දැනට පවතින තොග මැදගොඩදී අවසන් වීමේ අවදානමක්: අලුත් ටෙන්ඩර් ප්‍රමාදය සහ ප්‍රසම්පාදන විනිවිදභාවය පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක්
බාල ගල් අඟුරු ආනයනය සහ මූල්‍ය පාඩුවේ පරාසය පුළුල් වීම
ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය තුළ නැවතත් මතු වී ඇති ගල් අඟුරු අර්බුදය හුදෙක් ප්‍රසම්පාදන නීති පිළිබඳ ගැටලුවක් පමණක් නොව, රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිතය වැළැක්වීම සහ ආයතනික වගවීම තහවුරු කිරීම පිළිබඳ බරපතල පරීක්ෂණයක් බවට පත්ව තිබේ. ජනවාරි සිට ජූලි දක්වා කාලය තුළ දකුණු අප්‍රිකානු සැපයුම්කරුගෙන් ලැබුණු බාල ගල් අඟුරු අඩංගු නැව් භාණ්ඩ 19ක් හේතුවෙන් සිදුවූ සමස්ත පාඩුව පිළිබඳව පූර්ණ තක්සේරුවක් ලබාදෙන ලෙස පාර්ලිමේන්තුවේ යටිතල පහසුකම් හා උපායමාර්ගික සංවර්ධනය පිළිබඳ අංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාව මේ වන විට බලධාරීන්ට නියෝග කර ඇත.
මීට පෙර නැව් භාණ්ඩ 9ක් සඳහා පමණක් සිදුවූ අලාභය රුපියල් බිලියන 8.5ක් ලෙස ගණන් බලා තිබූ අතර, නව තීරණයත් සමඟ අර්බුදයේ විශාලත්වය තවත් පුළුල් වී තිබේ. මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL), ලංකා ගල් අඟුරු සමාගම (LCC), ජාතික පද්ධති මෙහෙයුම්කරු සහ නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයේ නිලධාරීන් එක්ව විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් මෙම පූර්ණ හානිය තක්සේරු කිරීමට කටයුතු යොදා ඇත.
ගල් අඟුරු ප්‍රසම්පාදන අර්බුදයට අදාළ ප්‍රධාන සංඛ්‍යා දත්ත
| බලපෑමට ලක්වූ නැව් සංඛ්‍යාව: දකුණු අප්‍රිකානු සැපයුම්කරුගෙන් ලැබුණු නැව් භාණ්ඩ 19ක්
| මුලින් තක්සේරු කළ අලාභය: නැව් 9ක් සඳහා රුපියල් බිලියන 8.5ක්
| සැපයුම්කරු වෙත පැනවූ දඩ මුදල්: බාල ප්‍රමිතිය වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 36.5ක් සහ ප්‍රමාදයන් වෙනුවෙන් ඩොලර් 611,000ක්
| තොග අවසන් වීමේ කාලරාමුව: සැප්තැම්බර් මැද භාගය වන විට පවතින තොග අවසන් වීමේ අවදානමක්
ලක්විජය බලාගාරයට සිදුවූ තාක්ෂණික හානිය සහ ප්‍රසම්පාදන දුර්වලතා
මෙම පාඩුව ගණනය කිරීමේදී හුදෙක් මුදල් ප්‍රමාණය පමණක් නොව, ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු දහනය කිරීම නිසා නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයේ යන්ත්‍රසූත්‍රවලට සිදුවූ හානිය සහ ක්ෂය වීම (Wear and Tear) ද ඇතුළත් කළ යුතු බව පෙන්වා දී තිබේ. අදාළ සැපයුම්කරු වෙත බාල ප්‍රමිතිය වෙනුවෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 36.5ක දඩයක් සහ ප්‍රමාද වූ භාරදීම් වෙනුවෙන් ඩොලර් 611,000ක මුදලක් පනවා ඇති බව වාර්තා වුවද, මෙවැනි බාල නැව් භාණ්ඩ 19ක් ජාතික විදුලි බල පද්ධතියට ඇතුළු වීමට ඉඩ ලැබුණේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ප්‍රසම්පාදන හා ප්‍රමිතීන් පරීක්ෂා කිරීමේ යාන්ත්‍රණයන් හමුවේ ප්‍රශ්න මතු වේ.
ටෙන්ඩර් පටිපාටිය ලිහිල් කිරීම, සුදුසුකම් නොලැබූ සැපයුම්කරුවන්ට ඉඩ දීම, දුර්වල පරීක්ෂණ වාර්තා සහ ප්‍රමාද වූ නිවැරදි කිරීමේ පියවරයන් සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වන චෝදනා ස්වාධීන පරීක්ෂණයකට ලක්විය යුතු බව ක්ෂේත්‍ර විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ජාතික විදුලි උත්පාදනයෙන් 30%-40% අතර ප්‍රමාණයක් සපයන ලක්විජය බලාගාරයේ කාර්යක්ෂමතාවයට බාල ඉන්ධන භාවිතය සෘජුවම බලපාන අතර, එය පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වයට මෙන්ම විදුලි පිරිවැයට ද බලපායි.
ඉදිරි අභියෝගය සහ නීතිමය පියවරයන්හි අවශ්‍යතාව
දැනට පවතින ගල් අඟුරු තොග සැප්තැම්බර් මැද භාගය වන විට අවසන් වීමට ඉඩ ඇති බවට කාරක සභාව අනතුරු අඟවා ඇති අතර, ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට අවශ්‍ය වන නව ගල් අඟුරු ඇණවුම් සඳහා අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය ලබාගැනීමේ ප්‍රමාදයක් පවතින බව ද සඳහන් වේ. හදිසි අවශ්‍යතාවයක් මතු වීම හේතුවෙන් නැවතත් විනිවිදභාවයෙන් තොර හෝ දුර්වල ප්‍රසම්පාදන ගිවිසුම්වලට එළඹීමේ අවදානමක් නිර්මාණය විය හැක.
එබැවින් මෙම සිදුවීමට අදාළ සියලුම ටෙන්ඩර් ඇගයීම්, ප්‍රමිතීන් පරීක්ෂා කළ වාර්තා, ගිවිසුම් සහ ගෙවීම් පටිපාටීන් පිළිබඳව අපක්ෂපාතී පරීක්ෂණයක් කඩිනමින් සිදුකිරීම වැදගත් වේ. යම් හෙයකින් අක්‍රමිකතාවයක් හෝ බරපතල නොසැලකිලිමත්කමක් සිදුවී ඇත්නම් ඊට වගකිවයුතු පාර්ශ්වයන් හමුවේ නීතිය ක්‍රියාත්මක විය යුතු අතර, මීළඟ ගල් අඟුරු නැව් සමූහය මෙරටට ළඟා වීමට පෙර මෙම අර්බුදයට නිසි නීතිමය සහ තාක්ෂණික විසඳුම් ලබාගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මුලාශ්‍රය :
Coal Contracts under Scrutiny as Power Costs Mount
