගකීම පැහැර හැරීමක් !
හානිය සිදුවූ පසු විමර්ශන පවත්වනවා වෙනුවට, කාර්යක්ෂම වෘත්තිකයන් විසින් මෙහෙයවන ශක්තිමත් පාලන පද්ධතියක් රටට අවශ්‍ය බව මන්ත්‍රීවරයා පෙන්වා දෙයි. පාර්ලිමේන්තුව සතු රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාපිත අධීක්ෂණ බලය භාවිත කරමින්, මෙම ආයතනික හරස් විමර්ශනය කඩිනමින් ආරම්භ නොකළහොත් එය මහජන වගකීම පැහැර හැරීමක් වනු ඇත.
