ලංකාවේ පුද්ගලික ගුවන්විදුලි කලාව උඩුයටිකුරු කළ ‘නෙත් නිවුස්’ සිය 21 වන වසර සපුරන්නේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකදීය. ඒ, හෙට (ජූනි 15) සිට "ජනතාව විශ්වාස කරන සත්‍ය" යන නව තේමාව පෙරදැරිව, වඩාත් නැවුම් ඩිජිටල් මුහුණුවරකින් ජනගත වෙමිනි.
මෙය හුදෙක් ලාංඡනයක් හෝ තේමා පාඨයක් වෙනස් කිරීමක් නොවේ. සම්ප්‍රදායික රේඩියෝ තරංග මාලාවෙන් ඔබ්බට ගිය, දෘශ්‍ය සහ සමාජ මාධ්‍ය කේන්ද්‍ර කරගත් උපායමාර්ගික පරිණාමනයකි.
තරංග මාලාවෙන් ස්මාර්ට් තිරයට: සාම්ප්‍රදායික රේඩියෝවේ ඩිජිටල් පැනීම
නෙත් නිවුස් ආරම්භ වූයේ ගුවන්විදුලි ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශයක් ලෙසය. එහෙත් වර්තමාන මාධ්‍ය පරිභෝජන රටාව වෙනස් වී ඇත. අද ප්‍රේක්ෂකයා ප්‍රවෘත්ති ශ්‍රවණය කරනවාට වඩා, ඒවා ජංගම දුරකථන තිරය මතින් දැකීමට සහ කියවීමට ප්‍රිය කරයි. නෙත් නිවුස් මෙම නව ප්‍රවණතාව හඳුනාගෙන තිබේ. ඔවුන් දැන් FM රේඩියෝවට පමණක් සීමා නොවේ. යූටියුබ් (YouTube), ෆේස්බුක් (Facebook) සහ වට්සැප් (WhatsApp) වැනි නවීන ඩිජිටල් මෙවලම් ඔස්සේ ප්‍රවෘත්ති ක්ෂණිකව යාවත්කාලීන කිරීමට ඔවුහු සූදානම් වෙති.
නමුත් මෙහි ඇති ප්‍රධානතම තාක්ෂණික අභියෝගය වන්නේ වේගය සහ නිරවද්‍යතාව අතර සමබරතාව රැක ගැනීමයි. ඩිජිටල් අවකාශය තුළ පුවත් වාර්තාකරණයේදී ‘ලයික්’ සහ ‘වීව්ස්’ පසුපස හඹා යාම සාමාන්‍ය ප්‍රවණතාවකි. එහිදී ප්‍රවෘත්තිවල ගුණාත්මකභාවය ගිලිහී යාමේ අවදානමක් පවතී. නෙත් නිවුස් සිය නව සන්නාමකරණය තුළින් මුහුණ දෙන සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ, ඩිජිටල් වේගය වැළඳ ගන්නා අතරම තමන් සතු ප්‍රවෘත්තිමය වටිනාකම සහ විශ්වසනීයත්වය ඒ අයුරින්ම පවත්වා ගන්නේ කෙසේද යන්නයි.
'ජනතාව විශ්වාස කරන සත්‍ය': වරප්‍රසාද සහ තර්ජන මැද ස්වාධීනත්වයේ මායිම
නව තේමා පාඨය ප්‍රකාශ කරන පරිදි "ජනතාව විශ්වාස කරන සත්‍ය" යන්න දේශපාලනික සහ සදාචාරාත්මක වශයෙන් බරපතල වගකීමකි. වසර 21ක් පුරා විවිධ දේශපාලන බලපෑම්, තර්ජන මෙන්ම වරප්‍රසාද දීමනා හමුවේ නොසැලී සිටි බව 'නෙත් නිවුස්' අවධාරණය කරයි.
ලාංකීය මාධ්‍ය ඉතිහාසය දෙස බලන විට, බොහෝ ප්‍රධාන පෙළේ මාධ්‍ය ආයතන ව්‍යුහාත්මකව හෝ මූල්‍යමය වශයෙන් විවිධ ව්‍යාපාරික හා දේශපාලන න්‍යායපත්‍රවලට ගැටගැසී තිබීම රහසක් නොවේ. එවැනි වටපිටාවක, පක්ෂග්‍රාහීත්වයෙන් තොරව සමබර වාර්තාකරණයක යෙදීම අතිශය දුෂ්කරය. නෙත් නිවුස් ආයතනය ජාතික සහ ජාත්‍යන්තර සම්මානයට පාත්‍ර වන්නේද මෙම අසීරු සමබරතාව රැකගැනීම නිසාය.
එහෙත් ඩිජිටල් යුගයේදී සත්‍යය යන්න සාපේක්ෂ එකක් බවට පත්ව ඇත. එකම සිදුවීම දෙස විවිධ කෝණවලින් බලන සමාජ මාධ්‍ය ග්‍රාහකයින් තමන්ට අවශ්‍ය ‘සත්‍යය’ තෝරාගන්නා යුගයක, 'නෙත් නිවුස්' පෙන්වන සත්‍යය සැමට සාධාරණ එකක් විය යුතුය. නව මුහුණුවර තුළින් ඔවුන් ඔප්පු කළ යුත්තේ, තමන් තවදුරටත් කිසිදු බලවේගයකට යටත් නොවන සැබෑ ජනතා මාධ්‍යයක් බවයි.
පුරවැසි මාධ්‍යවේදය සහ වට්සැප් (WhatsApp) සබඳතාව: සැබෑ බලය ග්‍රාහකයාටද?
මෙම නව ප්‍රතිසංස්කරණයේ ඇති වඩාත්ම ප්‍රායෝගික අංගය වන්නේ 077 200 18 65 වට්සැප් අංකය හරහා ශ්‍රාවකයා සෘජුවම ප්‍රවෘත්ති ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ කර ගැනීමයි. තමන් අවට සිදුවන දෑ, හඬ පටිගත කිරීම්, ඡායාරූප හෝ වීඩියෝ ලෙස ආයතනයට එවීම සඳහා මහජනතාවට අවස්ථාව ලබා දී ඇත. මෙය "පුරවැසි මාධ්‍යවේදය" (Citizen Journalism) ප්‍රවර්ධනය කිරීමකි. මෙලෙස ජනතාව පෙළෙන පොදු ප්‍රශ්න කෙරෙහි සෘජුව අවධනය යොමු කිරීම අගය කළ යුතුය.
කෙසේ වෙතත්, මහජනතාවගෙන් ලැබෙන තොරතුරු සෘජුවම මාධ්‍යයට මුදා හැරිය නොහැක. ව්‍යාජ පුවත් (Fake News) සහ සංස්කරණය කරන ලද දෘශ්‍ය දත්ත බහුල වත්මන් සමාජයේ, මහජනතාව එවන තොරතුරු දැඩි පෙරීමකට (Gatekeeping) ලක් කළ යුතුය. 'නෙත් නිවුස්' සතු වෘත්තීය ප්‍රවෘත්ති කාමරයේ (Newsroom) වගකීම වන්නේ, ලැබෙන තොරතුරු සත්‍යාපනය කර, පුද්ගලිකත්වයට හානි නොවන පරිදි පොදු යහපත උදෙසා පමණක් භාවිත කිරීමයි. එවිට පමණක් මෙම වට්සැප් සබඳතාව ජනතාවට සැබෑ ශක්තියක් වනු ඇත.
මතක තබාගත යුතු නෙත් නිවුස් ප්‍රකාශන කාලසටහන
* ප්‍රධාන ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශයන්: සෑම දිනකම උදෑසන 6.45, දහවල් 12.00 සහ සවස 6.30 ට (නෙත් FM රේඩියෝවෙන්).
* පැයෙන් පැය පුවත්: උදෑසන 8.00 සිට සවස 5.00 දක්වා අඛණ්ඩව යාවත්කාලීන කෙරේ.
* ඩිජිටල් අවකාශය: YouTube සහ Facebook පිටු ඔස්සේ එසැනින් දෘශ්‍ය පුවත්.
අවසාන වශයෙන්, නෙත් නිවුස් කරනු ලබන මෙම උත්සාහය ලාංකීය මාධ්‍ය කලාවේ යහපත් ලක්ෂණයකි. වසර 21 ක පරිණතභාවය සහ නවීන තාක්ෂණයේ තරුණ ජවය එකිනෙක මුසුවීම මෙහි දැකිය හැකිය. "ජනතාව විශ්වාස කරන සත්‍ය" යන්න හුදෙක් ප්‍රචාරණ පාඨයක් නොකර, ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවෙන් ඔප්පු කර පෙන්වීමට 'නෙත් නිවුස්' කණ්ඩායමට හැකි වේවායි ලීඩර් අප ද සුභාශිංසන එක් කරමු.
